300 thuật ngữ chuẩn công nghệ thông tin là quá ít

Bản địa hóa ngôn ngữ đang là nhu cầu lớn của công nghệ thông tin (CNTT) Việt Nam. Nếu không có chuẩn, có thể hàng triệu trang văn bản cùng hàng nghìn thuật ngữ chuyên ngành sẽ rất lộn xộn, cản trở sự phát triển. Kỹ sư Đặng Minh Tuấn, Trưởng nhóm Vietkey, đã có trao đổi xung quanh vấn đề này.

- Anh và bạn bè vừa tung lên các diễn đàn tin học lớn của Việt Nam một dự án có liên quan đến ngôn ngữ Việt (dichthuat.vietkey.net). Có phải anh muốn khai thác hết những khía cạnh "Việt" trong công nghệ thông tin?

- Trong quá trình bản địa hóa, nhóm Vietkey gặp rất nhiều khó khăn trong việc dịch các thuật ngữ sang tiếng Việt. Con số khoảng 300 từ trong tiêu chuẩn Việt TCVN 6695:2000 là quá ít. Tìm tra trong các từ điển tin học thấy thiếu rất nhiều, trong khi những từ tìm được phần lớn là những cụm từ mang tính chất giải nghĩa. Thậm chí nếu có thuật ngữ tương đương thì lại có rất nhiều tác giả, nhiều từ điển dịch nghĩa khác nhau, không thống nhất. Chúng tôi đã mất nhiều thời gian trong việc dịch thuật, (tổng số dữ liệu ngôn ngữ tiếng Việt trong các sản phẩm bản địa hóa của Vietkey xấp xỉ 100 MB). Trong nhiều trường hợp, nhóm phải sáng tạo ra các thuật ngữ mới. Lúc đó chúng tôi đã mơ ước có một bộ tiêu chuẩn như TCVN 6695:2000 nhưng với số lượng hàng nghìn từ.

- Anh có thể mô tả chi tiết về dự án www.dichthuat.vietkey.net?

Đây không đơn thuần là một website. Chúng tôi coi đó là môi trường, công cụ nhằm thực hiện bước đầu tiên cho việc biên soạn chuẩn tiếng Việt trong CNTT. Chúng tôi đã đưa toàn bộ dữ liệu về TCVN 6695:2000 và khoảng 200 thuật ngữ mà javavietnam.org và diendan-tinhoc.org đã tập hợp được. Thời gian tới, chúng tôi sẽ đưa thêm các dự án bản địa hóa như KDE, Gnome... Mọi người có thể tra cứu, bổ sung trực tuyến thuật ngữ (những từ không biết thì đề nghị cộng đồng giúp bổ sung ngữ nghĩa cho thuật ngữ và đánh giá về mức độ chính xác của chúng). Tôi cho rằng ngôn ngữ mang tính quy ước được số đông cộng đồng thừa nhận. Chúng tôi dự định, nếu kết quả khả quan, sẽ đề xuất với Tổng cục Đo lường chất lượng để cơ quan này tiếp tục tiến hành những bước tiếp theo trong việc định chuẩn. TCVN 6695:2000 được ban hành từ 4 năm nay và cứ 5 năm Tổng cục Đo lường sẽ rà soát lại các tiêu chuẩn đã ban hành. Bây giờ là thời điểm thuận lợi.

- Việc chuẩn hóa thuật ngữ tiếng Việt trong CNTT có thực sự mang lại lợi ích lớn trong khi tiếng Anh đang dần trở nên thông dụng?

- Đó không phải là bức xúc của riêng chúng tôi. Đã có không ít dự án của cộng đồng và công ty lớn về việc dịch các thuật ngữ tin học. Microsoft cũng từng làm việc này. Do số lượng từ quy định trong TCVN 6695:2000 quá ít, đặc biệt khi CNTT là lĩnh vực phát triển với tốc độ cao với sự ra đời liên tục của các công nghệ, khái niệm, thiết bị mới... Đôi khi những thuật ngữ dịch không chuẩn sẽ tạo ra thành kiến không tốt cho người sử dụng những sản phẩm có giao diện tiếng Việt. Điều đó gây cản trở việc phổ cập tin học tới cộng đồng.

Lao Động