Mất nguồn phóng xạ là cực kỳ nguy hiểm

TS Đặng Thanh Lương

Làm sao tìm được nguồn phóng xạ bị mất tại Công ty cổ phần xi măng Việt Trung (Hà Nam) đang là bai toán khó đối với ngành chức năng. Bởi nếu nó bị rò rỉ ra ngoài sẽ cực kỳ nguy hiểm. TS Đặng Thanh Lương, Cục phó Cục Kiểm soát và an toàn bức xạ, hạt nhân, đã có cuộc trao đổi về đề này.

- Xin ông cho biết tác hại nếu phóng xạ bị rò rỉ ra ngoài môi trường?

- Nguồn phóng xạ ở Hà Nam khoảng 100 milicurie. Với lượng phóng xạ như vậy, nếu nó nằm trong container thì không gây tác hại lớn. Nhưng khi bị lẫn vào phế liệu kim loại làm nguyên liệu cho các nhà máy, cơ sở luyện thép thì nó sẽ bị nung chảy khiến thép bị nhiễm phóng xạ, gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Trong quá trình nung, nếu ống khói lò nung cao thì mức độ gây tác hại ít, nếu ống khói thấp thì mức độ gây tác hại nhiều.

Nguồn phóng xạ được chia làm hai loại: kín và hở. Ở Hà Nam là nguồn phóng xạ kín, có thời gian tồn tại trong môi trường khoảng 1.000 năm. Nguồn phóng xạ hở dùng chủ yếu trong y học hạt nhân, tiêu tan ngay sau khi ra ngoài môi trường.

Tuy nhiên, cả hai loại nguồn phóng xạ đều gây nguy hiểm đến con người và môi trường khi bị rò rỉ ra ngoài và khi chúng ta không kiểm soát được chúng. Tại VN, tất cả những người thường xuyên tiếp xúc với nguồn phóng xạ đều được kiểm tra định kỳ để kịp thời phát hiện các trường hợp bị nhiễm.

- Việc tìm kiếm thu hồi nguồn phóng xạ bị mất cắp tại Hà Nam đang được triển khai như thế nào?

- Các báo cáo gửi về đến nay cho biết nguồn phóng xạ không còn được cất giấu trong khu vực của công ty và các khu lân cận nữa. Môi trường tại khu vực đó cũng không bị nhiễm bẩn phóng xạ. Nguồn phóng xạ có thể đã được chuyển sang tỉnh khác và chúng tôi cũng đề nghị thông báo cho một số tỉnh lân cận. Như vậy, khả năng phát tán nguồn phóng xạ hiện phụ thuộc rất nhiều vào người sử dụng nó là ai. Nó có thể bị đập vỡ, bị nung chảy làm thép.

- Trách nhiệm của Công ty Cổ phần xi măng Hà Nam như thế nào trong việc để mất phóng xạ?

- Trước đó, công ty có đơn xin cấp giấy phép sử dụng nguồn phóng xạ và do hồ sơ còn thiếu nên cục đã hướng dẫn bổ sung hồ sơ, song cho đến nay vẫn chưa hoàn thiện. Trong trường hợp đó sẽ phải xử phạt, nhưng vấn đề không chỉ xử phạt mà là nâng cao nhận thức cho người sử dụng nguồn phóng xạ. Ở Hà Nam khi bị mất nguồn phóng xạ, họ không ý thức được mức độ nguy hiểm của sự việc nên chỉ báo công an, không báo cho cơ quan chuyên ngành vì coi đó là chuyện mất tài sản. Chỉ đến khi Sở Khoa học - Công nghệ Hà Nam xuống kiểm tra mới phát hiện sự việc. Vì thế, việc tuyên truyền hiểu biết về nguồn phóng xạ rất quan trọng.

(Theo Tuổi Trẻ)