Những bà mẹ anh hùng khắc khoải trong nỗi nhớ người thân

Vóc dáng nhỏ bé, gầy yếu, khi thấy có người tới thăm, mẹ Bà Râu Thị Nai tươi cười. Đó có lẽ là cách làm yên lòng những người quan tâm tới mẹ vì trong nụ cười thường trực ấy, không giấu nổi nỗi buồn. Khi nhắc đến tên người con đã khuất, mắt mẹ lại thảng thốt nhìn lên tường, nơi treo những kỷ vật... 

Mẹ Nai là người dân tộc Raglai. Chồng mất sớm, chỉ có một con trai nhưng mẹ khuyến khích con theo bộ đội và anh đã hy sinh trong cuộc đấu tranh chống Mỹ. Buồn vui cuộc đời mẹ gắn với 2 cuộc chiến bảo vệ đất nước.

Mẹ Việt Nam anh hùng Bà Râu Thị Nai.

Mẹ là người vận động phụ nữ dân tộc đi dân công và cùng họ ngày ngày gùi lương thực, vượt hàng chục km đường rừng núi tiếp tế cho bộ đội, du kích; rồi thức thâu đêm đào hầm trong nhà, dưới chân núi nuôi cán bộ nằm vùng. "Một tấc đất không đi, một ly không rời", dù bị địch dùng cực hình đe dọa, mẹ một lòng kiên trì vận động dân bản chống chính sách lập ấp chiến lược của Ngô Đình Diệm. Vẫn gùi gạo trên lưng, mẹ lội bộ sang huyện miền núi khác học cách bố phòng, vót chông làm bẫy chống giặc...

Sắp bước sang tuổi 82, mẹ Nai hiện sống với vợ chồng con gái nuôi tại xã Phước Hà, huyện Ninh Phước, cách trung tâm tỉnh gần 20 km đường núi. Mảnh đất này rộng mênh mông nhưng nắng thiêu đốt từ 6h sáng tới 5h chiều, nắng tới mức chỉ có xương rồng mới đủ sức trụ lại lâu dài cùng con người. Mẹ Nai ít khi rời khỏi ngôi nhà tình nghĩa nhỏ mà chính quyền địa phương xây tặng, ngày qua ngày bầu bạn thường xuyên với mẹ là hũ rượu. Mẹ uống nhiều rượu. Uống rượu không tốt nhưng không có nó thì mẹ buồn lắm.

Mẹ Nai là một trong 13 bà mẹ Việt Nam anh hùng còn sống của tỉnh Ninh Thuận. Các mẹ đều đã trên 80 tuổi. Không chỉ mẹ Nai, mẹ Bà Râu Thị Né, Nguyễn Thị Trà, Võ Thị Chót, Trần Thị Chi... cũng không giấu được nỗi buồn.

Mẹ Né cũng có con trai độc nhất hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ. Mẹ Chót có 4 con trai và 1 con dâu là liệt sĩ. Trong cùng năm 1970, mẹ nhận tin 2 người con của mình hy sinh. Mẹ Chi có chồng và 3 con trai, mẹ Trà có chồng và 2 con trai hy sinh... Tường vách đơn sơ nhưng nhà các mẹ có rất nhiều huân, huy chương và bằng... liệt sĩ. Bằng còn di ảnh, bằng không và khuôn mặt người đã khuất chỉ hiện ra trong hồi tưởng của các mẹ.

Mẹ Trà đã ngoài 90 tuổi. Mẹ có 10 người con và có người đảm trách cương vị cao trong tỉnh. Cuộc sống vật chất không thiếu thốn song trong mẹ vẫn canh cánh hình bóng người đã khuất. Vì thế, khi nghe ông Huỳnh Tùng Quân, Trưởng đoàn đại diện cán bộ nhân viên công ty FPT tới thăm và giới thiệu tên, mẹ nghẹn ngào: "Con mẹ cũng tên như con, tên Quân đấy. Mẹ nhớ nó quá...". Vẫn câu nói này, mẹ cứ nhắc đi nhắc lại khi chào khách ra về.

Lương Nga