Nhức nhối nạn khai thác cát ven sông

Bắt quả tang một thuyền khai thác cát trên sông Đồng Nai.

Trên sông Sài Gòn, địa bàn xã Hòa Phú, huyện Củ Chi, lợi dụng bóng đêm, nhiều chủ thuyền đã dùng máy hút cát từ đáy sông lên. Người dân nơi đây cho biết, bọn sa tặc này dữ lắm, nếu tới gần có thể bị rượt đánh, chạy không kịp. Mới đây, bọn chúng đánh lại cả đoàn kiểm tra, làm một cán bộ rơi máy bộ đàm.

Theo điều tra của lực lượng Cảnh sát đường thủy TP HCM và tỉnh Đồng Nai, trên tuyến sông Đồng Nai hiện có 10 phương tiện loại từ 15 đến 20 tấn, sử dụng máy bơm F9 lén lút khai thác cát. Ở thượng nguồn sông Sài Gòn hiện có trên 30 phương tiện loại nhỏ, trọng tải 15-20 tấn, trang bị máy hút loại trên 10 mã lực, hoạt động chủ yếu vào ban đêm. Bình quân mỗi thuyền hút được khoảng 30 m3 cát/ngày, bán cho khách 15.000 đồng/m3.

Thủ đoạn đối phó của quân trộm cát

Đội quân khai thác cát trái phép trên sông Sài Gòn sử dụng rất nhiều thủ đoạn. Khi gặp lực lượng kiểm tra, họ lẩn trốn vào các kênh rạch thuộc địa phận hai tỉnh Bình Dương và Tây Ninh sau đó tháo gỡ máy, đục thủng đáy làm chìm thuyền, rồi lôi kéo người nhà đến la hét, chửi bới, ném gạch đá vào người thi hành công vụ. Thậm chí như doanh nghiệp Minh Hưng ở xã Đôn Hậu, huyện Trảng Bàng, Tây Ninh đã lợi dụng giấy phép thăm dò cát trên suối Suốt, Cầu Ngang để hút trộm cát với quy mô lớn. Khi bị phát hiện, một người của doanh nghiệp này còn hành hung một nhà báo đi theo đoàn ngay trước trụ sở UBND xã Đôn Thuận.

Ngày 5/3, Trạm kiểm soát giao thông Đường thủy số 4 (thuộc lực lượng cảnh sát PC25, Đồng Nai) đã bắt quả tang thuyền của Nguyễn Văn Điệp, thường trú tại phường Long Bình Tân, TP Biên Hòa, cùng hai thanh niên khác đang bơm hút cát trái phép. Khi cảnh sát đến ngăn chặn hành vi rút lỗ thủng ở đáy, tự nhấn chìm thuyền thì 3 người này đã lăng mạ họ và không chịu ký vào biên bản.

Chân dung những tên “trùm” sông nước

Hầu hết những phương tiện hút cát lén lút hoạt động trên sông đều tập hợp thành từng nhóm, do những tay “trùm” cầm đầu. Việc phân chia địa bàn, lãnh thổ khá rõ ràng. Nhóm “Tám Không” hoạt động từ Bến Dược (Củ Chi) lên thượng nguồn sông Sài Gòn (địa phận hai huyện Trảng Bàng, Dương Minh Châu, Tây Ninh). Nhóm này có khoảng 10 thuyền hút, 1 bãi kinh doanh cát tại xã Đôn Hậu, Trảng Bàng. Nhóm “Bảy Bà” đóng "đại bản doanh" từ Bến Dược về hạ lưu sông Sài Gòn. Bọn này có 4 thuyền và 1 bãi cát kinh doanh tại xã Nhuận Đức, huyện Củ Chi. Nhóm “Năm Phú” cai quản từ ngã ba sông Sài Gòn - rạch Ông Cộ đến Nhà máy Nước Hóc Môn, có 3 ghe hút cát và 1 điểm kinh doanh cát tại xã Phú Hòa Đông, Củ Chi...

Vì hoạt động lén lút để trục lợi nên những nhóm này không “đếm xỉa” đến các quy định của pháp luật, kể cả Luật Tài nguyên khoáng sản, điều lệ an toàn giao thông đường thủy. Hậu quả là đất ven sông Đồng Nai, địa phận xã Bình Lợi, huyện Vĩnh Cửu, Đồng Nai, đất ven sông Sài Gòn thuộc xã Thanh Tuyền huyện Dầu Tiếng, Tây Ninh cứ liên tục bị sạt lở, ảnh hưởng đến mùa màng và tính mạng người dân. Không chỉ có vậy, theo anh Hoàng Quốc Thắng, Phó thanh tra giao thông tỉnh Đồng Nai, thì: “Việc khai thác cát giữa lòng sâu vượt quá độ sâu cho phép có thể gây biến đổi dòng chảy, xói mòn bờ”.

Không chỉ là việc của một ngành

Theo trung tá Trần Thanh Châu, Trưởng phòng CSGT đường thủy, Công an TP HCM, để ngăn chặn nạn bơm hút cát trái phép trên sông cần phải có sự phối hợp đồng bộ giữa lực lượng cảnh sát, chính quyền và nhân dân địa phương; cần phát động phong trào quần chúng nhân dân sống trên sông nước và ven sông khi phát hiện những trường hợp vi phạm thì thông báo kịp thời cho lực lượng kiểm tra và chính quyền. Công an địa phương phải thường xuyên thống kê, kiểm tra các bãi bốc dỡ, kinh doanh cát, kiên quyết đình chỉ, giải tỏa bến bãi thành lập trái phép, đồng thời lập danh sách các hộ hành nghề bơm hút cát để dễ dàng quản lý.

Thiếu tướng Nguyễn Việt Thành, Phó tổng cục trưởng, Tổng cục Cảnh sát, cũng nhấn mạnh: "Người dùng phương tiện bơm hút cát trên sông chủ yếu là người lao động nghèo, do vậy phải giải quyết cho phù hợp, có tình có lý. Trước hết phải làm công tác tuyên truyền, giáo dục thuyết phục để họ bỏ việc làm sai trái, đồng thời phải nghiêm trị kẻ cầm đầu, những người cố tình vi phạm".

(Theo SGGP, 28/6)