Chỗ nào cũng thấy lãng phí

Đường đô thị liên tục bị đào bới. Ảnh: Tuấn Dũng

Khoản tiền lãng phí có khi còn nhiều hơn tham nhũng, nhưng chống lãng phí như thế nào cho hiệu quả, có nên "ôm" cả khu vực dân cư? Đó là vấn đề được hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách quan tâm khi thảo luận về dự luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí vào chiều qua và sáng nay. 

Dự thảo luật đã đề cập tới việc chống lãng phí trong khá nhiều lĩnh vực, bao gồm: lập, thẩm định, phê duyệt, phân bổ dự toán kinh phí ngân sách nhà nước; mua sắm, quản lý, sử dụng phương tiện đi lại, phương tiện làm việc; quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ; đầu tư xây dựng các dự án sử dụng ngân sách nhà nước; sử dụng trụ sở, nhà công vụ, công trình phúc lợi; tài nguyên thiên nhiên, sử dụng lao động và thời gian lao động. Tuy nhiên, các đại biểu cho rằng thế vẫn chưa đủ.

Hạn chế đào đường đô thị cũng cần đưa vào luật

Các đại biểu đã chỉ ra sự lãng phí từ việc nhỏ nhất như làm đường giao thông đô thị. Ông Vũ Ngọc Cừ đưa ra thực tế mà người dân, báo chí kêu ca mãi vẫn chưa thấy ai sửa: "Các tuyến đường đô thị mới khánh thành hôm trước, hôm sau đã bị ông điện lực, rồi thoát nước, bưu điện lại đào lên để lắp đặt công trình của mình. Nếu có một điều luật điều chỉnh thì sẽ giảm thiểu tình trạng hôm trước làm, hôm sau phá".

Đại biểu Lê Văn Cuông thì phản ánh tình trạng lãng phí vòng hoa phúng điếu. "Đám tang của cán bộ có tới mấy trăm vòng hoa. Số tiền mua hoa có thể xây được mấy ngôi nhà tình nghĩa cho người nghèo, đó là chưa kể đỡ tốn tiền thu dọn vòng hoa, giảm công chuyên chở", ông Cuông nói. Cũng liên quan đến chuyện của người chết, đại biểu Nguyễn Văn Mễ phản ánh, trong khi ta đang thiếu đất sản xuất thì đất dành cho nghĩa trang quá lớn. Đơn cử ở Thừa Thiên - Huế diện tích đất canh tác chỉ 26.000 ha, nhưng đất nghĩa trang là 8.000 ha.

Một vấn đề được nhiều đại biểu cho rằng rất bức xúc là lãng phí trong giáo dục. Bà Nguyễn Thị Thuỳ Mị phản ánh: "Tôi gặp nhiều cử nhân văn khoa sau 4 năm ĐH, mất bao nhiêu tiền của, cuối cùng lại đi làm lễ tân". Đại biểu Nguyễn Văn Mễ đồng tình với ý kiến này, ông đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo phải điều tra nhu cầu thị trường, rồi xây dựng cơ cấu đào tạo, chứ không để có ngành đến 30-40% đào tạo ra mà không sử dụng.

Với lập luận thông tin cũng là một tài nguyên, đại biểu Mễ đề nghị cần bổ sung quy định chống lãng phí trong quản lý và sử dụng thông tin. "Trách nhiệm phải cung cấp thông tin, văn bản cho những cơ quan liên quan, nhưng anh lại coi đó là độc quyền của mình. Cơ quan nào muốn xin phải mất tiền, thế là không được, là lãng phí tiền của nhà nước", ông Mễ nói.

Chống lãng phí, nhưng không được dè xẻn

Đại biểu Đỗ Trọng Ngoạn cho rằng tiết kiệm là cần thiết, nhưng đến mức dè xẻn thì không nên vì nó kìm hãm sự phát triển. Ông Ngoạn đặt vấn về: "Tôi từng chất vấn Chính phủ về việc có hay không sự thiếu đầu tư cho giáo dục ở đồng bằng sông Cửu Long, và được trả lời không. Nhưng hội nghị giáo dục tổ chức tại Cần Thơ hai hôm nay thì khẳng định, giáo dục ở khu vực này thấp nhất cả nước, mức chi thấp, tỷ lệ đỗ đạt thấp khiến cả vùng như ngủ quên. Vậy thử hỏi đầu tư ít là tiết kiệm, hay lãng phí?".

Cũng với quan điểm không được cực đoan trong tiết kiệm, đại biểu Nguyễn Văn Mễ đề nghị bổ sung một nguyên tắc: thực hành tiết kiệm của cơ quan này không làm ảnh hưởng đến cơ quan khác. "Đơn giản nhà anh A tiết kiệm tiền làm ống nước ngắn, nhưng nước thải lại đổ sang nhà anh B. Nếu nhìn tổng thể thì hoá ra chẳng tiết kiệm được gì", ông Mễ giải thích. Nhìn rộng hơn trong lĩnh vực xây dựng thì chỉ vì tiết kiệm tiền khảo sát, điều tra cơ bản mà có tới 95% dự án bị phát sinh thêm nhiều khoản, dẫn đến chậm tiến độ.

Với lập luận đưa tiết kiệm trở thành quốc sách, đa số ý kiến nhất trí dự luật này điều chỉnh cả hành vi thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong dân cư. Đại biểu Đoàn Minh Vượng không đồng tình và cho rằng cần xem xét cả về mặt thực tiễn và pháp lý. Thực tế người dân rất tiết kiệm, giám đốc tư nhân không thể tiêu xài vô tư như giám đốc doanh nghiệp nhà nước. Về pháp lý thì luật phải tôn trọng quyền tự định đoạt của người dân, không thể bó buộc họ trong chi tiêu.

Để chống tiết kiệm hiệu quả và cũng không quá cực đoan, các đại biểu nhất trí cần ban hành định mức, tiêu chuẩn, chế độ làm căn cứ tổ chức thực hành tiết kiệm. Đại biểu Nguyễn Đình Lộc cho rằng quy định như điều 6 của dự luật còn "hiền lành", hình thức quá. Tuy nhiên, định mức thế nào thì ông Lộc cũng như các đại biểu vẫn chưa trả lời được.

Dự luật tiếp tục được thảo luận vào sáng nay. Chiều cùng ngày, đại biểu sẽ cho ý kiến về dự luật công cụ chuyển nhượng.

Như Trang