'Công chức nào cũng thấy có quyền sẽ rất nguy hiểm'

Bộ trưởng Nội Vụ Đỗ Quang Trung đã nói như vậy sáng nay, bên hành lang Quốc hội, khi trao đổi với báo chí về vấn đề cải cách hành chính. Ông Trung cho rằng muốn thúc đẩy cải cách hành chính thì phải làm đồng bộ, từ trên xuống và phải có quyết tâm cao của các cấp lãnh đạo.

- Bộ trưởng có thể cho biết kết quả thực hiện cơ chế một cửa trên phạm vi cả nước?

- Kết quả khác nhau nhưng nhìn chung là chậm. Nguyên nhân là các cấp chưa thấy được sự cần thiết của cơ chế một cửa. Cũng có người nói hiệu quả của cơ chế một cửa thấp. Thực tế nơi nào mà lãnh đạo địa phương nhận thấy phải sửa đổi những thủ tục để thu hút đầu tư phục vụ cho tăng trưởng thì nơi đó thực hiện cơ chế một cửa nhanh. Ví dụ các tỉnh xung quanh Hà Nội như Hưng Yên, Hải Dương,Vĩnh Phúc tập trung ưu tiên giải quyết thủ tục nhanh cho các nhà đầu tư nên thu hút được nhiều dự án, tốc độ tăng trưởng ở mức cao.

Có lĩnh vực cải cách rất thành công như xuất nhập cảnh. Cách đây 5-10 năm, xuất nhập cảnh của ta lạc hậu lắm. Bây giờ thủ tục xuất nhập cảnh đã tiến bộ rất nhiều. Nhưng như thế chưa phải đã dừng lại, cũng không phải đã hết những chuyện ở sân bay, bến cảng, mà mình còn làm phiền toái cho người nước ngoài, cho khách du lịch. Cái đó mình còn phải cải tiến tiếp.

- Phải chăng tiến trình cải cách hành chính phụ thuộc vào ý chí chủ quan của lãnh đạo tỉnh mà không có sự thống nhất, chỉ đạo chung nên mới ỳ ạch?

- Đấy là vấn đề chuyển biến nhận thức cho nên chúng ta mới rút ra là muốn thúc đẩy cải cách hành chính thì mình phải làm đồng bộ, phải làm từ trên xuống và phải có quyết tâm cao của các cấp lãnh đạo. Nơi nào có quyết tâm không cao thì triển khai công việc chậm. Phải có chế tài buộc các địa phương chuyển động. Cách đây mấy hôm Thủ tướng đã có công điện gửi các tỉnh thành phố yêu cầu rà soát nhanh các thủ tục.

- Cơ chế một cửa đang có chuyển biến, nhưng hiện cơ chế một dấu ngày càng khó khăn hơn rất nhiều?

- Một dấu là TP HCM đang làm thí điểm, còn Chính phủ chỉ đạo chính là một cửa ở các cơ quan hành chính. Cơ chế một dấu chưa triển khai rộng được vì nó liên quan đến cơ cấu tổ chức của các cấp.

- Lúc mới ra đời, trung tâm dịch vụ hành chính công của quận Tây Hồ, Hà Nội, được quảng cáo rầm rộ, nhưng sau đó lại đóng cửa vì gặp phải sự phản đối quyết liệt của người dân. Ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?

- Trung tâm dịch vụ hành chính công là thí điểm ở thành phố Hà Nội. Nó cũng có hai mặt, nhưng nhìn chung những nơi thí điểm làm có một số việc người dân không chấp nhận. Trong cơ chế một cửa, những việc đích thực của cơ quan hành chính thì anh không nên thu phí, cái chính là làm thế nào để giao dịch của người dân được thuận lợi. Còn những loại dịch vụ hành chính công có thể thu phí, nhưng không đặt vấn đề này là chính. Nếu đặt thu phí là chính thì anh còn gì là công chức, công vụ nữa.

Tới đây, tôi nghĩ dịch vụ hành chính công sẽ tiếp tục triển khai, chứ không vì sự thất bại của Hà Nội. Hà Nội chắc là các anh sẽ làm tiếp.

