Bãi bỏ giấy phép xuất bản nặng tính 'xin cho' 

Bà Trần Thị Tâm Đan.

Sáng nay, Quốc hội bắt đầu thảo luận về dự án Luật xuất bản (sửa đổi). Đây là dự luật gây sự chú ý đặc biệt của dư luận với nhiều điểm mới, mang tính đột phá trong hoạt động xuất bản. VnExpress đã có cuộc phỏng vấn bà Trần Thị Tâm Đan, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh thiến niên Quốc hội.

- Là người trực tiếp thẩm tra dự án Luật xuất bản (sửa đổi), theo bà, dự luật đã giải quyết được những vấn đề bức xúc trong hoạt động xuất bản hiện nay?

- Tôi cho rằng, dự luật đã sửa đổi theo hướng cụ thể hóa, phân cấp quản lý, giảm bớt thủ tục hành chính trong hoạt động của Bộ Văn hóa thông tin. Đáng chú ý là việc bãi bỏ, đơn giản hóa một số giấy phép rườm rà, nặng cơ chế "xin cho". Dự luật cũng quy định nhà xuất bản được liên kết với tác giả, cá nhân trong lĩnh vực xuất bản (thay vì chỉ in và phát hành như hiện nay).

- Nhưng một số ý kiến cho rằng, dự luật còn quy định quá nhiều loại giấy phép?

- Quan điểm của chúng ta là đơn giản thủ tục hành chính nhưng không thể buông lỏng quản lý. Ví dụ việc quản lý nội dung xuất bản phẩm nhập khẩu là cần thiết và phải giao cho các cơ quan có chức năng nhập khẩu. Tuy nhiên, để giảm thủ tục hành chính, các cơ sở nhập khẩu xuất bản phẩm không phải xin giấy phép nhập khẩu của Bộ Văn hóa, thay vào đó là bản đăng ký danh mục xuất bản phẩm. Sau 10 ngày nhận được bản đăng ký, nếu Bộ Văn hóa Thông tin không có ý kiến bằng văn bản thì các cơ sở xuất bản được tổ chức thực hiện theo danh mục đã đăng ký.

Dự luật mới cũng đã bãi bỏ giấy phép kế hoạch xuất bản trong năm của Bộ Văn hóa Thông tin. Nhà xuất bản chỉ cần đăng ký danh mục xuất bản cho Bộ Văn hóa Thông tin, còn kế hoạch xuất bản sẽ do cơ quan chủ quản phê duyệt. Đây là một điểm mới, giúp các nhà xuất bản chủ động hơn trong hoạt động kinh doanh.

- Một trong những điểm mới của dự luật là tư nhân được tham gia vào khâu xuất bản. Liệu cơ chế mới có thể dẫn tới tình trạng chạy theo lợi nhuận, xuất bản những loại sách chạy theo thị hiếu, ít tính giáo dục?

- Chất lượng sách có nhiều cấp độ, không thể nói chất lượng sách chung chung. Những nhà nghiên cứu, những người có trình độ cao có thể đòi hỏi những loại sách mang tính hàn lâm, chuyên môn. Tuy nhiên, nhiều người dân lại có nhu cầu đọc sách có nội dung giải trí, nhẹ nhàng, không thể nói sách giải trí là chất lượng thấp.

Trong dự luật (sửa đổi) có quy định nhà xuất bản được phép liên kết với tư nhân, chứ không phải là tư nhân làm toàn bộ. Như vậy, ở đây có vai trò của nhà xuất bản. Các nhà xuất bản phải có trách nhiệm đưa ra những ấn phẩm lành mạnh, không vi phạm quy định của nhà nước. Theo quan điểm của tôi, không nên quá lo lắng về vấn đề này, bởi tư nhân cũng có trách nhiệm trước xã hội, trước pháp luật. Thực tế là một số tư nhân không chỉ có khả năng về vốn mà còn có đội ngũ biên tập giỏi, trang bị kỹ thuật hiện đại. Họ đã xây dựng được nhiều tác phẩm có giá trị. Tại sao chúng ta lại không huy động nguồn lực này?

- Đang có tình trạng độc quyền của một số nhà xuất bản trực thuộc bộ, ví dụ nhà xuất bản Giáo dục (Bộ GD&ĐT) độc quyền in ấn sách giáo khoa, giáo trình, ý kiến của bà về vấn đề này?

- Sách giáo khoa là một loại sách đặc thù, do Bộ GD&ĐT soạn thảo, thẩm định. Nhà xuất bản Giáo dục chỉ là nhiệm vụ rà soát, làm đầu mối in ấn. Theo tôi được biết thì Nhà xuất bản Giáo dục cũng không đủ sức làm một mình và phải ký hợp đồng liên kết với các cơ sở in trên cả nước.

- Vấn đề xuất bản phẩm trên Internet sẽ được quản lý như thế nào?

- Trong luật cũng có 1 điều về quy định xuất bản phẩm trên Internet, nhưng chỉ mang tính nguyên tắc. Những quy định cụ thể phải chờ văn bản dưới luật như: quy định đối với những tác phẩm không qua nhà xuất bản mà phát hành thẳng trên Internet, vấn đề tác quyền đối với những tác phẩm văn học đã in trên giấy được phát hành lại trên Internet...

Việt Anh thực hiện