'Vỡ đê sông thiệt hại gấp nhiều lần so với đê biển'

Ông Đặng Quang Tính. Ảnh: N.T.

"Hiện nay đê sông quá cũ, nền đất không được gia cố, việc phát hiện, xử lý các sự cố lại không thể chủ động như với đê biển", Cục trưởng Quản lý đê điều Đặng Quang Tính bày tỏ lo lắng với VnExpress trong cuộc trao đổi sáng 15/5 về nguy cơ vỡ đê sông. 

- Thưa ông, tại sao không thể dự báo những đoạn đê sông có thể xảy ra sự cố như với đê biển?

- Đê sông đầu tiên được đắp từ thế kỷ 11, cha ông ta đắp đê trên nền hiện có, không xử lý gì. Việc đắp rất thủ công, đào từng cục rồi đắp lên, chứ không dầm nện như đắp đập và làm đường giao thông. Trải qua mưa lũ, mặt đê bị lún, sụt, thậm chí có nơi nước thông từ bên này sang bên kia thân đê.

Để đánh giá chính xác những điểm sụt, lún, có khả năng xảy ra sự cố thì phải khảo sát toàn bộ nền đê, nhưng như vậy giá thành rất lớn, kinh phí không chịu nổi. Ta chỉ có thể mỗi khi lũ đến, theo dõi, phát hiện chỗ nào xảy ra sự cố thì khẩn trương xử lý, đồng thời năm tới bổ sung kinh phí vào để tu bổ.

Đê biển khác đê sông ở chỗ, ta biết tâm bão vào đâu, khẳng định được bão vào vùng đó thì hoàn toàn chống đỡ được hay chịu vỡ. Cơn bão số 7 năm ngoái, khi biết đê biển không chống được bão, chúng ta phải tổ chức di dân là vì thế.

- Như ông nói con người không thể chủ động biết được những điểm có nguy cơ vỡ. Vậy làm sao đảm bảo đê sẽ an toàn trong mùa mưa bão năm nay?

- Các đoạn đê xung yếu thì đến nay được củng cố, có phương án hộ đê rồi. Nhìn chung, hệ thống đê sông hiện nay có thể chống được cơn lũ lịch sử năm 1971. Năm đó, lũ rất lớn, nếu ngồi tại Hà Nội thì mực nước có thể ngập trên đầu chúng ta khoảng 6 m. Ga Hàng Cỏ, khu vực thấp nhất Hà Nội, mức độ ngập còn nặng hơn, phải tới 8 m.

- Ông từng nói đê biển gặp bão lớn, đụng đâu vỡ đó. Đối phó với mùa mưa bão này, Chính phủ đã khẩn cấp bỏ ra 280 tỷ đồng để nâng cấp đê biển. Việc triển khai nâng cấp đã thực hiện đến đâu?

- Tiến độ nâng cấp đê biển chậm, do một số tỉnh như Quảng Ninh lại muốn dùng vốn nâng cấp đê điều để làm việc khác. Chúng tôi đã kịp thời chấn chỉnh, đảm bảo nguồn vốn được thực hiện đúng mục đích. Hiện các tỉnh Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình đang gấp rút nâng cấp đê, đảm bảo chống được bão trong năm nay. Tôi khẳng định, những đoạn đê biển đã được nâng cấp sẽ không vỡ.

- Các chuyên gia từng cảnh báo về việc xây dựng đê bao không theo quy hoạch, làm cản trở dòng chảy. Ông đánh giá thế nào về tình trạng này?

- Nhìn chung, ở cả ba miền, việc xây dựng đê không theo quy hoạch, ảnh hưởng đến dòng thoát lũ thì chưa có. Tại miền Trung lác đác xây dựng đê bao, nhưng đê ở khu vực này không chống lũ triệt để, cứ lũ lên là tràn dẫn đến vỡ. Cho nên người dân chỉ xây dựng đê chống lại lũ sớm, lũ thấp, bảo vệ lúa hè thu, còn với lũ chính vụ thì họ xác định không chống được, để ngập tràn.

- Tại kỳ họp Quốc hội năm ngoái, ông Lê Huy Ngọ từng cảnh báo về việc các công trình giao thông đang cản trở dòng thoát lũ. Vậy đã bao giờ Cục Quản lý đê điều lên tiếng ngăn cản một công trình vì nó chặn dòng thoát lũ?

- Mấy năm trước có một số công trình cản trở dòng thoát lũ, ví dụ cầu Phù Đổng bắc qua sông Đuống để từ Hà Nội sang Bắc Ninh. Người ta đã xây đường dẫn từ chân đê ra sát mép sông, làm cản trở dòng lũ. Bộ Nông nghiệp không đồng tình, yêu cầu phải làm cầu bắc từ thân đê này đến đê bên kia, tạo thông thoáng cho bãi sông. Nhưng phía giao thông không nghe, họ xin cấp trên và một đồng chí cấp trên trả lời rằng cứ cho xây, khi nào nó cản lũ thì cho đánh mìn.

- Cá nhân ông có đồng tình với giải pháp trên?

- Nếu xét về mặt thoát lũ thì không nên làm như vậy. Nhưng xét về kinh tế thì cũng có thể ý kiến đó là đúng. Tuy nhiên, bây giờ nói thì dễ nhưng lúc xảy ra lũ thì ai ra lệnh phá, phá như thế nào, đó là cả một vấn đề.

Như Trang thực hiện