Xử phạt nhẹ, nạn in lậu sách tiếp tục hoành hành

Sách lậu bị cơ quan chức năng thu giữ. Ảnh: Việt Anh

Sáng 24/6, tại Hội nghị chống in lậu và phát hành trái tuyến, Cục An ninh văn hoá tư tưởng A25, Bộ Công an đã công bố hàng loạt các vụ sai phạm trong lĩnh vực này. Theo Cục phó A25 Nguyễn Thu Nga, sự buông lỏng quản lý và chế tài xử phạt nhẹ là nguyên nhân khiến nạn in lậu hoành hành.

Theo bà Nga, một số đơn vị in nhà nước thậm chí còn cho tư nhân đặt máy in trong cơ sở của mình để thực hiện hoạt động in lậu. Biện pháp xử lý các hoạt động in lậu hiện nay còn nhẹ chưa có tác dụng răn đe những kẻ cố tình vi phạm. Nhiều chủ đầu nậu bị phạt hành chính, thậm chí đi tù nhưng sau khi ra trại lại tiếp tục tái phạm.

Những mảng sách bị in lậu nhiều nhất hiện nay là sách liên kết, sách học thêm dùng cho học sinh phổ thông. Đây là mảng sách chiếm thị phần lớn nhưng chưa có sự thống nhất công tác quản lý, do nhiều NXB thực hiện. "Với tình hình này, hoạt động in lậu sẽ còn tiếp tục phức tạp, đặc biệt là các thành phố lớn như Hà Nội, TP HCM", bà Nga nhận định.

Theo Phó tổng giám đốc NXB Giáo dục Nguyễn Đăng Quang, thủ đoạn của chủ đầu nậu ngày càng tinh vi, khôn khéo. Bìa sách và ruột sách in ở các nơi khác nhau. Hoạt động in lậu thường tiến hành vào ban đêm, phân tán thành nhiều điểm gia công. Sau đó, sách in lậu trà trộn với SGK thật làm người tiêu dùng không thể phân biệt được thật giả. Ngoài ra, các chủ đầu nậu còn dành khoản chiết khấu cao (30-50%) để kích thích các đại lý tiêu thụ.

Lợi nhuận cao, xử phạt nhẹ khiến cả những đơn vị quốc doanh cũng bị "mờ mắt". Theo A25, năm 2000-2004, NXB Đà Nẵng đã liên kết với một số đối tác cấp 548 giấp phép, xuất bản trên 700 đầu sách. Trong số này, có hơn 600 đầu sách không đúng với tên đề tài do Cục xuất bản duyệt, không nộp lưu chiểu. Việc tổ chức xuất bản thực hiện theo phương thức: đối tác liên doanh (chủ yếu là cơ sở phát hành sách) tự khai thác bản thảo, gửi cho NXB Đà Nẵng biên tập và cấp giấy phép. NXB này sẽ thu xuất bản phí 7-8% giá bìa. Sau khi nhận được giấy phép xuất bản, các cơ sở phát hành tự liên hệ với cơ sở in ấn (về thủ tục NXB Đà Nẵng đứng tên ký hợp đồng với cơ sở in song không có sự kiểm tra giám sát).

Tại Hà Nội, cơ quan công an và Thanh tra Sở Văn hoá Thông tin cũng đã tiến hành kiểm tra nhà sách Tiến Thọ, 818/9 đường Láng và cửa hàng sách 610 đường Láng. Tại hai cửa hàng này, đã phát hiện 102 đầu sách với 5.709 cuốn sách in lậu trong đó phần lớn là sách tham khảo phổ thông. Đáng chú ý, có 42 đầu sách lậu những vẫn có hoá đơn xuất hàng của các nhà sách lớn ở TP HCM.

Ngoài các vụ việc in lậu, A25 cũng công bố những sai phạm trong việc phát hành trái tuyến (sử dụng ưu đãi của nơi phát hành phí cao chuyển sang tỉnh có phát hành phí thấp để hưởng chênh lệnh). Điển hình là vụ việc tại Công ty sách thiết bị trường học Bắc Kạn. Công an Bắc Kạn phát hiện, năm 2003, sau khi lấy SGK của NXB Giáo dục công ty này đã bán cho một quầy sách tại tỉnh Yên Bái 20.000 cuốn sách, trị giá 111 triệu đồng.

Trong tháng 5 và 6/2004, Công ty sách thiết bị trường học Bắc Kạn tiếp tục bán sách cho các quầy sách tại Hà Nội trị giá 485 triệu đồng và ở Yên Bái là 70 triệu đồng. Cơ quan chức năng xác định, công ty đã khai khống gấp đôi số lượng học sinh của tỉnh để lấy sách tại NXB Giáo dục bán tại cácđịa phương trên, không viết hoá đơn đỏ, quyết toán khống sổ sách. Hiện, công an Bắc Kạn đang kiến nghị xử lý.

Theo ông Nguyễn Đăng Quang, NXB Giáo dục đang thực hiện công nghệ in màu và giảm giá SGK. Đây sẽ là giải pháp hiệu quả bởi khi giá sách xuống thấp, những cơ sở in lậu khó có thể có lãi với số lượng in nhỏ. Tuy nhiên, ông Quang thừa nhận, nạn in lậu mới chỉ bị đẩy lùi trong lĩnh vực SGK. Với sách tham khảo, việc in lậu vẫn đang tiếp diễn.

Việt Anh