Đãi đất tìm sắt

Thợ đãi sắt đang làm việc tại một khu đất giải tỏa thuộc phường 10, quận 6.

Từ rạng sáng đến chạng vạng tối, hàng trăm người hì hục đào, đãi, nhặt nhạnh từng chút sắt vụn. Mỗi ngày, một người có thể kiếm 60.000-80.000 đồng, có khi “trúng ổ” được 300.000-400.000 đồng

Mới hơn 5h sáng nhưng người dân ở hẻm 267 An Dương Vương, phường 13, quận 6, TP HCM, đã bị đánh thức bởi tiếng í ới rủ nhau đi đãi sắt vụn của hơn một trăm người. Bộ đồ nghề mà họ đem theo thật đơn giản, chỉ một cái cuốc, một cái bay, vài rổ nhựa và dăm bao tải.

Tuấn, một cậu bé khoảng 14 tuổi ra khỏi hẻm, nhảy phóc lên chiếc xe đạp, chạy một mạch đến một bãi đất cỏ hoang mọc um tùm trong khu Bình Phú, quận 6. Lúc này đã có gần hai chục người đang tất bật làm việc. Tuấn tháo bộ đồ nghề của mình, đào sâu khoảng 4 tấc thì dừng tay, bốc một viên đen đen sần sùi lên săm soi rồi reo to: “Trúng ổ rồi!”.

Tuấn giải thích: “Trúng ổ sắt vụn nè, nhiều lắm, có thể “ăn” được vài ngày”. Khi đống đất cao lên, Tuấn bắt đầu lấy rổ sàng để lấy “mạt” sắt, cả khu vực lúc này bụi bay mù mịt. Không thấy ai đeo khẩu trang. Chị Mai Hương Lan bảo: “Lúc làm việc, mồ hôi thấm vào khẩu trang rất khó thở”. Sàng cho tới khi trong rổ hết đất cát, Tuấn thả cục nam châm vào rà để lấy sắt.

Hầu như trong giới đãi sắt vụn ai cũng thuộc nằm lòng câu “Trời cho ai nấy hưởng”. Chị Lan giải thích: “Người nào “trúng ổ” thì không ai được xen vào”. Chính vì tôn trọng nhau nên chưa bao giờ họ tranh giành lãnh địa hay ẩu đả. Nhưng thường thì khi “trúng ổ”, người này báo cho người kia biết để “khai thác” và ngược lại. Chị Lan khoe: “Trước đây hai vợ chồng tôi se nhang, mỗi ngày làm cật lực cũng chỉ kiếm không quá 50.000 đồng. Từ khi làm nghề này, một ngày kiếm hơn 120.000 đồng, nhờ vậy mới đủ tiền gửi con đi nhà trẻ”.

Chỉ riêng tại bãi đãi sắt vụn trong khu Bình Phú, gia đình chị Mai Hương Lan đã có tới 6 người. Dân đào đãi sắt vụn hầu hết là người mua ve chai, se nhang, thợ hồ, đạp xích lô, bán vé số... chuyển sang. Hằng ngày từ 6h đến 18h, một người có thể kiếm 60.000-80.000 đồng, khi “trúng ổ” thì được 300.000-400.000 đồng.

Ngoài những đứa trẻ như Tuấn, dân đào đãi sắt vụn hầu hết chỉ toàn phụ nữ, có người tuổi rất cao như bà sáu Tùng, bà tám Hoa... đã gần 70 tuổi. Tuấn chỉ một người đội chiếc nón sùm sụp đang hì hục đào đất bên cạnh, kể: “Nó tên Hùng, 12 tuổi, làm công việc này được 4 năm, có lần đạp phải cây đinh rỉ, do không đi chích ngừa nên vài bữa sau nó bị sốt liên tục, tưởng chết rồi. Khi đưa đến bệnh viện, bác sĩ nói nếu chậm chút nữa là phải cưa chân vì nhiễm trùng nặng”. Quan sát họ làm việc mới thấy hầu như không ai đi dép, trong khi tại những khu vực giải tỏa thường có rất nhiều miểng chai, đinh rỉ hay kim tiêm... rất dễ giẫm phải.

Dân đào đãi sắt vụn nhiều khi cũng phải... chạy có cờ! Chị Lan kể: “Hễ thấy bóng nhân viên trật tự đô thị hay công an tới là mọi người sẵn sàng chạy, vì những nơi đãi sắt vụn thường là khu vực đã giải tỏa hoặc khu quy hoạch đã phân lô để bán, nên họ không muốn bị đào bới”. Mỗi khi mua sắt vụn, người của các vựa phế liệu chỉ lấy dao rạch vỏ bao, dùng nam châm thử ngẫu nhiên nên nhiều “thợ” đãi đã gian dối độn đất vào. Khi phát hiện, vựa ngưng thu mua dẫn đến nhiều gia đình khác phải “treo mỏ” cả tuần vì bị vạ lây.

Đối với dân đãi, tìm ra khu vực có sắt vụn chỉ là chuyện nhỏ. Chị Lan khẳng định: “Cứ thấy chỗ nào có giải tỏa, bảo đảm chỗ đó không có sắt “lớn” thì cũng có “mạt” sắt”. 5 năm, dân mót sắt hiếm khi nào phải nghỉ vì hết nguồn. Mà nghỉ ngày nào coi như đói ngày đó. Chỉ khi Tết đến, mới nghỉ xả hơi vài ngày như người ta. Trước đây các vựa phế liệu chỉ mua sắt “lớn” với giá 2.000-3.000 đồng/kg, nhưng gần đây các vựa thu mua cả “mạt” sắt.

Hiện nay, không riêng gì người dân hẻm 267 An Dương Vương, mà tại ngã tư Bốn Xã (quận Bình Tân, quận Tân Phú) cũng có nhiều nhóm (đa phần là người tứ xứ) sống bằng nghề này. Có người băn khoăn với số lượng nhiều người làm như thế, liệu một ngày nào đó sắt vụn sẽ hết? Chị Lan lạc quan: “Bao giờ Nhà nước còn giải tỏa những khu nhà ổ chuột, dân đãi sắt vụn tụi tui còn cơ hội kiếm sống dài dài”.

(Theo Người Lao Động)