Khó khăn trong phục hồi cụm di tích Điện Biên Phủ

Ông Lương Phượng Các, Phó giám đốc Sở Văn hoá Thông tin Điện Biên, cho biết, việc tôn tạo các di tích chiến trường xưa được yêu cầu phải hoàn thành trước tháng 1, nhưng cho đến nay, 5 trong 6 cụm di tích vẫn còn dang dở.

Công nhân bảo tồn chen nhau với khách du lịch tại Mường Phăng.

Nhằm chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên vào 5/7 tới, dự án bảo tồn, tôn tạo khu di tích Điện Biên Phủ chính thức được thực hiện khởi công vào từ tháng 5 năm ngoái. Vốn đầu tư khoảng 170 tỷ đồng.

Các di tích Điện Biên Phủ nằm trên một không gian rộng lớn, nằm rải rác trong lòng chảo Mường Thanh và khu Sở chỉ huy chiến dịch nằm ở Mường Phăng cách thành phố Điện Biên khoảng 40 km đường bộ. Theo ông Các, hầu hết các di tích như đường hầm, giao thông hào làm từ đất đá, theo thời gian không còn giữ được hình dáng nguyên vẹn, nên việc phục hồi gặp nhiều trở ngại.

Dự án trùng tu, tôn tạo di tích Điện Biên được chia thành 6 cụm nhỏ bao gồm các dự án thành phần là các khu di tích đồi A1, Him Lam, Cụm cứ điểm trung tâm, Đại bản doanh Mường Phăng, Tượng đài chiến thắng và Bảo tàng chiến thắng Điện Biên.

Việc đào bới trên đồi A1 vẫn đang diễn ra.

Lần trùng tu này người ta đã phải bêtông hóa nhiều hạng mục để giữ hình dáng di tích lâu dài. Tuy nhiên, cách làm này khó tránh khỏi sai lệch so với thực tế. Thêm vào đó, theo Sở Văn hóa Thông tin Điện Biên, việc bảo tồn tôn tạo di tích Điện Biên còn gặp phải một trở ngại lớn là thiếu hồ sơ khoa học. Đã 50 năm trôi qua, những nhân chứng lịch sử còn lại rất ít, một phần vì tuổi cao, một phần bị lãng quên.

Tại khu Sở chỉ huy Mường Phăng, việc trùng tu đài quan sát của đại tướng Võ Nguyên Giáp phải ngừng lại do không xác định nổi vị trí. Khu Trung tâm tập đoàn, dự án đang ở giai đoạn thiết kế. Cụm cứ điểm Him Lam, 2 dự án đường kéo pháo và trận địa bao vây tấn công cứ điểm Điện Biên Phủ vẫn đang ở giai đoạn khảo sát và thu thập tài liệu, nhân chứng.

"Có nhiều điểm mâu thuẫn giữa tư liệu và thông tin của nhân chứng hoặc với số liệu khi nghiên cứu thực địa. Ví dụ cửa hầm của đại tướng Võ Nguyên Giáp đã phải sửa lại không dưới 3 lần theo điều chỉnh của các nhân chứng" - ông Các nói. Theo ông Các, năm 1962 Điện Biên Phủ được công nhận là di tích lịch sử nhưng chưa hề được lập hồ sơ khoa học.

Đỉnh đồi A1.

Ông Lê Mã Lương, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quân đội Việt Nam, Tổ trưởng tổ tư vấn lịch sử, kỹ thuật của dự án cũng cho biết: “Chúng tôi đã hơn 30 lần phải tiến hành khắc phục và sửa chữa những sai sót trong quá trình thực hiện trùng tu, tôn tạo di tích".

Khi thị xã Điện Biên được nâng cấp thành thành phố, tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng và lấn sâu vào khu vực trung tâm di tích. Nhiều công trình hiện đại mọc lên cũng đang phá vỡ cảnh quan chung như cột ăng-ten đài truyền hình tỉnh đặt ngay trên đỉnh đồi D1; trục đường chính đi qua thành phố lấn vào khu di tích đồi A1...

Anh Tuấn