Mỹ: Hệ thống bỏ phiếu điện tử gặp nhiều trục trặc

Máy bỏ phiếu điện tử có màn hình cảm ứng.

Hai ngày nay, báo cáo về sự cố của máy bỏ phiếu, nhân viên vận hành không có tay nghề và sự thiếu hụt thiết bị đầu cuối từ khắp nước Mỹ liên tiếp bay về các quan chức hữu trách và các tổ chức giám sát bầu cử. Đây chỉ là một phần trong số những trục trặc của hệ thống bỏ phiếu điện tử, vốn gây nhiều tranh cãi.

Vào lúc 2h sáng nay (giờ Hà Nội), tổ chức Verified Voting Foundation (VVF) ghi nhận hơn 500 báo cáo về các trục trặc với máy bỏ phiếu điện tử, và theo Giám đốc điều hành VVF Will Doherty, sẽ có thêm nhiều báo cáo tương tự gửi về từ các bang miền Tây.

Báo cáo sự cố đến từ tất cả các bang. Tại Philadelphia, tin đồn loan đi rất nhanh rằng các cỗ máy bỏ phiếu hiển thị tổng số phiếu bầu trước khi việc kiểm phiếu bắt đầu hôm thứ ba. Các quan chức đảng Cộng hòa của bang này đã phải lên tiếng phủ nhận việc này và dọa sẽ trừng phạt những người loan tin. Theo một quan chức địa phương, tin đồn bắt nguồn từ việc các nhà quan sát hiểu sai về cơ cấu hoạt động của hệ thống đếm phiếu - ghi lại tất cả các phiếu bỏ trên từng máy và không được đưa về mức 0 trước mỗi cuộc bầu cử.

Tuy nhiên, tại ít nhất 4 điểm bỏ phiếu ở Philadelphia, VVF đã ghi nhận tình trạng trục trặc của máy bỏ phiếu đời cũ do Công ty Danaher Controls cung cấp. Tại Columbus, bang Ohio, pin quá tải trên các máy Danaher Controls ELECTronic 1242 khiến chúng không khởi động (boot) được vào sáng qua. Nhân viên phục vụ bầu cử đã nhanh chóng giải quyết sự cố và không điểm bỏ phiếu nào phải ngừng hoạt động vì trục trặc này.

Tại Louisiana, các quan chức phụ trách bầu cử nhận được khoảng 200 lời phàn nàn về sự cố của máy bỏ phiếu, trong đó có 2 báo cáo đã được xác nhận về việc máy Sequoia AVC Advantage đặt ở New Orleans Parish không hoạt động.

Những trục trặc với máy iVotronic của hãng Election Systems & Software (ES&S) đặt tại Louisiana phát sinh sau khi các quan chức không đảm bảo đúng quy trình hệ thống bỏ phiếu kín khi format lại, khiến máy nhầm lẫn giữa các phiếu được gắn nhãn tạm thời và không tạm thời. (Phiếu tạm thời được trao cho các cử tri có đăng ký không rõ ràng về điểm bỏ phiếu dành cho họ).

Theo những người được phỏng vấn, nhân viên phục vụ bầu cử được huấn luyện chưa đến nơi đến chốn cũng là vấn đề tại Louisiana và các bang khác.

Ở Louisiana, một số nhân viên đã không thể thiết lập được chế độ khóa chặn (lockout) cho máy để xử lý trường hợp cử tri bỏ phiếu lần đầu không chứng minh được nhân thân của mình. Theo luật Help America Vote năm 2002 (HAVA), cử tri thuộc nhóm này cần bỏ phiếu giấy tạm thời đối với bầu cử cấp liên bang cho tới khi nhân thân của họ được thẩm định, tuy nhiên, họ vẫn có quyền bỏ phiếu bang và địa phương. Để thực hiện đúng luật, máy bỏ phiếu phải được cấu hình để khóa phần phiếu bầu cho cấp liên bang nhưng vẫn cho phép thực hiện phiếu bầu các cấp khác. Sự lúng túng quanh vấn đề này có thể khiến một số cử tri cho rằng máy bỏ phiếu đang bị can thiệp hoặc ngăn cản họ bỏ phiếu bầu tổng thống.

Ở nhiều vùng, số lượng cử tri đi bầu quá lớn khiến các địa điểm có ít máy bỏ phiếu bị quá tải. Tại Lake County, bang Ohio, một khu vực khá thưa dân, cử tri phải chờ 15 - 20 phút trong sáng thứ ba mới tới lượt bỏ phiếu. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là số máy bỏ phiếu điện tử AVC Advantage không đủ để phục vụ cho tỷ lệ người đi bầu cao, dự kiến có thể đạt tới 80%. Ở những vùng dân cư đông đúc như Florida, New York và California, thời gian chờ đợi của cử tri lên tới 1 giờ hoặc hơn.

Tại 2 hạt Miami Dade County và Palm Beach County, bang Florida, 2 vấn đề lớn nhất xảy ra là sự ghi nhận sai của máy bỏ phiếu, được phát hiện khi cử tri kiểm tra lá phiếu bầu qua màn hình xem trước. Bên cạnh đó là sự ngần ngại của quan chức bầu cử trong việc đưa ra các lá phiếu giấy tại những điểm bỏ phiếu xếp hàng rồng rắn quá dài. Theo nhiều nhà quan sát, đáng lẽ cần có sự bổ sung này để giảm bớt nhu cầu đối với máy bỏ phiếu.

Matthew Zimmerman, một nhà quan sát khu vực Miami, cho rằng dù có một số trục trặc xảy ra vào buổi sáng thứ ba, các sự cố sẽ giảm dần trong ngày. Ông khẳng định: “Chúng tôi chưa phải đóng cửa điểm bỏ phiếu nào vì những vấn đề với máy bỏ phiếu. Có các trục trặc về mặt thủ tục, nhưng không gì có thể hủy hoại tính thống nhất của cuộc bầu cử”.

Quan điểm này bị ông Doherty của tổ chức VVF phản bác: “Chúng tôi đã thấy nhiều kiểu lỗi khác nhau với máy bỏ phiếu. Tại ít nhất một nửa số bang áp dụng công nghệ bỏ phiếu điện tử, đã xuất hiện báo cáo về sự cố của các cỗ máy này”.

T.N. (theo Infoworld, PC World)