'Nước máy TP HCM đục do cặn chứa nhiều sắt, mangan'

Sau 10 ngày TP HCM tổ chức hội thảo nhằm tìm ra nguyên nhân nước đục, đến nay vẫn chưa có nguyên nhân chính xác của tình trạng này. VnExpress đã phỏng vấn kỹ sư Nguyễn Hữu Quang, chủ nhiệm đề tài nghiên cứu nguyên nhân nước đục tại TP HCM (thuộc Viện Hạt nhân Đà Lạt).

Ông Nguyễn Hữu Quang. Ảnh: H.N.

 - Sau 3 tháng nghiên cứu, ông có thể cho độc giả biết chính xác nguyên nhân khiến nước sinh hoạt tại TP HCM bị đục trong thời gian qua?

 - Chúng tôi khẳng định nước đục là do trong hệ thống cấp nước của TP HCM luôn có cặn lơ lửng (ở dạng viên) chứa nhiều sắt và mangan. Kết luận này nhóm đưa ra sau hơn 3 tháng nghiên cứu và dựa trên các số liệu phân tích hợp lý, chứng cứ khoa học cụ thể mà Viện nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt chúng tôi đang có.

Bên cạnh đó, có thể nói nước sinh hoạt trên địa bàn TP HCM bị đục là một hiện tượng phức tạp. Nước đục không xảy ra trên toàn mạng cấp nước mà theo khu vực, theo thời điểm khác nhau. Hiện tượng này tái diễn vào mỗi buổi sáng khi hộ dân mới mở vòi hoặc sau 4-5 giờ súc xả. Màu sắc của nước, mức độ đục khác nhau trên từng vị trí, khu vực khác nhau.

- Ông nói sắt và mangan là nguyên nhân chính gây nước đục, tuy nhiên nhiều nhà khoa học không đồng tình. Ông bảo vệ quan điểm của mình thế nào?

- Các kết quả thí nghiệm cho thấy sắt và mangan thôi ra nước với tốc độ khá cao trong điều kiện ống gang bị mất lớp bảo vệ, tiếp xúc trực tiếp với nước theo cơ chế ăn mòn điện hóa. Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tốc độ ăn mòn trong điều kiện nước bị nhiễm mặn cao hơn đến 4 lần so với nước không bị nhiễm mặn. Nếu nước chảy yếu hoặc không chảy, lượng cặn do sắt và mangan thôi ra nước, tích tụ lại sau một đêm gây đục gấp hàng chục lần mức cho phép.

Người dân thành phố có thể dễ dàng hình dung rằng: Vào ban đêm, dòng chảy tương đối tĩnh trong hệ thống cấp nước đã tích lũy một lượng cặn. Đến buổi sáng, lượng người sử dụng nhiều, áp lực dòng chảy tăng, nên khi mở vòi, sẽ có hiện tượng nước đục bất thường. Nhưng khi dòng chảy trong hệ thống mạnh lên thì lượng cặn bị pha loãng đi và không phát hiện được bằng mắt thường nữa.

- Ngoài sắt và mangan thì liệu có có nguyên nhân nào khác gây nước đục?

- Theo tôi vẫn còn những khả năng khác gây đục nước như vật liệu xây dựng còn sót lại trong ống, bong lớp rỉ cặn... Tuy nhiên, những yếu tố này có thể giảm dần theo thời gian sử dụng và súc xả. Còn cơ chế ăn mòn đường ống kim loại do xâm thực lớp bảo vệ, gây rò rỉ nước bẩn từ bên ngoài thì vẫn là yếu tố cơ bản.

Nhóm nghiên cứu đã lấy hàng trăm mẫu nước trên địa bàn TP HCM để tìm nguyên nhân nước đục. Ảnh: H.N.

- Theo ông, TP HCM nên có giải pháp gì để hạn chế dần dần và loại bỏ tình trạng nước đục như hiện nay?

- Đây là vấn đề nan giải và không dễ giải quyết. Các cơ quan có trách nhiệm, đặc biệt là Tổng công ty Cấp nước Sài Gòn (Sawaco) và Sở Khoa học công nghệ TP HCM, phải làm rõ được sắt và mangan ở đâu xâm nhập vào hệ thống cấp nước thành phố. Trong khi mạng lưới cấp nước TP HCM khá phức tạp thì đây là vẫn đề không dễ. Khi đã tìm được nguyên nhân này, tôi nghĩ sẽ có biện pháp khắc phục.

Nhóm nghiên cứu chúng tôi cũng đang xem xét để đưa ra giải pháp khắc phục tình trạng nước đục và sẽ kiến nghị Sở Khoa học công nghệ, Sawaco và UBND TP HCM xem xét trong thời gian tới.

Hải Ngọc thực hiện