Đấu giá trực tuyến cần Luật giao dịch điện tử

Một góc giao diện của heya.com.vn.

Với phương thức hoạt động tương tự như eBay, sàn đấu giá trực tuyến khổng lồ của thế giới, một số chợ ảo của VN đã thu hút được sự quan tâm của nhiều người dù mới xuất hiện. Tuy nhiên, hoạt động của các website này còn nhiều khó khăn khi chưa có Luật giao dịch điện tử.

Nghe bạn bè giới thiệu, anh Quốc Đại, một giáo viên ở TP HCM, tìm đến với site heya.com.vn, một trong những sàn đấu giá trực tuyến mới xuất hiện tại Việt Nam. Sau vài ngày tìm hiểu và đăng ký, anh Đại đã mua được mặt hàng mà anh yêu thích là 2 tờ bạc mệnh giá 2 USD. "Đây là những đồng tiền đem lại may mắn nhưng tôi không biết phải mua ở đâu. Nhờ website heya mà tôi đã có được chúng. Hình thức giao dịch qua mạng này quả là hấp dẫn", anh Đại chia sẻ.

Trong lần ngồi ở quán cafe Internet, anh Trần Xuân Trường, nhân viên kinh doanh của một công ty nước ngoài, thấy nhiều người bàn tán về một website giúp mua bán qua mạng. Tò mò, anh Trường cũng gõ địa chỉ http://www.heya.com.vn xem thử. Sau vài lần giao dịch thành công với việc mua được một số món hàng ưng ý, ngày nào anh Trường cũng ghé qua site này đôi lần, ngay cả khi không có nhu cầu.

Dù mới chính thức ra mắt cư dân mạng vào cuối tháng 12 năm ngoái, heya.com.vn hiện có hơn 1.000 thành viên và "chen chân" vào bảng xếp hạng các website Alexa ở thứ hạng 230.000.

Nguyễn Bảo Ngọc, Giám đốc của Heya, cho biết: "Tôi có thời gian sống ở Ba Lan rất lâu. Hồi đó, tôi thường phải thông qua các website đấu giá trực tuyến để giao dịch vì không có nhiều thời gian cho việc tìm hoặc bán đồ. Hình thức này ở nước ngoài rất phổ biến. Nhưng khi về Việt Nam, tôi lục tìm cả tháng trời cũng không thấy site nào tương tự như vậy. Thế là tôi nảy ra ý định thành lập Heya".

Bên cạnh Heya, một sàn đấu giá khác cũng gây được sự chú ý là Chợ đấu giá (http://chodaugia.bancanbiet.com). Về cơ bản, đây là một dịch vụ của trang web bancanbiet.com thuộc công ty TNHH phát triển công nghệ Sài Gòn Liên Phương (Lpsoft), doanh nghiệp chuyên gia công phần mềm và thực hiện các giải pháp thương mại điện tử. "Chợ đấu giá nhanh chóng có số lượng người tham gia khá hùng hậu vì những ai là thành viên của bancanbiet.com đương nhiên trở thành member trên sàn đấu giá mới này. Hiện, Chợ đấu giá có khoảng 10.000 lượt người truy cập mỗi ngày", ông Huỳnh Quang Minh, Giám đốc Công ty Lpsoft, cho biết.

Lợi ích lớn nhất mà giao dịch trực tuyến đem lại là không làm mất nhiều thời gian của các bên đối tác. Người bán thì thu được lợi nhuận vì đôi khi được trả giá cao hơn mong đợi, trong khi người mua vẫn cảm thấy thỏa mãn với món đồ đang cần tìm. "Qua theo dõi của chúng tôi, tỷ lệ trao đổi không làm hài lòng người mua và bán chiếm 1/1.000 tổng số giao dịch. Trong vòng 2 tháng, khách hàng tích cực nhất của Heya thực hiện thành công 11 giao dịch", ông Ngọc tiết lộ.

