Hiến kế chống ngập nước ở TP HCM

Xây bờ bao sông Sài Gòn; ra quy định cụ thể về xây đập, ngăn đê; đầu tư 3-5 tỷ USD để xây hệ thống thoát nước... là những ý kiến mà các nhà khoa học đưa ra với Thường trực Thành ủy, UBND TP HCM trong hội thảo sáng 4/8, nhằm giải quyết tình trạng ngập nước của thành phố.

Giáo sư Đoàn Cảnh. Ảnh: Hải Ngọc

Giáo sư Đoàn Cảnh, Viện Sinh học nhiệt đới: "Hà Nội có sông Đáy để thoát lũ, tại sao TP HCM lại không?"

- Ai cũng biết, để phòng chống hiện tượng xấu nhất có thể xảy ra với Thủ đô, chúng ta đã cho xây dựng hệ thống xả nước dọc sông Đáy chạy qua các tỉnh Hà Tây, Hà Nam... Như vậy, khi cần có thể mở hết các cửa xả của đập Phùng để rút nước sông Hồng cứu Hà Nội. Còn nếu nước từ thượng nguồn sông Bé, sông Đồng Nai... ào ạt đổ về khu vực TP HCM thì chúng ta cứu thành phố bằng cách nào? Đây là vấn đề mà các nhà lãnh đạo thành phố cần hết sức quan tâm.

Vấn đề thoát nước mưa nếu nhìn ra các thành phố lớn trên thế giới, không ở đâu xây dựng kiểu như nước ta. Đường, hè phố, sân vườn đều bị bê tông, gạch vữa bít hoàn toàn khiến nước mưa không còn chỗ để ngấm xuống đất, bổ sung cho nước ngầm.

Nếu mỗi gia đình, xóm phố lát sân, ốp vỉa hè có để chỗ cho nước mưa ngấm xuống đất thì sẽ bớt đi được một lượng nước đáng kể đổ ra kênh rạch trong và sau mỗi trận mưa góp phần giảm ngập. Hầu hết các nước tiên tiến trên thế giới đã áp dụng phương pháp này, TP HCM nên cân nhắc và có thể áp dụng được.

Tiến sĩ Nguyễn Đình Đầu. Ảnh: Việt Hùng

Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu: "Cần nhìn nhận vấn đề dưới con mắt lịch sử".

- Vấn đề ngập nước của TP HCM đã xuất hiện cách đây trên nửa thế kỷ. Trong đề án chỉnh trang đô thị năm 1942, kiến trúc sư Hoeffel người Pháp đã cho rằng: "Hệ thống thoát nước của Sài Gòn có phát triển nhưng còn thiếu. Phải tăng cường thêm hệ thống đó bằng dịch vụ thu gom bùn, rác bẩn...".

Như vậy, không phải đến thời đại của chúng ta mới xuất hiện tình trạng này. Ngoài ra, trước đây hệ thống kênh rạch trong thành phố còn dùng làm phương tiện giao thông đường thủy nhưng nay hệ thống này đã bị thu hẹp nhiều cũng hạn chế thoát nước.

Bên cạnh đó, Hệ thống cống chính được xây dựng đầu thế kỷ trước nay đã quá cũ kỹ, một số đã bị hư hỏng, sụp lở... khiến nước khó thoát. Mạng lưới thoát nước ở các đường hẻm ngày càng lạc hậu và phát triển theo kiểu tự phát nhất là ở các khu lao động nghèo, các xóm ổ chuột... Theo tôi, thành phố cần có cái nhìn khách quan vấn đề này để tạo những giải pháp căn cơ, lâu dài cho hệ thống thoát nước thì mới chống được ngập.

Tiến sỹ Nguyễn Hồng Bỉnh. Ảnh: Hải Ngọc

Tiến sỹ Nguyễn Hồng Bỉnh - nguyên Giám đốc Sở Thủy lợi TP HCM: "Cần xây dựng hệ thống bờ bao cho sông Sài Gòn"

- Từ năm 1980 trở lại đây, TP HCM không chủ trương xây dựng hệ thống đê bao lớn, cống đập ngăn nước nên nhiều nơi trong thành phố đã bị ngập mỗi khi triều lên. Tôi cho rằng, cả hiện tại và trong tương lai, nguyên nhân chính của tình trạng ngập lụt trong thành phố là do tác động của thủy triều.

Theo tôi, để giải quyết tình trạng ngập nước, thành phố nên tiếp tục xây dựng và hoàn thiện đê bao sông Sài Gòn. Bên cạnh đó, cần cải tạo, bổ sung hệ thống cống có cửa van một chiều và tường bê tông chống tràn nước dọc bờ sông. Việc xây dựng các cống một chiều sẽ giúp chúng ta có thể điều tiết nước từ các kênh rạch chảy ra sông theo ý muốn. Mỗi khi thủy triều lên, chúng ta chỉ cần đóng cống lại là nước sông không theo rạch vào thành phố như hiện nay.

Tiến sỹ Hồ Phi Long. Ảnh: Việt Hùng

Tiến sỹ Hồ Phi Long, giảng viên Đại học Bách khoa TP HCM: "Cần 3-5 tỷ USD và 20 năm mới có thể giải quyết dứt điểm ngập lụt"

- Tôi rất buồn vì đến thời điểm này thành phố chúng ta vẫn chưa có một quy hoạch hệ thống thoát nước hoàn chỉnh. Nếu không có bản đồ các tuyến thoát nước chiến lược, không thể nói chúng ta sẽ tìm ra giải pháp để chống ngập. Các ngành chức năng của thành phố cần nhanh chóng hoàn thiện đề án quy hoạch quan trọng này.

Nhiều người lạc quan nói rằng đến năm 2008 hay 2010 chúng ta có thể xóa hoàn toàn các điểm ngập, tôi không tin. Các nhà khoa học chúng tôi chưa bao giờ hy vọng vấn đề thoát nước có thể giải quyết trong vòng 5 hay 7 năm mà phải làm dài hơi, phải chịu tốn kém. Qua thực tế tại nhiều nước trên thế giới và nghiên cứu thực tiễn địa hình TP HCM, tôi cho rằng thành phố chúng ta phải bỏ ra khoảng 3-5 tỷ USD để xây dựng hệ thống thoát nước chính.

Chúng ta nên xây dựng hệ thống thoát nước với tầm nhìn từ 80 đến 100 năm trở lên. Khi nào xây dựng xong hệ thống thoát nước chính thì chỉ việc đấu nối các hệ thống cống, kênh, rạch trong thành phố vào là xong. Còn như hiện nay, tôi chưa biết kênh Tàu Hũ, Bến Nghé, Kênh Đôi, Kênh Tẻ hay Tân Hóa, Lò Gốm... cải tạo xong thì thoát nước đi đâu.

Việt Hùng ghi