Nhiều luật 'né' những vấn đề bức xúc

Đại biểu Nguyễn Bá Thanh.

Tình trạng luật xa rời thực tiễn, nghị định, thông tư "đá nhau" là bức xúc của nhiều đại biểu Quốc hội trong phiên thảo luận tại tổ, sáng nay. Nhiều chủ đề gây tranh cãi đã không được các ban soạn thảo đưa vào luật vì sợ chậm tiến độ thông qua.

Theo đại biểu Vy Đức Được, tình trạng nể nang dẫn tới luật vừa xây dựng xong đã phải chỉnh sửa. Đại biểu này lấy dẫn chứng về Luật thi đua khen thưởng vừa được thông qua tại kỳ họp trước để kịp... phong tặng TP HCM danh hiệu "Thành phố anh hùng".

Dân cần, luật không đáp ứng

Tại buổi thảo luận tổ sáng nay, nhiều ý kiến cho rằng, các luật còn quá chung chung, mang tính khung, chưa đáp ứng nhu cầu bức thiết của đời sống. Tình trạng luật ra đời, những phải chờ các văn bản hướng dẫn còn khá phổ biến. Giải thích về điều này, đại biểu Phạm Quang Nghị cho rằng, khi xây dựng luật, các cơ quan soạn thảo ngại đưa những vấn đề cụ thể, đặc biệt là những vấn đề gây tranh cãi.

Với cương vị Bộ trưởng Văn hoá Thông tin, đại biểu Phạm Quang Nghị lấy dẫn chứng về Luật điện ảnh do Bộ Văn hoá Thông tin soạn thảo, vừa trình Quốc hội hôm qua. Hiện nay, những người hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh cũng như người dân mong chờ luật sẽ quy định cấm đạo diễn, diễn viên không được làm gì? Tuy nhiên, những quy định này đã không được đưa vào luật vì còn đang tranh cãi. Các nhà soạn thảo lo ngại, khi ra Quốc hội, luật sẽ khó được thông qua.

"Luật một số nước quy định cụ thể lắm, ví dụ như: cấm quay những cảnh nóng quá 24 giây, hoặc diễn viên không được mặc áo hở 3/4 ngực. Luật quy định rõ quyền của đạo diễn và diễn viên thế nào, diễn viên được từ chối những cảnh quay nào. Nếu không quy định rõ thì có phim không nhất thiết phải có cảnh cô gái tắm trong bồn nhưng đạo diễn cứ muốn quay cảnh đó. Rồi anh quay phim nữa, nếu đạo đức không tốt thì người ta đóng đạt rồi, lại bắt người ta diễn lại", đại biểu Nghị nói.

Nghị định, thông tư 'đá' nhau

Theo đại biểu Phan Anh Minh, Phó giám đốc Công an TP HCM, khi xây dựng luật cần rà soát lại nội dung pháp lệnh và quá trình thực hiển để đánh giá mặt nào chưa thực hiện được phần nào cần bổ sung. Lấy ví dụ về Luật phòng chống tham nhũng, ông Minh cho rằng, hiện nay cơ quan điều tra và tư pháp còn có ý kiến khác nhau về phương pháp phòng ngừa đấu tranh chống tham nhũng.

Theo ông Minh, không nên đưa khẩu hiệu như "nhà nước ưu tiên, nhà nước tạo điều kiện". "Luật Hàng không ghi là Chính phủ ưu tiên tạo điều kiện cho các hãng mở tuyến đến vùng sâu vùng xa. Nhưng xét về mặt kinh tế không ai làm vì đã là vùng sâu vùng xa thì ai đi máy bay. Ban hành luật như vậy thì mỗi tỉnh lại có một sân bay, rồi vùng sâu vùng xa cũng có sân bay", ông Minh nói.

