'Nợ đọng vốn - Bộ GTVT nhận một phần trách nhiệm'

Bộ trưởng Đào Đình Bình.

"Tình trạng nợ đọng vốn dẫn đến nợ lương công nhân, Bộ Giao thông Vận tải thẳng thắn nhận trách nhiệm là chưa kiên quyết chỉ đạo các đơn vị xây dựng nhận dự án chưa rõ nguồn vốn", Bộ trưởng Đào Đình Bình khẳng định trong cuộc trao đổi mới đây với VnExpress.

- Thưa Bộ trưởng, các doanh nghiệp giao thông bị nợ đọng trong vài năm trước chỉ khoảng 1.000 tỷ đồng, bây giờ là hơn 6.000 tỷ đồng. Xin ông cho biết nguyên nhân của việc này?

- Mấy năm gần đây, khi Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) chưa kiên quyết trong chỉ đạo các doanh nghiệp xây dựng và do chạy theo nhu cầu của các địa phương muốn đưa công trình vào khai thác, mà nhiều nhà thầu đã thi công vượt khối lượng vốn giao, dẫn đến tình trạng phát sinh nợ khối lượng hoàn thành hay còn gọi là “nợ đọng trong xây dựng cơ bản”.

Từ cuối năm 2003, Bộ đã dứt khoát yêu cầu các doanh nghiệp xây dựng của mình phải nghiêm túc thực hiện chủ trương “3 không” là không bỏ giá thấp, không đầu tư kém hiệu quả, không đầu tư thiếu vốn. Từ khi có chỉ đạo này, khối lượng nợ đọng của các doanh nghiệp xây dựng đã không phát sinh thêm. Tuy nhiên, khối lượng nợ đọng từ trước lại khá lớn, lên tới 6.223 tỷ đồng, trong đó khoảng một nửa do các chủ đầu tư là các địa phương nợ những doanh nghiệp thuộc Bộ.

- Doanh nghiệp bị nợ đọng nhiều là nguyên nhân dẫn đến nhiều công trình trọng điểm hiện nay không được đẩy nhanh tiến độ?

- Khối lượng nợ lớn khiến các doanh nghiệp xây dựng của ngành giao thông gặp rất nhiều khó khăn. Thứ nhất, họ phải vay tiền ngân hàng cho công trình, giả sử lãi suất năm là 8% thì với số nợ hơn 6.000 tỷ đồng, các doanh nghiệp phải mất gần 500 tỷ đồng để trả lãi vay trong một năm. Thứ hai, nợ đọng dẫn đến dư nợ vay của các doanh nghiệp lớn, làm cho các doanh nghiệp không thể vay tiếp để mua vật tư, vật liệu thi công. Đây là nguyên nhân chủ yếu làm cho các công trình trọng điểm hiện nay không thể đẩy nhanh được tiến độ.

Ngoài ra, nợ đọng kéo dài đang khiến nhiều doanh nghiệp bị mất cân đối tài chính nghêm trọng, ảnh hưởng đến lương, bảo hiểm của người lao động. Nguy hiểm hơn, nếu tình trạng trên cứ tiếp tục trong thời gian dài sẽ dẫn nhiều doanh nghiệp lâm vào nguy cơ phá sản.

- Khi các doanh nghiệp chậm trả lương, nợ bảo hiểm của người lao động thì thợ lành nghề và thợ kỹ thuật bỏ doanh nghiệp. Bộ trưởng sẽ làm gì để khắc phục?

- Bộ GTVT đã và đang cùng với Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam tìm các giải pháp thích hợp cho vấn đề nợ lương và nợ bảo hiểm của người lao động trong một số doanh nghiệp. Chúng tôi đã báo cáo Chính phủ và các bộ, ngành hữu quan về vấn đề này. Cách đây ít hôm, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định cho phép tạm ứng ngân sách hơn 4.000 tỷ đồng để thanh toán nợ xây dựng cơ bản cho các dự án, trong đó có những dự án giao thông. Đây thực sự là tín hiệu lạc quan cho việc giải quyết đời sống việc làm cho người lao động.

Về chuyện thợ lành nghề và thợ kỹ thuật bỏ doanh nghiệp Nhà nước, tôi thấy đó là điều rất đáng tiếc. Nhà nước và các doanh nghiệp đã đầu tư rất nhiều để có đội ngũ lao động thạo việc. Tuy nhiên, chúng ta cũng phải làm quen và chấp nhận một trong những quy luật của nền kinh tế thị trường, đó là người lao động có quyền lựa chọn việc làm cho chính mình. Tôi cho rằng, vấn đề này sẽ được các doanh nghiệp trong ngành giao thông chú ý và có những giải pháp thích ứng vì để cạnh tranh thành công, yếu tố con người luôn mang tính quyết định.

- Thời gian tới, Bộ GTVT tiếp tục có những kiến nghị gì với Nhà nước để giải quyết khối nợ xây dựng?

- Như đã nói, nhờ sự hợp tác của các bộ, ngành và sự quan tâm của Thủ tướng Chính phủ nên khối lượng nợ của Trung ương đã cơ bản được giải quyết. Số nợ còn lại chủ yếu từ phía các địa phương. Tôi tin rằng, Chính phủ và lãnh đạo các địa phương sẽ tiếp tục có những giải pháp để giải quyết triệt để số nợ này.

Thời gian tới, để đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm (đặc biệt là các dự án sử dụng nguồn trái phiếu Chính phủ), chúng tôi sẽ đề nghị Chính phủ có cơ chế cấp phát vốn riêng cho dự án. Nhân đây, tôi muốn chuyển đến lãnh đạo các địa phương lời nhắn, hãy góp sức cùng Bộ GTVT bằng việc thanh toán sớm hoặc chịu phần lãi vay ngân hàng các khoản nợ của địa phương. Chỉ có như vậy, các doanh nghiệp mới tiếp tục tồn tại, phát triển để cho ra đời những cây cầu, con đường, bến cảng, sân bay... hiện đại, phục vụ kịp thời yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương và cả đất nước.