'Cần xem lại toàn bộ chính sách tiền lương'

Ông Đặng Như Lợi. Ảnh: A.T.

Sáng 6/6, trao đổi với báo giới bên lề Quốc hội, Phó chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội Đặng Như Lợi cho rằng, chính sách lương đang kìm hãm khả năng sản xuất. Ông Lợi lấy dẫn chứng về việc trả lương kiểu cào bằng trong khối sự nghiệp hành chính và sự bất hợp lý của thang bảng lương trong doanh nghiệp nhà nước.

- Nhiều ý kiến cho rằng, chính sách lương tối thiểu lạc hậu là nguyên nhân dẫn đến đình công. Từng là Vụ trưởng Tiền lương tiền công (Bộ Lao động Thương binh Xã hội), ông bình luận thế nào?

- Chúng ta không chỉ tính lương tối thiểu cho doanh nghiệp nhà nước, ở một số thành phố, thị xã mà phải tính cho cả doanh nghiệp tư nhân, ở vùng sâu, vùng xa. Anh vừa muốn giải quyết công ăn việc làm để giảm thất nghiệp, lại vừa muốn lương cao thì làm sao có đủ tiền để chi trả.

Khi lấy ý kiến lương tối thiểu ở khối doanh nghiệp tư nhân, có vị giám đốc bảo thế này: "Các anh muốn chúng tôi tạo công ăn việc làm cho người lao động, hay đuổi bớt họ đi. Mức lương đưa ra cao như thế thì chúng tôi lấy đâu ra trả".

- Bộ Lao động Thương binh và Xã hội dự kiến tăng lương tối thiểu từ 350.000 đồng lên 400.000-420.000 đồng đối với khu vực hành chính sự nghiệp. Với giá sinh hoạt tăng như hiện nay, ông nghĩ gì về tính thoả đáng của mức lương tối thiểu dự kiến?

- Nếu chỉ số giá tiêu dùng tăng bao nhiêu ta tăng lương bấy nhiêu thì bài toán quá đơn giản. Tăng giá 10% thì lương tăng 10% (nghĩa là 350.000 đồng cộng thêm 35.000 đồng nữa, chưa tới 400.000 đồng). Bây giờ ta đưa ra mức dự kiến 400.000 đồng là đúng.

Nhưng nếu hỏi tôi là mức lương tối thiểu 400.000 đồng đã phù hợp chưa, đã khuyến khích được lao động tăng năng suất hay chưa thì xin trả lời thẳng là chưa. Vì thế, phải đặt mức lương tương ứng với năng suất lao động, giá trị lao động, chứ không phải là vấn đề giá. Mặt khác, lương tối thiểu không phải là lương thực lĩnh của lao động, mà còn nhân với hệ số tiền lương.

- Dù nhân với hệ số, lương của công chức vẫn rất thấp?

- Phải tách bạch giữa lương và thu nhập. Lương để làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội. Còn thu nhập thực tế được quyết định bởi công việc anh làm được bao nhiêu. Ở các doanh nghiệp nhà nước, người ta trả lương theo công sức lao động bỏ ra, và hiện nay cao hơn 4-5 lần so với lương tối thiểu nhà nước quy định.

Còn ở khu vực hành chính sự nghiệp, hiện chưa tách bạch được giữa công việc và tiền lương. Người làm tốt hay xấu, người có năng lực hay không đều được hưởng lương như nhau. Một nền tiền lương như thế muôn thủa sẽ không kích thích óc sáng tạo, khuyến khích lao động tăng năng suất. Bởi thấy yên chỗ rồi, người ta sẽ không tập trung vào công việc, hiệu quả thấp.

- Vậy theo ông phải làm thế nào để đảm bảo trả lương công bằng, tránh tình trạng cào bằng như hiện nay?

- Phải xem xét lại toàn bộ hệ thống lương của mình: vấn đề lương tối thiểu, hệ thống thang bảng lương. Trước hết cần xem lại thang bảng lương trong khối doanh nghiệp nhà nước. Hiện có tình trạng bất hợp lý là cùng ngành nghề, mặt hàng, nhưng công nghệ, trình độ, sử dụng con người khác nhau. Nếu chúng ta lấy lý do là cùng về cơ khí, xây dựng nên xếp lương như nhau thì không ổn.

- Ý ông là giao cho doanh nghiệp nhà nước tự xây dựng thang bảng lương, giống như doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài?

- Đúng thế, tốt nhất là giao cho doanh nghiệp tự xây dựng thang bảng lương. Bây giờ họ vẫn dựa vào nhà nước, mà bao nhiều ngành nghề phát sinh mới nhà nước làm sao cho hết. Tốt nhất nhà nước quy định sàn, đó là mức lương tối thiểu chung đảm bảo doanh nghiệp không được trả thấp hơn. Căn cứ vào tổ chức lao động, thực tế sản xuất, năng suất và nguồn thu nhập, doanh nghiệp tự xây dựng thang bảng lương và trả lương đúng với công sức lao động đã bỏ ra.

Hồng Khánh thực hiện