Mọi nẻo đường nhập... rác ngoại

Đoàn xe ba gác chở rác từ Campuchia đổ hàng một cơ sở ở Xuân Tô (An Giang).

Tại cửa khẩu Tịnh Biên (An Giang), ngày ngày hàng chục xe tải, ghe hàng tải trọng lớn che kín bạt, bên trong đầy những bao kiện phế liệu đổ về các thành phố. Ít ai biết rằng đấy là... rác có nguồn gốc từ nước ngoài, từ Campuchia, Thái Lan...

Tài xế các xe tải, ba gác này cho biết họ chỉ là người chở thuê cho mối người Việt qua mua và cho các chủ kho bãi phế liệu từ Ta Keo, Phnom Penh… (Campuchia).

Các vựa khu vực biên giới là những kho bãi chứa hàng trăm tấn phế liệu cao chất ngất. Từng đống bao kiện đựng phế liệu chất đầy nhà kho, tràn cả ra đường ngổn ngang.

Gọi là phế liệu chứ thật ra là rác. Rác đủ thứ: từ sắt thép, chai lọ, túi nilon đủ kích cỡ đến các loại giấy, đồ dùng hư hỏng, bộ phận máy móc… Có cả tivi, cassette, vi tính, tủ lạnh, máy giặt… đã tháo rời. Nói chung, tất cả những vật dụng trong đời sống sinh hoạt mà con người thải ra. Ngoài ra còn có cả chất thải y tế, hàng kiện ống chích, tấm trải giường bệnh, dây truyền dịch, truyền máu, vỏ chai đựng thuốc nông dược, bình nhựa, túi nilông lớn dành chứa hóa chất...

Trong hai nhà kho của cơ sở Hai Na bên bờ kênh Vĩnh Tế, thuộc xã Xuân Tô, hàng chục nhân công ngồi gõ đập, nhặt lựa phân riêng từng loại rác và thảy thành đống, cho vào bao. Tiếng máy xay nhựa sầm sập, lò nấu nghi ngút khói. Đủ thứ mùi lẫn quyện vào nhau gây cảm giác ngột ngạt, lợm giọng. Mưa ngập ngụa, mùi tanh hôi ở bãi chứa như đặc quánh lại. Xã Xuân Tô có gần 10 điểm thu mua phế liệu, hầu hết từ Campuchia, vài cơ sở đầu tư lò xay, lò nấu nhựa, sơ chế nilông… cung cấp cho các tỉnh thành. Riêng Hai Na còn sản xuất luôn các vật dụng nhựa.

Tại thị xã Châu Đốc, từng chiếc xe ba gác, xe lôi cồng kềnh vỏ và vỉ mạch điện tử tivi, cassette, vi tính xộc vào các vựa phế liệu. Tất cả đều xuất phát từ cái chợ hàng "nghĩa địa" gò Ta Mau. Trong dãy kho hàng điện tử, điện gia dụng đời cũ tập trung thành đống, nhiều cái hỏng hóc không thể bán, sử dụng được thì đẩy bán phế liệu, nó được dân đai vác, xuồng ghe sớm chiều qua bên Campuchia mang về.

Cũng ở Châu Đốc tại một điểm trên đường Trần Hưng Đạo, gần chục người đang ngồi đập đống điện thoại bàn, điện thoại "mẹ bồng con" lấy vỉ mạch. Bên cạnh, hàng đống bao tải đựng đầy mạch điện tử đủ loại.

Khải - chủ nhân số hàng trên - cho biết anh vừa bán mấy nghìn vỉ tivi còn nguyên cho mối ở TP HCM, giá đã 11.000 đồng/vỉ, còn loại bị gãy vụn cũng 4.000-5.000 đồng/kg. Về khả năng cung cấp, anh ta bảo: "Cần bao nhiêu cũng có, mỗi tuần khoảng 1.000 - 2.000 vỉ, hàng đã nứt gãy cũng vài tấn".

Chị Sự - chủ vựa ở khóm Vĩnh Chánh, phường Châu Phú A - bảo: "Trước kia mỗi ký chỉ vài ngàn. Gần hai tháng nay dân buôn phế liệu các nơi đổ xô về mua gom nên giá cứ tăng dần". Nhiều bạn hàng cho hay họ đã nhận nhiều mối đặt hàng từ nhiều vựa, cơ sở các nơi và đường dây thu gom bên Campuchia cũng đang nháo nhào tìm thêm nguồn cung cấp tận các cảng gần biên giới Thái Lan.

Vận chuyển rác đường sông còn rầm rộ hơn. Ngày ngày ghe từ Ta Keo, Xa Ang, Phnom Penh xuôi ngả sông Châu Đốc, sông Hậu về đổ phế liệu khắp các vựa dọc quốc lộ 91, từ biên giới xuống tận Ô Môn (Cần Thơ).

Từng đống vật dụng sắt thép hoen gỉ, bằng nhựa bẩn thỉu đến các bộ phận điện tử, điện gia dụng, máy nổ… đời cũ cũng luôn đầy ắp các kho bãi. Chúng được đập tháo ra, tách lấy sắt, đồng, thau, nhôm, chì, nhựa… Phần còn lại thì lùa xuống sông, đẩy ra kênh.

Cân - một chủ ghe còn khá trẻ - cho biết mỗi tháng ghe anh lên chở bốn chuyến, trung bình khoảng 25 tấn/chuyến. "Cần số lượng bao nhiêu cũng có, cứ gọi đặt hàng. Nếu giá cả chấp nhận được thì tụi tui giao tận nơi", mấy chủ ghe cho biết.

Ở An Giang, rác còn theo ngả sông Tiền xuống Vĩnh Xương, Tân An, thị trấn Tân Châu, Chợ Vàm… Cũng hàng đống bao kiện to đùng nằm lăn lóc đầy kho, đầy bãi. Nhìn hình ảnh bên ngoài và những thứ bên trong có thể khẳng định rác có xuất xứ từ Thái Lan...

Xuôi dòng Sở Thượng từ Thường Thới Hậu A qua Tân Hồng (Đồng Tháp), nhiều ghe chở phế liệu phủ bạt kín từ các hướng bên Prayveng đổ về thị trấn Hồng Ngự.

Thị trấn biên giới này có hơn chục vựa thu mua phế liệu nằm khá gần nhau, ngay giữa lòng phố chợ. Người nhà chủ vựa trên đường Nguyễn Trọng Na như giải thích: "Nguồn cung cấp quanh vùng biên giới này thì có là bao. Chủ yếu đều đón hàng ở Campuchia".

Vợ chồng chủ ghe - tên Tân - từng nhiều năm mua bán, thu gom phế liệu Campuchia. Trước chuyên đi hàng sắt thép, rác động cơ, máy nổ dạng second hand. Vài lần có giấu kèm hàng lậu bị bắt cụt vốn nên chuyển sang loại hàng... ô nhiễm này. "Nó nhẹ vốn, dễ bán, lời cũng khá nên nhiều ghe chỉ đi nó" - Tân nói.

(Theo Tuổi Trẻ)