Ông Minh dẫn hàng loạt vụ việc chống người thi hành công vụ trong thời gian gần đây và cách xử lý để chứng minh luật điều chỉnh không đầy đủ. Đây chính là lý do các ngành đua nhau đề nghị lập cảnh sát du lịch, cảnh sát kiểm lâm. Đi kiểm tra phòng chống cúm gia cầm, cơ quan thú y lúc nào cũng đề nghị có cảnh sát đi theo vì luật dung dưỡng cho hành vi chống người thi hành công vụ.

Theo đại biểu này, trong lúc Quốc hội cần tập trung trí lực cho nhiều đạo luật quan trọng thì có những luật đưa vào chương trình xây dựng một cách không cần thiết như Luật phòng chống bạo lực trong gia đình. Bạo hành với trẻ em đã có Luật chăm sóc trẻ em, bạo hành với vợ hay chồng đã có Luật hôn nhân gia đình, nghiêm trọng hơn thì có luật hình sự.

Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Sinh Hùng cho rằng, luật đi nhanh thì tốt nhưng phải đồng bộ, nhiều khi nghị định và thông tư đá nhau. Đến lúc xét xử, ngay cả luật sư cũng lơ mơ. Ông Hùng cũng tỏ ý bức xúc trước tình trạng luật có hiệu lực vào thời điểm này nhưng nghị định hướng dẫn một năm sau mới có, rồi đến thông tư mất thêm một năm nữa. Như vậy vô hình chung, thông tư đã vô hiệu hóa luật. Ông đề nghị khi ban hành luật cần quy định cụ thể sau bao nhiêu ngày phải có nghị định và thông tư rồi phải tuyên truyền cho dân hiểu.

Lý giải về tình trạng văn bản hướng dẫn thi hành luật chậm trễ, Bộ trưởng Văn hoá Thông tin Phạm Quang Nghị cho rằng, là do cách làm luật theo kiểu khung, "cái gì khó thì để Chính phủ quy định chi tiết". Trong buổi thảo luận tổ sáng nay, có đại biểu đã dẫn chứng cụ thể, một bộ luật 80 điều thì có tới 40 điều ghi "giao cho Chính phủ quy định cụ thể". 

Cần quy định rõ trách nhiệm các bộ trưởng

Theo đề nghị của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, năm 2006, Quốc hội sẽ tiến hành giám sát chuyên đề quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo Luật đất đai tại kỳ họp thứ 9. Tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội sẽ giám sát 2 chuyên đề về việc thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về chương trình trồng mới 5 triệu ha rừng và kết quả đạt được sau 1 năm thực hiện Luật phòng, chống tham nhũng.

Đề cập đến vấn đề giám sát, theo đại biểu Vỹ Đức Được, cần đưa thêm vào chương trình giám sát tối cao việc giải quyết các vụ án tồn đọng. Theo đại biểu Được, người dân đang rất bức xúc trước tình trạng toà sơ thẩm xử một kiểu, toà phúc thẩm lại xử kiểu khác. Hồ sơ khiếu kiện được chuyển lòng vòng giữa các cơ quan để chời đến hết thời hiệu.

Theo quy định, khi giám sát tại địa phương thì đồng chí lãnh đạo UBND phải báo cáo đoàn đại biểu Quốc hội. Đại biểu Được cho rằng, tình trạng một số trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh đồng thời là lãnh đạo UBND cũng khiến việc giám sát gặp khó khăn. Để công tác giám sát khách quan hơn, đại biểu Tôn Nữ Thị Ninh đề xuất việc giám sát chéo. Đoàn đại biểu Quốc hội địa phương này sẽ giám sát hoạt động tại địa phương kia.

Với giọng khúc chiết của người làm luật, Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật Quốc hội Vũ Đức Khiển cho rằng, cần phải làm xem xét trách nhiệm pháp lý của các bộ, ngành. Một số vụ sai phạm vừa qua đã từng được cảnh báo trước đó tại diễn đàn Quốc hội nhưng lãnh đạo các bộ, ngành này không chấn chỉnh. Đến khi tiến hành giám sát thì "cháy nhà ra mặt chuột".

 Việt Anh - Phong Lan