Cần một sự thay đổi trong giáo dục môn Lịch sử

Ông Nguyễn Đình Hương. Ảnh: N.T.

"Cá nhân tôi thấy rất buồn khi học sinh không hiểu về lịch sử. Đây là một khiếm khuyết của việc giảng dạy trong chương trình phổ thông, là trách nhiệm của thày cô", GS, TS Nguyễn Đình Hương, Phó chủ nhiệm Ủy ban văn hoá giáo dục thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội đã tâm sự với VnExpress sau bài "Nỗi buồn chấm thi môn Sử".

- Là một nhà giáo, cảm giác của ông như thế nào khi biết tin rất nhiều bài thi môn Lịch sử điểm 0, học sinh ngô nghê về lịch sử?

- Học sinh không làm được bài thì là nỗi buồn của bản thân học sinh, bố mẹ các em và những người có tâm huyết với giáo dục. Cá nhân tôi cảm thấy rất buồn. Qua sự việc này thấy rằng chúng ta cần có sự thay đổi trong cách giảng dạy, học tập, có chiến lược giáo dục lịch sử cho học sinh.

- Theo ông, nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng này?

- Thứ nhất, đó là việc giảng dạy môn Lịch sử trong chương trình phổ thông đã không hấp dẫn học sinh, khiến các em chỉ học thuộc lòng để đối phó, để trả bài, chứ trong đầu thì rỗng.

Thứ hai, chúng ta đang thiếu các hoạt động ngoại khoá, phim ảnh, truyền hình truyền tải những thông tin về lịch sử. Tại sao người ta hiểu về lịch sử Trung Quốc hơn lịch sử Việt Nam, vì Trung Quốc có những bộ phim dã sử rất hay. Ở đây ngoài sách vở, có nhiều hình thức để người dân hiểu một cách tường tận lịch sử nước nhà.

- Nhưng cũng có trách nhiệm của học sinh. Các em chỉ học vẹt, không nhớ gì hết?

- Phương pháp dạy và học bây giờ là phải hạn chế tối đa học thuộc lòng. Thày giáo phải giảng thế nào để học sinh dễ hiểu, dễ nắm được những điểm cốt lõi, có khả năng phân tích, tư duy sự kiện, chứ không phải thuộc lòng, nhanh nhớ rồi nhanh quên. Cách này không chỉ áp dụng với môn Lịch sử, mà còn Địa lý, Văn và các môn khoa học xã hội khác. Nếu cách học, cách dạy và kiểm tra của mình cải tiến được thì sẽ hạn chế tối đa việc học vẹt. 

- Như vậy, trách nhiệm chính dẫn đến học sinh bị rỗng môn Lịch sử là của nhà trường, thày cô giáo?

- Từ một hiện tượng chưa phải phổ biến mà mình quy trách nhiệm thì hơi khó. Học sinh bị điểm 0 thì trách nhiệm trước hết là học sinh, đã không học bài. Nhưng nó không hiểu, không làm được bài thì phần nào đó có trách nhiệm của thày cô giáo, cả những nhà quản lý phân bố chương trình. Là một môn học trong chương trình giáo dục phổ thông, thày cô giáo đã không giúp học sinh hiểu bài.

- Nhiều người nghi ngờ điểm Lịch sử của những kỳ thi ĐH trước cao do công tác coi thi lỏng lẻo, còn thực tế thì học sinh vẫn cứ rỗng sử. Ông nghĩ sao về việc này?

- Dựa vào kết quả chấm thi môn Sử mà suy ra một thực tế thì sẽ có thể sai lệch. Học sinh đôi khi học lệch, học tủ, chỉ chăm chăm vào một vài bài, mà bỏ qua những bài khác. Hoặc có thể các em thấy 2 môn thi trước điểm kém, khả năng đậu ĐH là không thể nên không cố gắng làm bài thi Sử, để bài trắng.

- Ông đánh giá thế nào về vai trò của môn Lịch sử trong chương trình phổ thông?

- Môn Sử giúp học sinh hiểu về cội nguồn đất nước, về những vị anh hùng dân tộc, những địa danh... Từ chỗ hiểu rồi các em mới thêm yêu đất nước. Tuy có vai trò quan trọng, nhưng hiện nay ở trong hệ thống giáo dục phổ thông, môn Sử chưa được nhìn nhận đúng tầm.

- Theo ông phải làm thế nào để lấp đầy khoảng rỗng về Lịch sử trong học sinh?

- Theo tôi biết, Hội lịch sử đang xây dựng một số sản phẩm, tuy chưa hoành tráng quy củ như phim dã sử nước ngoài, nhưng bắt đầu có những thước phim nhựa ghi lại các mốc lịch sử quan trọng để trình chiếu rộng rãi. Giải pháp thứ hai khá đơn giản là ở tất cả quyển sổ ghi chép hằng ngày, các ấn phẩm thông dụng nên ghi tóm tắt những mốc lịch sử quan trọng để bố mẹ, ông bà, con cháu có thể nhớ.

Nhưng quan trọng nhất là thày cô giáo cần thay đổi cách giảng dạy, làm sao truyền đạt được cái hay, cái đẹp của môn học này để các em dễ khắc sâu trong đầu. Thực tế, có rất nhiều nhà sử học tâm huyết với việc truyền đạt cho thế hệ sau vốn kiến thức của mình.

Như Trang thực hiện