Vòng luẩn quẩn của sổ đỏ và hộ khẩu

Hướng dẫn thủ tục đăng ký hộ khẩu.

Mới sáng sớm, ba bàn làm thủ tục hộ khẩu của Công an quận Cầu Giấy đã đông nghịt người. Tuy nhiên đến cuối buổi có đến 1/3 trường hợp bị từ chối vì không đủ điều kiện tách, nhập khẩu, trong đó nhiều người vướng mắc vì không có sổ đỏ.

Theo Nghị định 51/CP của Chính phủ, để được đăng ký hộ khẩu thường trú tại nơi mới, người chuyển đến phải có nhà ở hợp pháp. Nghĩa là phải có nhà thuộc sở hữu của mình, có quyết định phân nhà, hợp đồng thuê hoặc được chủ hộ đồng ý cho ở trong căn nhà hợp pháp. Trên thực tế, vấn đề nhà ở hợp pháp tại Hà Nội đang rắc rối như ma trận và nhiều trường hợp đánh đố cả cơ quan giải quyết hộ khẩu, nhà đất và người dân có nhu cầu.

Hiện nay, Hà Nội có khoảng 100.000 người xin nhập hộ khẩu, khoảng 5.000 hồ sơ kê khai đăng ký nhà và đất ở xin cấp sổ đỏ đã nộp tại các phường, xã, nhưng không có hộ khẩu thường trú tại Hà Nội (diện KT3). Những trường hợp này tập trung chủ yếu ở các quận Đống Đa, Thanh Xuân, Hai Bà Trưng, Hoàn Kiếm.

Chị Thanh Nhàn trú tại phường Mai Động, quận Hoàng Mai cho biết, gia đình chị đang rất bức xúc vì không có hộ khẩu để lo chuyện học hành cho con, dù chị đã có nhà riêng từ nhiều năm nay. Năm 1999, chị Nhàn mua căn nhà của bà Lan, có giấy xác nhận của UBND phường. Căn nhà này thuộc một phần đất đã có sổ đỏ của chủ nhà cũ. Từ ngày mua nhà chị Nhàn đóng thuế đất đầy đủ và đăng ký tạm trú theo dạng KT3. Tuy nhiên khi có nhu cầu làm sổ đỏ cho phần đất của mình thì chị Nhàn bị khước từ vì chưa có hộ khẩu. Ra phường đăng ký hộ khẩu thì lại yêu cầu phải có sổ đỏ.

Khi biết có chế độ khám chữa bệnh miễn phí cho trẻ em dưới 6 tuổi, chị Nhàn khấp khởi mừng cho đứa con trai 3 tuổi của mình. Nhưng rồi niềm vui ấy cũng chẳng được kéo dài, chị không có hộ khẩu ở Hà Nội nên con trai chẳng được hưởng ưu đãi này. Chị Nhàn than thở: "Tôi thật chẳng hiểu làm sao. Mọi nghĩa vụ của công dân tôi đều thực hiện đầy đủ, quyên góp lần nào tôi cũng tham gia. Thế mà quyền công dân chính thức lại không được chấp nhận. Có lần nào bầu cử tôi được phát thẻ cử tri đâu. Con tôi, mặc dù học trường ngay gần nhà cũng phải đóng tiền trái tuyến vì không có hộ khẩu. Không biết bao giờ gia đình tôi mới hết cảnh ở nhờ ngay trên đất nhà mình đây".

Chị Xuân Giang cho biết, sau khi ra trường năm 1998 chị xin được làm tại một khách sạn ở Hà Nội nên đã mua nhà tại phường Nhân Chính để sống. Tuy nhiên, do không có hộ khẩu ở Hà Nội nên chị không thể sang tên mua nhà và phải nhờ người bà con làm thủ tục giúp. Giấy tờ đất đai hợp lệ, có xác nhận của địa phương nhưng lại đứng tên bà cô.

Đến nay đã 7 năm rồi chị vẫn chỉ là dân ngụ cư, vì không thể lo được hộ khẩu cũng như sổ đỏ vì vướng vào cái vòng luẩn quẩn này. Theo chị không có sổ đỏ thì không thể làm thủ tục thế chấp vay ngân hàng lấy vốn làm ăn. Ngay việc đơn giản như lắp điện thoại cố định cho gia đình và thuê bao điện thoại di động cho hai vợ chồng cũng không thể thực hiện vì thiếu hộ khẩu, do không có giấy chứng nhận sử dụng đất.

