Cung đường nhập lậu gia cầm vào TP HCM

Vịt được chở vào chợ bằng xe honda    Ảnh: Lê Thanh

5h30 sáng, đoạn quốc lộ 1K - nơi không có trạm kiểm dịch gia cầm - khá nhộn nhịp. Xen giữa các ôtô là xe gắn máy chở khoảng 20-30 con gà, vịt hối hả đổ vào trung tâm thành phố. Một trong các điểm đến của số gia cầm chưa qua kiểm dịch này là chợ Tam Bình, Thủ Đức. 

Chợ Tam Bình, 6h30 sáng, chị Thân vừa thoăn thoắt xếp từng con gà, vừa cho biết: "Nếu muốn mua khoảng 30 con gà sống để làm tiệc cũng có, sớm mai chị cứ đến tận đây để chọn, giá 40.000/kg. Nếu muốn mổ sẵn thì bọn em làm giúp, thêm mỗi con 2.000 đồng".

Do thành phố cấm kinh doanh gia cầm sống và đã qua giết mổ ở tất cả các chợ nội và ngoại thành, cả chợ Tam Bình hiện chỉ có 1 sạp bán gà đã qua giết mổ của chị Thân, giá 35.000/kg. Theo lời chị Thân, gà này mua từ công ty, do cơ sở hợp pháp giết mổ nên mới được bán ở chợ. Tuy nhiên, nếu khách muốn hàng "tươi", nhiều chủ hàng ở đây sẽ sẵn sàng cho số điện thoại liên lạc để ngay sáng hôm sau có hàng. Xe máy sẽ trực tiếp đổ gà trước sạp hàng, khách tha hồ lựa chọn.

Một chủ hàng ở số nhà 24, Lô 2, KP3, phường Tam Bình trước đây đã từng kinh doanh gia cầm còn cho biết: "Tuần trước, còn có gà sống bán ở chợ, bây giờ làm gắt quá nên không còn. Nếu muốn mua phải đặt trước tiền, ngày mai sẽ có".

Chỉ cách đó 5 km là trạm kiểm dịch động vật số 2, quận Thủ Đức. Ông Đoàn Văn Thắng, Trạm trưởng nói: "Tôi hằng ngày chứng kiến xe máy chở gia cầm lậu về thành phố nhưng đành bó tay đứng nhìn. Cả trạm chỉ có 6 người, trung bình kiểm dịch chỉ được 10.000-12.000 gia cầm mỗi ngày, chưa kể số lượng lớn gia súc". Ông Thắng cho biết thêm, trạm không thể cắt cử người đứng ở các đường nhỏ bắt xe chở gà lậu do không có thẩm quyền. Mặt khác, các xe này hoạt động tản mát, không tập trung, thoắt ẩn thoắt hiện.

Đường đi của gia cầm lậu, không qua bất cứ khâu kiểm dịch nào bắt đầu từ các tỉnh lân cận như Đồng Nai, Long An, Tiền Giang, Tây Ninh, sau đó đi vòng qua trạm kiểm dịch, đổ hàng tại các hẻm chợ đầu mối hoặc các cơ sở giết mổ tư nhân không có giấy phép, gà sống hoặc đã qua giết mổ cuối cùng được bán ở lề đường hoặc ven các chợ chính.

Nguyên nhân tồn tại hệ thống "chở lậu - bán lậu - mổ lậu" gia cầm, theo bà Nguyễn Thị Lệ Hằng, quyền Chánh thanh tra Chi cục thú y thành phố, là do các cơ quan chức năng chưa quyết liệt phối hợp xử lý. "Cảnh sát giao thông chưa có chế tài xử phạt hoặc thu giữ xe chở gà lậu đổ về thành phố. Riêng việc xử lý vi phạm giao thông đã quá tải thì làm sao phối hợp được với thú y ngăn chặn gia cầm", bà Hằng nhấn mạnh.

Còn việc bán gà lậu, bà Hằng nói: "Gia cầm lậu bán ở lề đường, ngõ hẻm hoặc ven chợ khá phổ biến, đặc biệt ở quận 2, 9, 12 nhưng Ban quản lý các chợ và chính quyền phường không rạch ròi trách nhiệm trong giải quyết. Ban quản lý cho rằng địa phận chợ không bao hàm khu vực bán lậu. Do đó, nhiều người còn ngang nhiên đăng quảng cáo kèm theo số điện thoại di động liên hệ mua gà".

Đối với các cơ sở giết mổ trái phép, bà Hằng phản ánh: "Chúng tôi gặp khó khăn vì hoạt động này thường diễn ra ban đêm. Thấy dân báo lên thì chúng tôi đi kiểm tra, nhưng bên Thú y không đủ thẩm quyền để khám nhà".

Biện pháp chung, theo bà Hằng, cần toàn diện và nghiêm khắc trong sự phối hợp. "Chính quyền địa phương cần siết chặt quản lý đối với hoạt động mua bán và giết mổ gia cầm lậu. Nếu xóa bỏ được địa điểm bán, sẽ hạn chế phần nào lượng gà vận chuyển lậu vượt trạm".

Tuy nhiên, còn biện pháp hữu hiệu là cần tăng cường tuyên truyền để người dân từ bỏ thói quen tiêu thụ gà lậu. Trên thực tế, nhiều người dân mua gà lậu không chỉ vì giá rẻ hơn chút đỉnh mà còn do tiện lợi vì ở ngay đầu hẻm, ngõ chợ. "Hạn chế được điều này, gà lậu sẽ tự hết và như thế mới ngăn chặn được dịch cúm gà đang có nguy cơ tái phát", bà Hằng nói.

Lê Thanh