Tuy nhiên, trong một môi trường với các hoạt động về thương mại điện tử còn manh mún và hành lang pháp lý trong lĩnh vực này còn chưa được hoàn thiện thì việc thực hiện đấu giá trực tuyến nói chung và các dịch vụ kiểu như Heya hay Chợ đấu giá nói riêng vấp phải nhiều hạn chế. Trên thực tế, những giao dịch tại các website nói trên đều "trực tuyến một nửa". Có nghĩa là việc thỏa thuận giữa hai bên được thực hiện qua mạng. Nhưng đến phần trao tiền và hàng thì các đối tác hoặc là phải gặp nhau trực tiếp, hoặc "cầu viện" đến dịch vụ của bưu điện.

"Khi chưa có Luật giao dịch điện tử thì chúng tôi không có thước đo nào cho các văn bản điện tử. Chẳng hạn như khi thực hiện giao dịch qua mạng thì người ta không biết là trách nhiệm và quyền hạn của các bên đến đâu", ông Ngọc tỏ ra bức xúc. "Trường hợp một bên đối tác không thực hiện các nghĩa vụ của mình thì người ta cũng không biết dựa vào đâu để ràng buộc nhau, cơ quan hữu trách nào sẽ xem xét việc này và sẽ làm đến đâu. Chưa có chữ ký điện tử thì cũng chưa thể ký hợp đồng qua mạng được".

Tuy nhiên, ông Ngọc khẳng định Heya sẽ làm hết khả năng để đảm bảo an toàn giao dịch cho cả người mua lẫn người bán. "Có thể, chúng tôi sẽ treo tài khoản của cả hai bên hoặc nếu trường hợp xấu xảy ra thì sẽ gửi toàn bộ thông tin cá nhân và lịch sử giao dịch của cả hai bên cho những đơn vị chuyên trách. Dù sao, tôi cũng mong Luật giao dịch điện tử sớm được áp dụng trong thực tế", ông Ngọc nói.

Giám đốc Công ty Lpsoft Huỳnh Quang Minh cũng bày tỏ với VnExpress: "Vì chưa có Luật nên các tranh chấp thương mại trực tuyến sẽ làm nản lòng nhiều người Việt Nam tham gia hình thức giao dịch điện tử. Ở nước ngoài, có cơ quan chuyên trách giải quyết các vụ gian lận thương mại. Nếu một người cảm thấy bị lừa đảo chỉ cần gửi hồ sơ kèm các bằng chứng đến đó, người ta sẽ tổ chức điều tra xét xử bảo vệ người bị hại. Nhưng ở Việt Nam, tôi không nghe nói đến một đơn vị nào kiểu như vậy".

Bên cạnh những rắc rối vì hành lang pháp lý chưa "thông suốt", giao dịch trực tuyến còn gặp một số cản trở khác như giá các dịch vụ viễn thông cũng như chi phí duy trì web tại Việt Nam còn cao và người dân thì chưa có thói quen mua bán qua mạng... Tuy nhiên, ông Minh vẫn tỏ ra lạc quan: "Tôi hy vọng trong tương lai, loại hình đấu giá trực tuyến tại Việt Nam sẽ cạnh tranh sôi động để tạo ra một kênh phân phối mới, hiệu quả, tiết kiệm chi phí lưu thông".

Ông Minh cho biết sắp tới, Chợ đấu giá sẽ mở rộng đấu giá các sản phẩm thủ công mỹ nghệ hay các loại hàng hóa sản xuất trong nước cho khách hàng là người nước ngoài. "Có thể chúng tôi sẽ ra mắt website http://vinabay.com với giao diện tiếng Anh", ông Minh tiết lộ.

Trong khi đó, Heya cũng vạch ra kế hoạch phát triển của mình là tạo một website có cơ chế hoạt động giống hệt heya.com.vn nhưng để làm từ thiện. "Mục đích mà chúng tôi muốn nhắm đến là khuếch trương và quảng bá cho hình thức đấu giá trực tuyến", ông Ngọc cho biết. "Hiện tại, mọi giao dịch trên heya.com.vn đều được miễn phí. Tuy nhiên, trong tương lai chúng tôi sẽ thu phí phù hợp với điều kiện ở Việt Nam từ đăng đấu giá, tiền hoa hồng của người bán khi giao dịch thành công hoặc phí quảng cáo (chẳng hạn như việc tô đậm, để lên trang nhất hoặc phần đấu giá nổi bật). Còn người mua thì không phải trả bất kỳ khoản phí nào cả".

Nguyễn Hằng