Có thể cấm xe công nông chạy trên quốc lộ, đường liên tỉnh

Xe công nông hữu ích tại các vùng nông thôn. Ảnh: Anh Tuấn

Sáng nay, Bộ Giao thông vận tải đã đưa vấn đề thắt chặt quản lý xe công nông ra thảo luận. Biện pháp được bàn đến là cấm loại phương tiện giao thông từng là thành quả của ngành cơ khí thời bao cấp này hoạt động ở các đô thị loại 3 trở lên, đường cao tốc, các quốc lộ có dân sinh.

Cùng với đó, Bộ dự kiến xử phạt nặng những người điều khiển công nông không có bằng lái hạng B1 hoặc A4, hay xe không được đăng kiểm hằng năm, không có giấy phép lưu hành...

Những biện pháp trên không phải là mới, bởi được Luật Giao thông đường bộ quy định tương đối cụ thể và nhiều địa phương đã áp dụng. Song trên thực tế, tính thực thi không cao. Trong hơn 119.000 xe công nông đang hoạt động, chỉ khoảng 46% có giấy phép, 13% đã kiểm định chất lượng, số người có giấy phép lái xe chỉ đạt 11%.

Ông Võ Tiến Lợi, Phó Giám đốc Sở Giao thông vận tải Quảng Bình, nhận xét buộc được xe công nông kiểm định chất lượng phương tiện mỗi năm không hề đơn giản. Xe cơ giới loại này thường hoạt động ở vùng sâu, có khi cách trung tâm kiểm định của tỉnh cả trăm cây số. Với bà con nông dân - đối tượng chính sử dụng - giáo trình học thi lấy bằng lái quá khó, lại mất thời gian làm ăn nên hầu hết chịu học để được lái xe hợp pháp. Biện pháp xử phạt đến nay mới chỉ dừng ở vi phạm chở quá tải trọng cho phép. Kết quả là Quảng Bình có khoảng 2.300 xe công nông thì mới có 500 người được cấp bằng.

Nguyên nhân về tình trạng trên, theo ông Trần Việt Lương, Phó Giám đốc Sở Giao thông vận tải Hải Dương, là do chính quyền địa phương chưa nghiêm khắc đình chỉ những cơ sở sản xuất xe trái phép. Từ năm 1995, trung ương đã có lệnh cấm lắp ráp xe tải trọng dưới 2,5 tấn, động cơ 1 xylanh nhưng lệnh này nhiều nơi không tuân thủ. Ông Lương đề xuất trợ giá cho doanh nghiệp sản xuất xe tải loại nhỏ hoặc hỗ trợ vốn vay để bà con có thể tự trang bị để nâng cao chất lượng phương tiện.

Xe công nông xuất hiện từ những năm 80 thế kỷ trước, vốn chỉ là loại máy kéo nhỏ dùng trong nông nghiệp. Những năm đầu thời kỳ đổi mới, khi nhu cầu vận tải lớn, nhiều cơ sở cơ khí đã bung ra dựng khung đủ loại xe tải dùng động cơ diezen 1 xi lanh, gọi là công nông đầu ngang. 7 năm trở lại đây, điều kiện kinh tế cho phép chuyển sang phương tiện vận tải khác nên một số thành phố lớn đã cấm xe công nông ra đường. Tuy nhiên ở những vùng nông thôn xa xôi, miền núi, xe công nông vẫn là phương tiện vận chuyển hàng hoá chính. Bà con còn vận dụng động cơ vào các mục đích khác như chạy máy bơm nước, xay xát, phát điện rất tiện dụng. Mặt trái của lợi ích đó là những vụ tai nạn thảm khốc do công nông đầu ngang gây ra. Bởi xe được dựng trên khung ôtô cũ cắt xén lại, không hề được kiểm định về các chỉ số an toàn. Người điều khiển không được đào tạo, lại thường chở quá tải trọng quy định.

Theo ông Nguyễn Văn Quyền, Cục phó Cục Đường bộ Việt Nam, để kiểm soát, tiến tới hạn chế hoạt động của xe công nông, thời gian tới các địa phương cần quy định thời gian cấm xe công nông ra đường. Các biện pháp khác cũng được triển khai để tới năm 2008, cấm tuyệt đối xe công nông lưu hành trên các quốc lộ, đường liên tỉnh.

Đoàn Loan