Internet - kênh tuyên truyền tinh vi của khủng bố

Gabriel Weimann.

Các thế lực cực đoan ngày càng tích cực khai thác mạng thông tin toàn cầu để công bố những hình ảnh kinh hoàng và yêu sách của chúng. Liên tiếp những vụ chặt đầu con tin Mỹ và Hàn Quốc rồi lại đến những vụ đánh bom ở Iraq đều được bọn khủng bố đưa lên web và nhận trách nhiệm.

Những địa chỉ phát tán thông tin loại này thường lập tức bị chính phủ các nước nơi đặt server của website phong tỏa nhưng ngay sau đó những địa chỉ mới lại nhanh chóng xuất hiện. Dưới đây là cuộc trao đổi của tờ USA Today với Gabriel Weimann, một nhà phân tích của Viện Hòa bình Mỹ, về việc Internet đang bị khai thác vào các mục đích khủng bố như thế nào.

- Không thể tóm được khủng bố bằng cách lần theo dấu vết của kẻ đã đăng những thông điệp như vậy sao?

- Có thể truy ra chúng nhưng vấn đề là chúng ta có thể theo được bao xa và sâu đến mức nào. Internet là một cấu trúc nhiều lớp. Lớp thứ nhất cho phép nhìn thấy diện mạo một website và địa chỉ của nó. Với cái địa chỉ này thì ta có thể truy ra máy chủ nào đang được dùng, tức là trang web ấy nằm ở đâu. Việc này có thể làm đơn giản trong vài giây. Các công ty an ninh mạng và lực lượng chống khủng bố trên toàn thế giới có thể dễ dàng thực hiện điều này.

- Lớp tiếp theo là cái gì?

- Là có thể biết một thông điệp hoặc đoạn video, hình ảnh, tuyên bố… được gửi đi từ đâu. Nếu tôi cố đăng cái gì đó trên một website, tôi cũng dùng một server. Có 2 máy chủ được kết nối: máy chủ mà tôi dùng và máy chủ đăng nội dung trên website kia.

- Nghe cũng có vẻ đơn giản khi truy tìm dấu vết nhỉ?

- Còn có nhiều sự lựa chọn khác. Bạn có thể truy cập nhiều server khác nhau từ nhiều tên miền khác nhau và đều là công cộng cả. Đó có thể là một thư viện đại học hay một quán cafe nối mạng.

- Vậy về cơ bản mà nói, chẳng có mấy bằng chứng để tìm nếu các nhà điều tra lần tới thư viện hoặc quán cafe đó.

- Bây giờ chúng ta sẽ bàn về lớp thứ 3: người sử dụng. Cứ cho là tôi tìm thấy máy chủ mà anh sử dụng nhưng tôi vẫn không thể lần tới được cá nhân một user nào đó. Đó có thể là một máy tính ở bất cứ nước nào, trong một thư viện hay một mạng máy tính công cộng. Người sử dụng có thể biến mất ngay trong vài giây sau khi đăng thông điệp và thực tế vẫn thường như vậy. Chính vì thế, càng đi sâu vào các lớp Internet, càng khó tìm một người sử dụng đơn lẻ. Đây cũng chính là một trong những lợi thế quan trọng nhất mà Internet đem lại cho những kẻ khủng bố. Sự nặc danh, dễ truy cập và miễn phí cộng với khả năng biến mất một cách mau lẹ là những yếu tố chủ yếu.

- Thế nếu kẻ ngồi đằng sau một chiếc máy tính và phát đi những đoạn video kinh hoàng được tìm thấy thì theo anh kẻ đó có vai trò như thế nào?

- Dù đó là kẻ đăng nội dung cho bọn khủng bố hay là người làm cái việc đi download nội dung đó cũng chỉ là những diễn viên bé nhất trong nhà hát khổng lồ Internet. Bạn không bao giờ tìm thấy tác giả kịch bản. Tôi tin chắc rằng những tên khủng bố hiện đại hoàn toàn biết rất rõ về khả năng chúng có thể bị phát hiện. Chính vì thế, những mắt xích trong tổ chức của chúng rất dài dòng và phức tạp. Có lẽ không ai biết được mắt xích tiếp theo sau vị trí liên lạc gần nhất của mình.

- Vậy các nhà điều tra giám sát việc sử dụng web của bọn khủng bố như thế nào?

- Việc này cần phải có thời gian. al-Qaeda hiện di chuyển trong phạm vi 50 địa chỉ Internet khác nhau. Bạn phải bám theo tâm lý của những tên khủng bố: đó là tâm lý muốn gây tiếng vang đối với cộng đồng. Chúng muốn mọi người, trong đó có các nhà báo, những kẻ đã và sẽ trở thành người ủng hộ chúng, tìm thấy những thông tin mà chúng đăng trên web. Để làm việc này, chúng phải công bố những địa chỉ web mới và rồi chui vào các phòng chat để loan báo.

- Tức là ta lại phải giám sát cả các phòng chat trực tuyến và kiểm tra những tin nhắn ở đó?

- Đúng và chúng tôi gọi đó là biện pháp "rình". Ta ngồi yên lặng trong một chat room, không làm gì hết, chỉ cần nhập vào và ngồi yên ở đó. Đây cũng chính là nhiệm vụ của tôi và những đồng sự trong nhóm nghiên cứu đang làm. Chúng tôi tìm thấy rất nhiều thông tin quan trọng. Tìm những phòng chat này cũng không khó, chỉ cần dùng mục Groups của Google rồi gõ từ khóa như “al-Qaeda” hay “jihad” để tìm là thấy. Thậm chí, giả sử có người hỏi “Tôi muốn thấy một đoạn video người Chesnya cắt cổ người Nga thì tìm ở đâu ?”. Trong vài dòng chat sau đó sẽ có người trả lời. “Vào website này bạn sẽ thấy”...

- Bây giờ người ta đi săn lùng những thông tin như vậy sao?

- Đúng. Hiện nay, mọi thứ đều diễn ra với tốc độ của Internet. Khi một đoạn video khủng khiếp về một vụ xử tử được post lên ở đâu đó, chỉ trong một vài giây sau, nó sẽ được đưa lên những website khác. Người ta có thể tìm thấy những nội dung này trong vài giây trên Internet. Ví dụ như vụ chặt đầu con tin Mỹ Johnson. Những hình ảnh đầu tiên được đăng trên một diễn đàn của người Ảrập ở Anh. Thế nhưng chỉ vài giây sau, nó đã xuất hiện trên hàng loạt máy chủ và website ở Mỹ cũng như nhiều nơi khác trên thế giới.

Phan Khương (theo USA Today)