Vào tâm điểm dịch lở mồm long móng của Hà Nội

Cách trung tâm thủ đô khoảng 20 km về phía đông nam, xã Văn Đức, huyện Gia Lâm, đang là điểm nóng của dịch lở mồm long móng. Ngày 15/4 chỉ phát hiện 2 con bò nhiễm dịch thì một tuần sau virus đã tấn công 73 con của 35 hộ dân. Đàn gia súc toàn xã đặt trong tình trạng nội bất xuất, ngoại bất nhập.

Tất cả 3 lối vào xã Văn Đức đều bị án ngữ bởi các barie với biển đề chốt kiểm dịch. Bên cạnh đó là những cái lán hình tam giác được dựng tạm bằng mấy đoạn tre, phía trên phủ phiên tre, áo mưa và vài mảnh chiếu để những người ngồi gác phía trong chống lại cái nắng chói chang của mùa hè. Vôi bột rắc trắng xóa đường làng, ngõ xóm. Thoang thoảng lại có mùi ngai ngái của thuốc tiệt trùng.

Tại đội 11 và 12, nơi tâm điểm dịch, mật độ vôi bột dày hơn, các bức tường ven đường cũng như vách chuồng trại chăn nuôi đều trắng xóa. Bình thường, đàn bò được rong chơi thoải mái dưới tán cây, nhẩn nha gặm cỏ ven đường thì một tháng nay bị nhốt trong chuồng, dù có dịch hay không. Ngay cả người dân 2 đội này cũng hạn chế giao lưu với nhau, hạn chế tiếp khách lạ, quán xá vắng tanh. "Tất cả chỉ đề phòng dịch", một người dân giải thích.

Đàn bò không được thả ra ngoài. Ảnh: Hoàng Hà

Trưa 9/5, vừa đi chống dịch về, mặt đỏ bừng vì nắng, Phó chủ tịch UBND xã Trần Ngọc Hoàng, thông báo một tin vui: "Đến nay, dịch chỉ lưu hành trên 17 con bò của 8 hộ gia đình, nhưng bệnh tình không còn trầm trọng. Chúng đã bắt đầu ăn được rồi, các vết lở loét trên miệng, trên móng đã lành. Toàn xã không có con bò nào bị chết". Ông Hoàng cho rằng có được kết quả khả quan đó là nhờ người dân, lãnh đạo xã đã áp dụng các biện pháp phòng chống rất triệt để.

Ngày 22-23/4, tức chỉ 1 tuần sau khi phát hiện gia súc đầu tiên mắc bệnh, xã đã triển khai tiêm phòng cho toàn bộ 2.700 con bò, 6.000 con lợn. 3 chốt kiểm dịch nhanh chóng được thiết lập. Cứ 14h chiều mỗi ngày, ban chỉ đạo phòng chống dịch lại họp để nắm tình hình và tìm cách đối phó. "Toàn xã như bước vào một cuộc chiến và chẳng có sự lựa chọn nào khác là phải thắng. Nếu để thua, chấp nhận cho virus bệnh hoành hành thì cũng đồng nghĩa 90% hộ dân trong xã lâm vào cảnh đói", ông Hoàng nói.

Thiếu đất trồng trọt, lại không có nghề thủ công như hàng xóm Kim Lan hay Bát Tràng, 90% dân số Văn Đức (xã có 6.500 nhân khẩu) sống bằng nghề trồng trọt và chăn nuôi. Mỗi năm người dân xã này cung cấp cho nội thành Hà Nội 3.000-4.000 bò, 7.000-8.000 lợn. Trung bình mỗi hộ nuôi 3-4 con bò. Tính sơ sơ, bỏ ra 2-3 triệu đồng mua một con bê, nuôi gần 2 năm mới bán được 7-8 triệu đồng. Nếu chỉ 3 con bò nhiễm dịch, chết, người dân sẽ mất đi cả cơ nghiệp.

Thế nên không cần tuyên truyền nhiều, chỉ khi xã thông báo có dịch lở mồm long móng là bà con tìm đủ mọi cách bảo vệ đàn gia súc. Ngoài việc rắc vôi, phun thuốc, giữ cho chuồng trại sạch sẽ, cách đơn giản nhất mà bà con áp dụng và khá hiệu quả là dùng chanh, quất chà xát vào những điểm loét lở. "Phải đeo găng tay vào, nghếch miệng bò lên rồi cầm nửa quả chanh đưa sâu vào miệng bò xát. Nhẹ nhàng chứ kẻo nó đau", một bà cụ móm mém, người có tới 60 năm chăn nuôi bò, nhà ở đội 1, phổ biến kinh nghiệm cho những bà bạn đang ngồi chơi dưới tán cây.

Tường các ngôi nhà của đội 11 được quét vôi. Ảnh: Hoàng Hà

Trong thời điểm có dịch, gia súc không xuất bán được nên một số hộ chăn nuôi gặp khó khăn, nhất là hộ nuôi lợn. Tuy nhiên, đa số người dân Văn Đức tin tưởng rằng dịch sẽ nhanh chóng được dập tắt. Bởi hiện dịch chỉ khu trú trên đàn bò, chưa lây sang lợn. Nếu lây sang lợn thì việc phòng chống khó hơn vì số hộ nuôi lợn nhiều (toàn xã có 1.600 hộ dân thì có tới 1.300 hộ nuôi lợn, trong khi chỉ có 900 hộ nuôi bò). Mặt khác, việc sát trùng miệng cho con lợn cũng khó.

Phó chủ tịch Hoàng cũng rất tự tin, nhưng không chủ quan: "Dịch gần hết, nhưng chưa thể dỡ bỏ lệnh cấm gia súc nội bất xuất, ngoại bất nhập. Theo quy định, phải 21 ngày từ khi con bệnh cuối cùng khỏi bệnh mới được dỡ bỏ lệnh cấm vận. Mặt khác, virus gây lở mồm long móng tồn tại rất lâu trên con vật, dù nó đã khỏi bệnh", ông nói.

Theo các các nhà chuyên môn, virus có thể tồn tại hơn 1 năm ở chuồng nuôi gia súc bị mắc bệnh, 10-12 tuần ở quần áo và thức ăn gia súc, hơn 1 tháng ở lông. Ngay cả gia súc khỏi bệnh song vẫn mang trùng tới 4 tháng đối với dê, 9 tháng đối với cừu, 4 tuần đối với lợn, còn trâu bò là 3-5 năm.

 Như Trang