Bộ trưởng Giao thông nhận trách nhiệm trước Quốc hội

Bộ trưởng Giao thông Vận tải Đào Đình Bình. Ảnh: Anh Tuấn

Ông Đào Đình Bình bắt đầu phần trả lời chất vấn sáng nay bằng báo cáo kết quả bước đầu của công tác kìm chế tiến tới ngăn chặn tai nạn giao thông. Bộ trưởng khẳng định: "Chưa bao giờ xã hội có sự đồng thuận cao như vậy trước chủ trương ngăn ngừa, giảm tốc độ gia tăng tai nạn".

Theo người đứng đầu ngành giao thông vận tải, sau hơn nửa năm thực hiện Nghị quyết 13 của Chính phủ, việc gia tăng tai nạn giao thông đã được kìm chế. Hàng loạt văn bản của các bộ ngành, địa phương được ban hành tạo khung pháp lý hiệu quả ngăn chặn các hành vi vi phạm luật giao thông. Công tác sát hạch, cấp bằng lái xe được đẩy mạnh, dù còn tiêu cực nhưng đa số các địa phương đã cơ bản hoàn tất. Tốc độ gia tăng xe máy cũng giảm nhiều trong năm 2003, còn hơn 6% so với 26% của năm 2001, 22% của năm 2002. Nếu tiếp tục giữ được mức tăng thấp này thì quy hoạch phương tiện giao thông của Chính phủ có thể thực hiện được.

Tuy nhiên vẫn còn những vấn đề phát sinh như gia tăng tai nạn đường thủy, đường sắt, ôtô cá nhân đưa vào lưu hành nhiều. Về chất vấn của 4 đại biểu Quốc hội liên quan đến biển hạn chế tốc độ, Bộ trưởng Đào Đình Bình phân trần mục đích của việc đặt biển báo là hạn chế tai nạn, và hoàn toàn phù hợp với các quy định của pháp luật. Tuy nhiên ông thừa nhận ngành giao thông thiếu quản lý, chưa có quy hoạch hợp lý biển hạn chế tốc độ. Một bộ phận cán bộ lợi dụng gây khó dễ cho hoạt động vận tải. Ông cũng nhận trách nhiệm là bộ đã phản ứng chậm trước bức xúc trong dư luận, và hứa sẽ kiểm điểm trách nhiệm những người liên quan.

Có 2 đại biểu chất vấn về quản lý chất lượng, thất thoát vốn đầu tư trong ngành giao thông. Ông Bình báo cáo cuối năm 2002 đã ban hành văn bản quy định trách nhiệm cụ thể ở từng khâu của quá trình đầu tư, xây dựng các công trình giao thông. Một số công trình có sự cố khi đưa vào sử dụng (như lún nền đường Pháp Vân - Cầu Giẽ, lún đầu cầu Trung Hà trên quốc lộ 32...), cơ quan kiểm định đã làm rõ nguyên nhân, quy trách nhiệm cho nhà thầu sửa chữa, chịu mọi chi phí trong thời gian bảo hành.

Để khắc phục những hạn chế trong quản lý đầu tư xây dựng giao thông, Bộ trưởng Đào Đình Bình cho biết sẽ thông báo công khai nội dung dự án với các tổ chức đoàn thể, đoàn đại biểu Quốc hội ở các địa phương để nhân dân giám sát. Sẽ có quy chế cho phép đầu thấu rộng rãi các công trình giao thông, tạo điều kiện cho tất cả các thành phần kinh tế tham gia. Bộ cũng sẽ công bố công khai những trường hợp vi phạm trong sử dụng vốn đầu tư của ngành.

Sau phần giải trình bằng văn bản với những câu hỏi gửi trước, Bộ trưởng Đào Đình Bình trả lời chất vấn trực tiếp các đại biểu. Hầu hết ý kiến đánh giá cao những nỗ lực của ngành giao thông trong năm nay, nhất là công tác kìm chế, ngăn chặn tai nạn giao thông. Tuy nhiên nhiều đại biểu yêu cầu làm rõ hơn nguyên nhân dẫn tới hạn chế chất lượng cầu đường. Đại biểu cao tuổi Đỗ Trọng Ngoạn cho rằng giải trình của ông Bình mới nêu ra nguyên nhân kỹ thuật dẫn tới lún, hỏng dù công trình mới đưa vào sử dụng. “Tôi yêu cầu bộ trưởng nêu ra địa chỉ cụ thể, mức độ thất thoát vốn, nợ đọng của các doanh nghiệp trong ngành giao thông” - ông Ngoạn chất vấn. Đáp lại, Bộ trưởng Đào Đình Bình thừa nhận phần lớn doanh nghiệp xây dựng công trình giao thông đang đối mặt 2 vấn đề: lỗ và nợ. Nguyên nhân là đầu tư không chính xác, lại bỏ thầu giá thấp (có lúc chỉ còn 40-50% giá dự toán). Tuy nhiên việc này lại tiết kiệm vốn đầu tư mà Chính phủ đã lên kế hoạch. Vốn dư từ bỏ thầu giá thấp đã đạt mức 400 triệu USD, đủ trang trải một số công trình giao thông lớn. Bộ trưởng từ chối nêu công khai tên doanh nghiệp và mức nợ đọng với lý do: “Nợ nần, lỗ lãi liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp, công trình này lỗ, họ lấy lãi nơi khác đập vào. Nếu bác Ngoạn quan tâm, tôi xin báo cáo riêng”.

