Ứng dụng bộ thử virus H5N1 để phát hiện cúm gà

Công ty Nam Khoa (quận 7, TP HCM) vừa chế tạo thành công bộ thử nghiệm phát hiện virus H5N1 trong vòng 5-7 giờ. Tuy nhiên, theo các tác giả, việc chế tạo không khó mà khó ở việc ứng dụng bộ thử này trong các phòng thí nghiệm PCR nhằm phát hiện virus ở các địa phương có nguy cơ tái dịch lớn.

Thời gian qua, việc kiểm nghiệm virus H5N1 tại các địa phương được thực hiện theo tiến trình "dài dòng" như sau: địa phương gửi mẫu lên tận Viện Pasteur TP HCM, qua thời gian nhất định thực hiện các thí nghiệm, phân tích, Viện này mới có kết luận về mẫu bệnh phẩm. Trong khi đó, phương pháp xác định bằng huyết thanh áp dụng ở cơ sở lại khó có thể cho kết quả chính xác bằng kỹ thuật PCR.

Bộ thử mới sử dụng kỹ thuật PCR của công ty Nam Khoa cho phép cán bộ chuyên môn thực hiện thí nghiệm chỉ sau 3-5 ngày tập huấn, không cần pha chế bột thử từ các hoá chất riêng lẻ. Do đó, nó dễ triển khai hơn so với các kiểu thử nghiệm phát hiện virus H5N1 trước đây, đặc biệt ở các phòng thí nghiệm địa phương có điều kiện vật chất và năng lực chuyên môn hạn chế. Việc triển khai các phòng thí nghiệm PCR tại địa phương cũng giúp giảm tải cho các phòng thí nghiệm ở trung tâm và chủ động phát hiện dịch sớm.

Bác sĩ Phạm Hùng Vân, trưởng nhóm nghiên cứu cho biết, giá thành trang bị một phòng thí nghiệm loại này khoảng 20.000 đôla, không lớn so với kinh phí đầu tư thiết bị y tế. Mỗi thí nghiệm sử dụng bộ thử chỉ mất 150.000 đồng. Ngoài sử dụng bộ thử virus H5N1, phòng thí nghiệm PCR còn phát hiện được nhiều loại bệnh lý có khả năng gây dịch bệnh sau này, như dịch tả ở lợn.

Tuy nhiên, hiện các phòng thí nghiệm địa phương vẫn chưa được trang bị máy PCR, do đó chưa thể sử dụng kỹ thuật RT - PCR (Polymerase Chain Reaction - Phản ứng chuỗi Polymer) nhằm phát hiện trực tiếp virus gây cúm gà, đặc biệt đối với những địa phương trọng điểm dịch hoặc còn ổ dịch cũ.

Theo ông Vân, đối phó với bệnh cúm gà nên học tập cách làm của Bộ Thuỷ sản trong việc ngăn ngừa bệnh tôm bị bệnh đốm trắng tại các địa phương. Theo đó, ngay khi dịch tôm đốm trắng mới manh nha, Bộ Thuỷ sản đã yêu cầu các Trung tâm khuyến nông khuyến ngư hoặc Chi cục bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản các tỉnh lập tức triển khai các phòng thí nghiệm có khả năng thực hiện kỹ thuật PCR. Bằng cách đó, những con tôm non mang mầm bệnh bị phát hiện gần như "online" ngay tại địa phương, giúp kiểm soát và ngăn chặn dịch không lan rộng.

Lê Thanh