Không chỉ những người ngoại tỉnh về Hà Nội mới gặp chuyện khó khăn trong thủ tục cấp sổ đỏ và hộ khẩu mà ngay cả những người dân Hà Nội cũng bị vướng vào cái mê hồn trận này. Chị Kiều Thị Bích Loan trước đây đăng ký hộ khẩu thường trú tại Phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình. Năm 1982 chị bán căn nhà cũ mua một căn nhà tập thể thuộc phường Trung Hòa, Cầu Giấy, để sinh sống. Nhưng mọi thủ tục mua bán chỉ dưới dạng giấy tờ trao tay. Năm ngoái khi chị đem số giấy tờ viết tay này đến làm thủ tục đăng ký hộ khẩu thì được giải thích phải về địa phương xin xác nhận chị là chủ sở hữu, cũng như đã từng sống ở đó từ 1982. Nhưng từ 10 năm nay, chị Loan không biết chủ cũ của căn nhà ở đâu mà lấy xác minh. Vậy là hộ khẩu của chị vẫn treo đến nay.

Theo chị Lan, cán bộ phòng đăng ký hộ khẩu quận Cầu Giấy, hiện tượng mua bán nhà đất trao tay vẫn tràn lan, thậm chí không có xác nhận của chính quyền địa phương. Những trường hợp như vậy không được coi là sử dụng đất hợp pháp, dù rằng có gia đình đã ở đến gần 20 năm, thậm chí nhiều thế hệ, vẫn không được đăng ký nhập khẩu vì tiêu chuẩn thì có nhưng điều kiện về nhà ở không hợp pháp.

Song cả những trường hợp nhà ở hợp pháp đi làm hộ khẩu vẫn rất chật vật. Anh Hoàng Long trú tại phường Trung Hòa, cho biết, anh đã đến Công an quận Cầu Giấy lần thứ ba để tách khẩu nhưng vẫn chưa được giải quyết. Hiện nay vợ chồng anh và gia đình người em cùng sống trên mảnh đất cha mẹ để lại, nên có chung một sổ hộ khẩu. Mỗi khi có việc gì liên quan hai anh em cứ phải cất tiếng "mượn" nhau sổ. Có lần anh Long muốn đăng ký xe máy thì lại phải chờ hơn một tháng vì em trai đang dùng hộ khẩu vào việc khác.

Khi làm thủ tục thì phòng đăng ký hộ khẩu nói phải có sổ đỏ mới đủ điều kiện. Anh quay về phường xin làm thủ tục, cán bộ phường lại cho biết không có hộ khẩu không được cấp sổ đỏ. Lúc này anh Long thật sự bối rối vì không biết phải giải quyết mọi chuyện từ đâu. Dự án mở công ty của anh đành phải đình lại vì không đủ điều kiện thế chấp tài sản vay vốn.

Khi biết thành phố Hà Nội đang nghiên cứu để tiến tới cho phép những người ngoại tỉnh được cấp sổ đỏ, và từ đó sẽ có đủ điều kiện làm hộ khẩu, hầu hết đều tỏ ý tán đồng và rất vui mừng. Chị Thanh Nhàn nói: "Thực ra nhu cầu cấp sổ đỏ cho người ngoại tỉnh là rất lớn và chính đáng. Có an cư mới lạc nghiệp. Để có thể yên tâm làm việc và công hiến thì chúng tôi rất cần một cuộc sống ổn định. Chúng tôi đã có nhà, có việc làm ổn định là có thể đảm bảo cuộc sống như một công dân bình thường của thủ đô rồi".

Anh Hoàng Long thì cho rằng, việc hạn chế chứng nhận quyền sử dụng đất là để hạn chế dân di cư tự do, nhưng biện pháp này không hiệu quả mà còn gây nhiều phiền toái cho người dân. "Việc cấp sổ đỏ cho những người không có hộ khẩu nhưng đủ điều kiện cần thiết khác là đảm bảo quyền lợi của người dân" anh Long nói.

Ý kiến của bạn

Trịnh Vũ