Bảo hiểm xã hội tự nguyện - ý nghĩa lớn nhưng chưa khả thi

Đại biểu Lê Khắc Hiệp. Ảnh: Anh Tuấn

Hôm qua, dự thảo về chính sách cho người lao động chưa tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc có thể đóng tự nguyện để được nhận lương hưu, đã được Bộ LĐTB&XH đưa ra lấy ý kiến doanh nghiệp. Các đại biểu đều thừa nhận ý nghĩa lớn lao của chính sách này, song cũng chỉ ra nhiều điểm bất cập trong điều lệ.

Toàn quốc có 40 triệu người lao động, nhưng chỉ có 9 triệu nằm trong diện BHXH bắt buộc (hưởng các chế độ ốm đau, thai sản, bệnh nghề nghiệp, hưu trí...), với phí bảo hiểm do chính họ cùng người sử dụng lao động chi trả. Số còn lại là nông dân, xã viên các HTX, người làm thuê với các công việc mang tính mùa vụ, hay việc làm không ổn định. Tất cả nằm ngoài chế độ phúc lợi và bảo hiểm xã hội. Quỹ BHXH tự nguyện dự kiến hình thành vào tháng 9, nhằm khắc phục khoảng trống này.

Theo dự thảo điều lệ, lao động có thể tham gia BHXH tự nguyện ở nhiều mức lệ phí, thấp nhất là 20.000 đồng/tháng, cao nhất không vượt quá 450.000 đồng (tương đương 15% của mức thu nhập được miễn thuế thu nhập cao). Ông Lê Khắc Hiệp, Phó tổng giám đốc Prudential, đặt vấn đề nếu có người muốn tham gia bảo hiểm mức cao thì sao. Đại diện ban soạn thảo, bà Trần Thị Thúy Nga, Phó vụ trưởng Bảo hiểm xã hội, nói: "Bảo hiểm mang tính an sinh, chỉ nhằm đảm bảo đời sống bình thường khi hết tuổi lao động, không phải để làm giàu".

Bà Nga cho biết người tham gia BHXH tự nguyện sẽ được hưởng chế độ lương hưu tối thiểu 15 năm sau khi hết tuổi lao động. Nếu chết trước thời hạn này thì được trả phần lương hưu còn lại. Ngoài ra người lao động còn được cấp thẻ bảo hiểm y tế. Song theo tính toán của ông Hiệp, quy định này quá viển vông, vì mức chi trả sẽ vượt quá đầu vào của quỹ bảo hiểm.

Cách đóng phí bảo hiểm, dưới sự phân tích của đại diện Công ty GMQ, ông Hoàng Trí Thức, là quá dễ dãi. Lẽ ra phí phải đóng đều đặn đảm bảo tính luân chuyển và đầu tư có hiệu quả, thì dự thảo lại cho phép người tham gia bảo hiểm tự nguyện được đóng dồn 3-6 tháng, thậm chí vài năm một lần. Ông Thức nói: "Sẽ có người về già đóng phí bảo hiểm một cục để hưởng lương hưu. Như vậy là trái nguyên tắc bảo hiểm".

Dự kiến, quỹ bảo hiểm tự nguyện sẽ được giao cho BHXH Việt Nam quản lý. Song một số người đặt vấn đề có thể để các công ty bảo hiểm thương mại phát triển loại dịch vụ phúc lợi xã hội đặc biệt này, với điều kiện họ đáp ứng tiêu chuẩn của nhà nước và chịu sự kiểm tra của Chính phủ.

Bà Trần Thị Thuý Nga cho biết sẽ tiếp thu ý kiến của các đại biểu để hoàn thiện dự thảo, khắc phục những bất cập trong chế độ bảo đảm xã hội hiện hành.

Thế Dũng - Anh Tuấn