Quy định cấp chứng nhận cho hàng rong thiếu thực tế

Chỉ có thể chứng nhận đủ tiêu chuẩn cho những cơ sở có chỗ kinh doanh ổn định. Ảnh: Anh Tuấn

Các hộ kinh doanh cho rằng, giấy chứng nhận vệ sinh an tòan thực phẩm thực ra là một dạng giấy phép con, gây khó khăn cho người kinh doanh. UBND phường, xã nơi được quyền cấp phép cũng thừa nhận, quy định này là bất khả thi vì không thể kiểm soát được số lượng hàng bán nhỏ lẻ.

Theo quy định của Bộ Y tế vừa mới ban hành, tất cả hàng bán đồ thực phẩm tươi sống, đồ chế biến ăn ngay đều phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh thực phẩm.

Quy định này ngay lập tức vấp phải sự phản ứng của hầu hết hộ kinh doanh. Họ cho rằng đây thực chất là một dạng giấy phép con của Bộ Y tế. Để có được giấy chứng nhận này, mỗi hàng phải đảm bảo có 3-4 giấy chứng nhận nhỏ khác nhau và tham gia những khóa tập huấn, kiểm tra thường xuyên. Ngoài ra, các chủ hàng phải thuyết minh về cơ sở vật chất như: mặt bằng kinh doanh, các khu vực xung quanh. Trên thực tế, số lượng hàng kinh doanh mặt hàng ăn uống nhỏ lẻ ở các thành phố là rất lớn, chủ yếu buôn bán trên những vỉa hè, ngõ chợ. Với một bản thuyết minh địa điểm kinh doanh là hè phố thì rất khó đủ điều kiện đảm bảo vệ sinh. Và như vậy hầu hết các hàng bán bún, phở, miến, chè... sẽ có nguy cơ phải đóng cửa.

Quy chế cũng yêu cầu hồ sơ đăng ký phải có bản sao công chứng giấy chứng nhận đã được tập huấn kiến thức về vệ sinh an tòan thực phẩm. Song trên thực tế, chỉ nhân viên của những nhà hàng lớn, khách sạn cao cấp mới được tập huấn, còn những hộ kinh doanh đơn lẻ chưa bao giờ được học về vấn đề này. Anh Tuấn, chủ cửa hàng hải sản tươi sống trên đường Đê La Thành bức xúc: "Chúng ta đang kêu gọi bãi bỏ các loại giấy phép con từ các cấp chính quyền cơ sở, nay lại đưa ra một quy định tạo điều kiện cho các loại giấy phép quay trở lại. Để rồi sẽ lại xảy ra chuyện mất tiền chạy giấy phép". 

Một bất cập khác được các hộ kinh doanh đặt ra là việc kiểm soát những gánh hàng rong. Những người này thường rong ruổi trên khắp phố phường, không bán hàng cố định ở điểm nào nên sẽ không thuộc sự quản lý của các địa phương. "Nếu không quản lý được hàng rong thì sẽ không thể cấp giấy chứng nhận và như thế sẽ không có sự công bằng đối với các hộ kinh doanh", chủ cửa hàng phở Thụ trên phố chùa Láng thắc mắc. 

Ông Mạnh Toàn, Phó chủ tịch UBND phường Thổ Quan cũng thừa nhận, không thể kiểm soát những người cứ đẩy hàng bán rong từ quận này sang quận khác. "Phần lớn những người bán hàng rong, đường phố đều là dân nhập cư từ các tỉnh. Vậy địa phương nào sẽ cấp chứng nhận cho họ. Địa bàn sở tại, hay nơi đăng ký thường trú?" ông Toàn băn khoăn.

Theo ông, đây là một quy định khó khả thi trong tình hình kinh phí của các phường xã còn hạn hẹp, lực lượng y tế còn mỏng, ý thức của người kinh doanh của chưa cao.

Vấn đề vệ sinh của các hàng bán đồ thực phẩm tươi sống đã có khá nhiều quy định. Nhiều phường cũng có tổ chức kiểm tra nhưng chỉ được thực hiện hằng tháng hoặc vào những dịp cao điểm. Trong khi mỗi phường chỉ có 3-4 nhân viên y tế, chỉ đủ thực hiện các công tác chăm sóc sức khỏe, dịch vụ y tế. Hơn nữa, việc thẩm định trước khi cấp giấy chứng nhận và sau đó thỉnh thoảng kiểm tra không thể ngăn các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm vi phạm.

Khi kiểm tra, nếu phát hiện sai phạm, thì chủ yếu là nhắc nhở, cao lắm là phạt hành chính. Tuy nhiên, ngay cả khi phạt thì với 50.000 -100.000 đồng cũng không làm thay đổi tình hình.

"Tôi nghĩ rằng, dường như các cán bộ soạn thảo hết việc làm nên mới nghĩ ra quy định này. Mới nghĩ thì tưởng là hay nhưng thực hiện thì 10 năm nữa chưa chắc đã khả thi", anh Nguyễn Trọng Hưng, khu tập thể Bộ giao thông vận tải, bày tỏ.

Kết quả thăm dò ý kiến của độc giả trên VnExpress cho thấy 76,7% ý kiến cho rằng quy định hàng rong phải có chứng nhận vệ sinh thực phẩm là không khả thi. Hơn 20% ý kiến đồng tình với quy chế của Bộ Y tế.

Trịnh Vũ