Rác nhập khẩu tràn lan: Trách nhiệm thuộc về ai?

Ông Trần Hồng Hà.

Có ý kiến cho rằng một trong những lý do không ngăn chặn được tình trạng nhập rác tràn lan là Quyết định 03 về bảo vệ môi trường có nhiều quy định không rõ ràng. Ông Trần Hồng Hà, quyền Cục trưởng Bảo vệ môi trường, Bộ Tài nguyên Môi trường, đã trao đổi với báo chí về vấn đề này.

- Ông nhận xét thế nào về ý kiến cho rằng Quyết định 03 còn nhiều bất cập?

- Do nhu cầu rất lớn của các doanh nghiệp về việc nhập phế liệu làm nguyên liệu sản xuất nên tháng tư vừa qua, Bộ Tài nguyên Môi trường đã ban hành Quyết định 03 cho phép nhập 4 nhóm phế liệu làm nguyên liệu sản xuất. Bao gồm các nhóm nhôm kim loại và hợp kim nhôm, giấy và cactông, thủy tinh, nhựa. Trong quyết định, từng nhóm phế liệu cũng quy định rất rõ những loại nguyên liệu như thế nào thì được phép nhập khẩu. Văn bản đã ban hành, đã xác định như thế. Nếu hải quan không hiểu hay chưa đủ năng lực thì sẽ có sự phối hợp của cơ quan quản lý nhà nước về môi trường ở địa phương từ khâu thông quan đến khâu kiểm tra, giám sát trong quá trình vận chuyển, sản xuất.

- Nhưng ngoài một số loại phế liệu cụ thể được phép nhập khẩu, Quyết định 03 có ghi là được phép nhập cả “các sản phẩm khác”. “Sản phẩm khác” ở đây là gì?

- Là những sản phẩm nằm trong nhóm phế liệu cho phép nhập, đáp ứng được các điều kiện đề ra và không phải là chất thải hay tạp chất nguy hại như quyết định đã ghi. Quyết định không liệt kê cụ thể vì hôm nay phế liệu này bị cấm nhập, ngày mai có thể có đề xuất cho phép nhập, chẳng lẽ lúc ấy lại sửa quyết định? Danh mục là một chuyện, yêu cầu về bảo vệ môi trường, điều kiện về đánh giá phế liệu là căn cứ chính. Bản thân doanh nghiệp phải căn cứ vào các tiêu chuẩn và điều kiện đó để thực hiện.

- Vậy theo ông, quy định rõ ràng như vậy rồi nhưng vì sao vẫn có tình trạng nhập rác thải?

- Những lô rác nhập khẩu mà báo chí phản ánh vừa qua không nằm trong danh mục cho phép nhập khẩu của Quyết định 03. Phải khẳng định rằng đó là việc nhập lậu. Trong việc này tôi không đổ lỗi cho hải quan, cho thương mại. Trách nhiệm trước hết ở khâu quản lý hoạt động ở biên giới, trách nhiệm của cơ quan quản lý thị trường, trách nhiệm của biên phòng, sau đó mới đến trách nhiệm của môi trường, hải quan. Tuy nhiên, đây là vấn đề “nóng”, các cơ quan, ban ngành cần phải bắt tay xử lý.

- Vậy những trường hợp nhập lậu rác thải bị xử lý như thế nào?

- Theo quy định, doanh nghiệp nhập lậu rác thải sẽ bị xử phạt 5-10 triệu đồng tùy mức độ vi phạm, bị buộc phải tái xuất số rác thải đó và phải hoàn toàn chịu trách nhiệm khắc phục, xử lý hậu quả. Nếu hết thời gian khắc phục hậu quả mà không thực hiện xong để rác thải gây ô nhiễm tới môi trường sẽ bị phạt từ 20-70 triệu đồng.

- Khi một nước đã muốn tống khứ rác thải thì việc tái xuất lại nước đó liệu có khả thi?

- Đứng dưới góc độ cơ quan quản lý nhà nước về môi trường, tôi khẳng định trừ những lô hàng nhập lậu thì ta khó quản lý, còn những lô hàng nhập gian lận, lấy danh nghĩa nhập phế liệu để nhập chất thải thì phải kiên quyết tái xuất vì chúng ta có thể xác định được nguồn gốc, xuất xứ của nó. Dưới góc độ pháp luật quốc tế, các lô hàng đó có nguồn gốc, xuất xứ, chúng ta có thể nhờ đến sự can thiệp của các tổ chức quốc tế. Tuy nhiên, việc xử lý như thế nào còn tùy thuộc vào tình huống cụ thể.

(Theo Tuổi Trẻ)