- Nhiều ý kiến cho rằng cơ chế một cửa thực hiện từ trước đến nay vẫn là hình thức. Vậy sắp tới có chuyển biến gì?

- Sẽ phải cải tiến để phục vụ người dân thuận lợi hơn. Bởi vì cơ chế một cửa một mặt là thể chế, thủ tục, song điều quan trọng, rất quan trọng là phụ thuộc vào con người thực thi công việc đó. Thế thì bên cạnh thủ tục, còn là giáo dục cho đội ngũ cán bộ công chức một ý thức phục vụ. Nếu anh công chức nào cũng cảm thấy mình có quyền, sinh ra là có quyền thì sẽ rất nguy hiểm. Việc giáo dục quan chức là rất quan trọng.

- Cán bộ cơ sở cho rằng cơ chế một cửa dễ ăn tiền hơn. Ông nghĩ sao về điều này?

- Nơi cán bộ tiêu cực thì nhiều cửa cũng ăn rồi, chứ không phải một cửa. Còn nói một cửa dễ ăn hơn thì tôi nghĩ không hoàn toàn chính xác. Tôi cũng có nghe thông tin đó, nhất là khi chạy dự án. Họ làm thủ tục bên ngoài với nhau hết cả rồi, đến một cửa chỉ là hình thức. Cái đó có, nhưng không phải tại một cửa, lại càng không phải do nền hành chính của ta. Mà đây là do thoái hoá, biến chất, tiêu cực của một bộ phận cán bộ công chức mà mình chưa phát hiện kịp thời để xử lý.

Nếu lấy một vụ tiêu cực ra để phê phán thủ tục thì có khi không thật khách quan. Bởi vì thủ tục, cơ chế nào rồi cũng có người lợi dụng được, chỉ có ít hay nhiều. Cải cách nào mình cũng chỉ chọn được phương án tối ưu, chứ không phải đạt được 100%. Như nhiều lần tôi đã phát biểu là cải cách luôn luôn ở phía trước, không thể dừng lại được, không thể thỏa mãn được. Nhất là những tiêu cực trong bộ máy ta không thể chủ quan dừng lại ở điểm nào được đâu bởi vì nó tuỳ thuộc vào mỗi con người.

- Theo như một khảo sát của Bộ Nội vụ ở Anh thì 70% công việc do một người cán bộ trực tiếp giải quyết. Thế nhưng ở Việt Nam rất khó để một người có đủ thẩm quyền giải quyết ngay được công việc của mình mà thường là chuyển hoặc kính chuyển lòng vòng. Ông có kiến gì về việc này?

- Không thể có một người nào đứng ra quyết định ngay được các vấn đề mà dân người ta đề nghị đâu. Một cửa ở đây là có một người đại diện cho cơ quan hành nhận cái hồ sơ của dân và công khai các hồ sơ, sau rồi nhận cái hồ sơ đó. Còn giải quyết thì phải theo chức năng của từng cơ quan đối với từng loại công việc mà dân đề nghị giải quyết. Và anh hẹn ngày để trả lời cho dân đến nhận hồ sơ. Còn nội bộ cơ quan hành chính giải quyết thế nào thì là việc của cơ quan hành chính. Thay vì người ta phải đi 3-4 cơ quan, thì bây giờ người ta chỉ đến 1.

Bây giờ nói một người dân đến cấp huyện, cấp tỉnh, tìm một cơ quan là cũng mệt ấy chứ không đơn giản. Năm ngoái trong một cuộc họp do Thủ tướng chủ trì ở TP HCM, có ông chủ tịch đứng lên phát biểu xanh rờn: "Mình mà về hưu thì mình cũng ngán cái nền hành chính".

- TP HCM có xây dựng đề án thi tuyển, cạnh tranh chức danh lãnh đạo từ cấp trưởng phòng ban của sở ban ngành và các quận. Ý kiến của Bộ Nội vụ về vấn đề này như thế nào?

- Chúng tôi rất ủng hộ. Tôi cũng đã bàn với các anh ở TP HCM, đề nghị TP HCM làm thí điểm đi thì các anh đang làm. Có thể lúc đầu có mặt này mặt khác, nhưng mà đây là hướng tích cực để mình lựa chọn người ra làm việc.

Như Trang ghi