Về giải pháp chống bỏ thầu giá thấp, ông Bình cho hay Bộ Giao thông vận tải có quan điểm dứt khoát không cho phép doanh nghiệp của bộ bỏ thầu quá thấp mà lỗ. Giám đốc nào vi phạm sẽ bị cách chức ngay, như giám đốc Tổng công ty Xây dựng giao thông 5 Đà Nẵng đa bị mất chức vì để đơn vị thua lỗ, hàng loạt giám đốc đơn vị thành viên bị thay thế.

Đại biểu Đỗ Trọng Ngoạn còn nêu băn khoăn của người dân về chủ trương ngừng đăng ký xe máy của Hà Nội, không cho xe ngoại tỉnh vào thành phố. Bộ trường Đào Đình Bình giải trình, việc ngừng đăng ký xe thuộc thẩm quyền của chính quyền thành phố, bộ không thể can thiệp. Nhưng việc cấm xe ngoại tỉnh vào thành phố là liên quan tới nhiều tỉnh, Hà Nội muốn làm thì phải phối hợp với Bộ Giao thông vận tải. “Nhưng đến nay tôi chưa nghe thông tin chính thức nào về việc này” - ông Bình nói.

Trước chất vấn của đại biểu Nguyễn Tấn Tuân về tình trạng tai nạn đò ngang, tai nạn đường sắt, Bộ trưởng Đào Đình Bình thừa nhận: “Điều này đang làm đau đầu lãnh đạo ngành giao thông. Chúng tôi đang yếu, chưa tìm được giải pháp, nhưng sẽ cố gắng trong thời gian tới”. Về quản lý hành lang đường bộ, ông Bình cho biết Bộ Giao thông đã có quan điểm thống nhất là không tán thành bất cứ dự án phát triển khu dân cư, khu công nghiệp nào ven đường quốc lộ, nếu địa phương không có quy hoạch đường gom. Việc này cần có sự cộng tác của chính quyền địa phương. Ông nói: “Không thể biến đường quốc lộ thành phố”. Có đại biểu chất vấn mô hình doanh nghiệp trực thuộc các cục sẽ hạn chế chức năng tham mưu của cục với bộ. Ông Bình cho rằng đây là cách tổ chức với doanh nghiệp thuộc Cục Quản lý đường bộ. Ông nói cơ cấu này hiện vẫn hợp lý, bởi đó là doanh nghiệp công ích. Nhưng tới đây khi Chính phủ tiến hành xã hội hóa dịch vụ công thì sẽ tách doanh nghiệp ra ngoài.

Đến cuối buổi sáng, vẫn còn 7 đại biểu muốn chất vấn trực tiếp Bộ trường Đào Đình Bình. Chủ tịch Nguyễn Văn An đề nghị đại biểu gửi câu hỏi để được trả lời trực tiếp bằng văn bản.

Trong phiên chất vấn sáng nay, Bộ trưởng Văn hóa thông tin Phạm Quang Nghị có 30 phút trả lời nốt những câu hỏi lưu lại từ chiều qua. Ông phân tích kỹ hơn bất cập trong in ấn, xuất bản sách giáo dục và khẳng định đây là trách nhiệm chung của Bộ Văn hóa Thông tin - Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đại biểu Huỳnh Thị Hường có ý kiến đáp lại giải trình của ông Nghị, rằng việc bảo tồn di tích địa phương còn quá trông chờ sự hỗ trợ của trung ương. Bà Hường nói: "Trên 80% nhà cổ Hội An do tư nhân quản lý, và rất nhiều gia đình do kinh doanh được đã có ý thức tôn tạo".

Liên quan đến cách ví von của Bộ trưởng Phạm Quang Nghị chiều qua là "lắm sãi không ai đóng cửa chùa", Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An nhẹ nhàng nhắc: "Không thể nói là lắm sãi, vậy dân biết kêu ai. Với Quốc hội, với nhân dân thì chỉ có một sãi là Chính phủ. Các bộ trưởng là tư lệnh trong từng lĩnh vực, và phải chịu trách nhiệm về công việc của mình". Người đứng đầu ngành văn hóa phải một lần nữa đứng dậy, xin lỗi: "Với tinh thần nghiêm túc thấy sai thì sửa, tôi xin rút lại câu ấy".

Nghĩa Nhân