Nâng cao chất lượng chất vấn trong kỳ họp Quốc hội

Hôm nay, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã đánh giá kết quả kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa 11. Các đại biểu đặc biệt nhấn mạnh tới sự cần thiết phải nâng cao chất lượng chất vấn và trả lời chất vấn. Đa số nhận định trong kỳ họp vừa qua, hoạt động này diễn ra dân chủ, tập trung vào vấn đề bức xúc của xã hội, song vẫn còn những hạn chế.

Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Vũ Mão khẳng định chất vấn là sinh hoạt chính trị quan trọng của Quốc hội, không phải là để thể hiện xem Chính phủ, Quốc hội ai mạnh ai yếu mà là làm thế nào để xã hội tốt lên, đất nước ngày càng phát triển. Tuy nhiên, trong kỳ họp vừa qua, cả người chất vấn và bộ trưởng trả lời chưa đạt yêu cầu. Nhiều đại biểu đi quá sâu vào những vụ việc của địa phương mình, đặt vấn đề dài dòng. Các bộ trưởng mất nhiều thời gian đọc văn bản trả lời kiến nghị của cử tri. Ông Mão đề xuất những văn bản này nên đăng công khai trên báo chí để trong kỳ họp bộ trưởng không mất thời gian trình bày lại mà tập trung vào chất vấn trực tiếp.

Trước thực tế một số bộ trưởng còn cảm thấy "ngại" khi phải trả lời chất vấn, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Giáo dục Thanh thiếu niên nhi đồng của Quốc hội Trần Thị Tâm Đan nhấn mạnh trong điều kiện dân chủ ngày càng được nâng cao thì chính khách cần phải quen với việc đối thoại. Các bộ trưởng nên mừng khi được chất vấn tại kỳ họp Quốc hội vì họ có cơ hội trình bày chủ trương, quan điểm của bộ mình, không nên có tâm lý nặng nề. "Có thể có những cử chỉ nóng nảy của đại biểu hoặc từ phía bộ trưởng, song nên cho qua. Quan trọng là nội dung trả lời", bà Đan nói.

Đồng tình với hai ý kiến trên, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và ngân sách của Quốc hội Nguyễn Đức Kiên cho rằng hình thức chất vấn rất cần thiết trong hoạt động của Quốc hội và cần được cải tiến theo hướng tăng thời lượng chất vấn trực tiếp. Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Vũ Đức Khiển cũng cho rằng đại biểu và bộ trưởng không nên quá sa đà vào những vụ việc cụ thể mà nên khái quát thành vấn đề lớn, có tính phổ biến để tiết kiệm thời gian cũng như nâng cao chất lượng chất vấn.

Là trưởng ban Dân nguyện, ông Lê Quang Bình đề xuất nên thiết lập một đường dây nóng ngay trong kỳ họp Quốc hội để tiếp nhận kiến nghị của cử tri cả nước, sau đó chuyển đến những cơ quan có chức năng xem xét, trả lời. Hiện tại dù không có quy định, song Ban Dân nguyện đã cử một người trực điện thoại để ghi lại những kiến nghị, bức xúc của cử tri.

Kết thúc buổi thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An khẳng định chất vấn là sinh hoạt dân chủ của Quốc hội nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa việc thực hiện nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước với đòi hỏi của thực tế khách quan, chứ không phải là mâu thuẫn giữa Chính phủ và Quốc hội. "Không nên nói Quốc hội và Chính phủ ai to hơn, ai nhỏ hơn mà mỗi cơ quan phải làm đúng chức năng của mình. Quốc hội mạnh, Chính phủ sẽ mạnh vì các thành viên Chính phủ phải đôn đáo thực hiện những kiến nghị của cử tri", ông An nói.

Chủ tịch An cũng cho rằng nên rút ngắn thời gian giải trình của các bộ trưởng được chất vấn từ 45 phút xuống còn 30 phút để dành thời gian trả lời trực tiếp tại hội trường những kiến nghị của đại biểu.

Cuối buổi chiều nay, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã nghe báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết hồ sơ người có công tồn đọng và hỗ trợ người có công với cách mạng cải thiện nhà ở. Theo bà Trần Thị Minh Chánh, Phó chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội, mặc dù Chính phủ đặt ra mốc 31/12/2002 phải hoàn thành cơ bản công tác xác nhận đối với người có công trong thời kỳ cách mạng và kháng chiến, nhưng hiện vẫn còn 10.412 trường hợp chưa được xem xét xác nhận là người có công (lão thành cách mạng, cán bộ tiền khởi nghĩa, liệt sĩ, thương binh, tù đày). Ngoài ra, hiện còn 14.000 trường hợp thuộc diện đối tượng hoạt động cách mạng trước năm 1945 đã mất mà chưa được công nhận.

Đặc biệt, qua giám sát của Ủy ban các vấn đề xã hội thấy số lượng hồ sơ đề nghị xác nhận cao hơn số lượng các tỉnh báo cáo về Bộ Lao động Thương binh và Xã hội. Nguyên nhân là số hồ sơ mới phát sinh rất nhiều. Ví dụ Hà Tĩnh phát sinh thêm 4.334 hồ sơ. Tiền Giang dù đã rất sát sao vấn đề này, cử cán bộ trực tiếp xuống từng gia đình để khảo sát tình hình, giúp đối tượng kê hai thành tích, song đến nay vẫn còn hơn 1.000 trường hợp cần được xem xét kết luận.

Bà Chánh đã chỉ ra 4 nguyên nhân dẫn đến việc tồn đọng hồ sơ xác nhận người có công. Đó là thiếu giấy tờ hoặc không có giấy tờ gốc; một số quy định về thủ tục xác nhận chưa phù hợp với điều kiện lịch sử của địa phương, hoàn cảnh cụ thể của đối tượng; khâu tổ chức thực hiện chưa tốt và cuối cùng là một số người lợi dụng chính sách làm ảnh hưởng chung đến tiến độ giải quyết hồ sơ tồn đọng.

Trước thực tế người có công tuổi cao, sức yếu, nếu không giải quyết chính sách cho họ kịp thời thì sau này có muốn đền ơn đáp nghĩa cũng không được, bà Chánh đề nghị Chính phủ thực hiện một số giải pháp. Trong đó nhấn mạnh tới việc tập trung lực lượng đẩy nhanh công tác xác nhận người có công để chậm nhất là 31/12/2005 phải hoàn thành. Bộ Lao động Thương binh và Xã hội phải nghiên cứu sửa đổi thủ tục xác nhận cho phù hợp với hoàn cảnh địa phương. Với trường hợp không đủ điều kiện, không có căn cứ xét duyệt, lãnh đạo địa phương phải có thông báo giải thích rõ, không để người dân khiếu kiện vượt cấp.

Về vấn đề nhà ở cho người có công, hiện cả nước còn 50.000 hộ chính sách đang ở nhà tạm, nhà tranh tre. Nếu nhà nước hỗ trợ kinh phí 350 tỷ đồng (trung bình 7 triệu đồng một hộ), thực hiện trong 2 năm thì sẽ hoàn thành việc xoá nhà tạm cho người có công vào cuối năm 2006. Ủy ban các vấn đề xã hội cho rằng việc này cần phải làm ngay bởi nó thể hiện trách nhiệm và tình cảm đối với người có công với cách mạng, góp phần ổn định chính trị, tăng thêm lòng tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.

Như Trang