Sẽ ngừng khai quật khu di tích khảo cổ Ba Đình 

Nhiều loại ngói cổ được tìm thấy ở khu khảo cổ Ba Đình. Ảnh: Anh Tuấn

Khu vực khảo cổ đã phát lộ đủ cho thấy Hoàng thành Thăng Long là di tích có quy mô lớn nhất Việt Nam với lượng hiện vật phong phú, tầng văn hoá khảo cổ dày và không cần phải khai quật tiếp. Đó là ý kiến của nhiều chuyên gia lịch sử, khảo cổ đưa ra sáng nay.

Hiện nay, di tích khảo cổ Ba Đình đang chịu tác động bởi nước ngầm và nước mặt. Mặt khác, đây là loại hình di tích phức tạp, được cấu thành bởi nhiều loại chất hữu cơ và vô cơ khác nhau, dễ dàng bị huỷ hoại bởi thời tiết nắng nóng, độ ẩm cao, các loại vi khuẩn, nấm mốc phát triển nhanh. Theo Giáo sư Trần Quốc Vượng, với diện tích đã khai quật, phải chấp nhận làm mái che tạm trong 5-8 năm để bảo quản, trong thời gian đó, giới nghiên cứu sẽ phân loại, đánh giá toàn bộ giá trị của di vật.

Tại hội thảo khoa học về giá trị khu di tích Hoàng thành sáng nay, các chuyên gia khảo cổ đưa ra 2 luồng ý kiến về phương án bảo tồn khu di tích Ba Đình. Ý kiến thứ nhất là cần làm mái che toàn bộ các hố khai quật, đảm bảo ánh sáng, thoáng khí, nhiệt độ ổn định và có hệ thống thoát nước hợp lý. Ý kiến thứ hai là chỉ nên lựa chọn một vài vị trí đã được hiểu đầy đủ để giới thiệu cho công chúng còn lại nên lấp cát. Đối với phần để trưng bày cần có biện pháp xử lý nấm mốc, làm cứng bề mặt, tránh làm biến màu và biến dạng cho địa tầng. 

Ông Phạm Như Hồ, chuyên gia Viện Khảo cổ, cho rằng, bài học xương máu từ những di tích đã được bảo vệ theo cách lấp cát vẫn không giữ được di tích vì khí hậu nước ta nóng ẩm, mưa nhiều. Mặt khác, di tích này lại ở giữa trung tâm thủ đô, còn để phục vụ nhân dân đến tham quan. Theo một số chuyên gia quốc tế thì các di vật đã được bảo quản trong điều kiện ẩm ướt hàng chục thế kỷ nên có thể làm mái che tạm vào mùa mưa, sau đó dỡ ra để giữ độ ẩm cho di tích.

Cũng trong hội thảo hôm nay, vị trí lịch sử của khu di tích khảo cổ 18 Hoàng Diệu đã được xác định. Giáo sư Phan Huy Lê, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam - Trưởng tiểu ban nghiên cứu quy mô cấu trúc thành Thăng Long, khẳng định, di tích khảo cổ Ba Đình vừa phát lộ nằm trong phạm vi Cấm Thành, tức thuộc trung tâm của Hoàng Thành. Trước đó, giới khoa học đã xác định khu khảo cổ này nằm trong Hoàng Thành, nhưng ở phía Tây của Cấm Thành.

Theo Giáo sư Lê, Cấm Thành là trung tâm chính trị cao nhất của kinh thành Thăng Long xưa và cũng tập trung những kiến trúc cung đình tiêu biểu nhất của các vương triều. Hàng triệu kiến trúc và di vật đã phát hiện cũng phù hợp và chứng minh cho tầm quan trọng của khu di tích này. Giáo sư Lê khẳng định, đây không chỉ là di sản vô giá của Việt Nam mà còn có đầy đủ tiêu chí trở thành di sản văn hoá thế giới. Tuy nhiên, để được công nhận là di sản thế giới là vấn đề không đơn giản, di tích phải được công nhận cấp quốc gia và phải bảo quản tốt những gì đã phát lộ.

Tiến sĩ Tống Trung Tín, Viện phó Viện Khảo cổ, nhận xét, đây là một di tích có mặt bằng kiến trúc tương đối nguyên vẹn, có nhiều lớp kiến trúc nằm chồng lên nhau. Khối hiện vật phát hiện được ở di tích này cũng đẹp và rất hoàn chỉnh, chế tác cầu kỳ. Hàng triệu hiện vật phản ảnh rất rõ mối giao lưu văn hoá của Đại Việt với rất nhiều nước láng giềng như Trung Hoa và Chăm Pa.

"Hiểu được di tích này là chúng ta hiểu được một chuỗi lịch sử dân tộc, lúc hưng lúc thịnh, cũng có lúc thăng trầm, cũng như hiểu cơ cấu kinh tế xã hội, thiết chế chính trị, trình độ kinh tế xã hội của nhiều thời kỳ lịch sử. Có thể nói đây là bộ lịch sử sống động nhất, không chỉ của Thăng Long mà của cả lịch sử dân tộc", ông Tín nói.

 Đoàn Loan