Bế tắc trong việc ngăn chặn đình công, tranh chấp lao động

Trong hội thảo về tình hình tranh chấp lao động và đình công trên địa bàn TP HCM sáng nay, ông Phùng Văn Hùng, Trưởng phòng quản lý lao động của Ban quản lý các khu chế xuất và công nghiệp thành phố, thừa nhận, chỉ khi các vụ tranh chấp, đình công xảy ra, các bộ phận có nhiệm vụ giải quyết mới biết.

Theo ông Hùng, có nhiều vụ đình công mà chỉ cần người lao động đưa đề nghị là ban quản lý có thể thương lượng được với các chủ doanh nghiệp để giải quyết yêu cầu cho công nhân một cách dễ dàng nhưng vì không biết thông tin nên làm cho sự việc trầm trọng không đáng. Nhưng các đơn vị có chức năng giải quyết luôn đi sau sự kiện, chỉ có thể giải quyết tranh chấp khi xảy ra.

Hiện nay, hầu như các cuộc đình công ở TP HCM xảy ra đều không đúng trình tự pháp luật (không có công đoàn vận động), dẫn đến lực lượng công nhân đình công thành người vi phạm pháp luật. Theo Sở Lao động, nguyên nhân do công nhân khi vào làm việc không qua đào tạo hay đào tạo không chính quy, trình độ hiểu biết về pháp luật còn hạn chế. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng sở dĩ tình trạng đình công trái luật chủ yếu là do luật pháp không chặt chẽ.

Đại diện của Phòng lao động quận 10 cho rằng, chế định pháp luật của nhà nước về đình công vô tình đẩy người lao động vào thế vi phạm pháp luật và làm cho người lao động phải tranh chấp. Như quy định không sa thải người tham gia đình công nhưng không người sử dụng lao động vẫn có thể đuổi người lao động bằng cách không ký tiếp hợp đồng. Quy định mới ký lao động lần thứ 3 là không xác định thời hạn, tuy nhiên quy định này thực tế không có tính khả thi, hiện nay các doanh nghiệp né việc ký hợp đồng này bằng cách thỏa thuận miệng hoặc cho người lao động nghỉ việc vài ngày, giải quyết mọi chế độ rồi lại tiếp tục nhận vô làm lại từ đầu. Hoặc quy định tiền thưởng cuối năm phụ thuộc vào lợi nhuận của doanh nghiệp. Nhưng có doanh nghiệp cuối năm không trả thưởng vì bảo lỗ, Phòng Lao động các quận huyện không thể nào kiểm tra sổ sách của doanh nghiệp, nếu đề nghị bên thuế kiểm tra thì phải 6 tháng sau mới có kết quả.

Cùng chung ý kiến với phòng lao động quận 10, ông Nguyễn Tất Năm, Trưởng phòng dịch vụ việc làm thành phố nhận xét: "Các nhà làm luật lao động hiện nay không thực tế, ví dụ như quy định người đình công sẽ bị phạt khi có quyết định của Thủ tướng mà vẫn còn tiếp tục. Nếu chờ quyết định của Thủ tướng thì không biết bao nhiêu thời gian mà thiệt hại của doanh nghiệp trong thời gian này do ai chịu trách nhiệm. Phạt người lao động mức nào là phù hợp. Đối với người lao động, đình công đúng theo trình tự pháp luật hay không, khi sự việc xảy ra cũng có người đến giải quyết và kết quả không khác gì nhau nên cứ thoải mái đình công trái luật. Cần có chế tài rõ ràng đối với những lao động đình công sai, gây thiệt hại cho doanh nghiệp".

Bà Phan Thị Anh Thư, Phó chủ tịch liên đoàn lao động thành phố cho rằng việc đình công sai luật xảy ra do vai trò của công đoàn cơ sở còn quá mờ nhạt, nên không có được những thông tin trước để các bộ phận có thẩm quyền kịp thời giải quyết tranh chấp hay tổ chức đình công đúng luật.

Thu Hằng