VN sẽ giành 10% thị trường gia công phần mềm Nhật Bản

Nguồn nhân lực luôn là mối lo chính của các doanh nghiệp phần mềm Việt Nam khi hợp tác với Nhật Bản.

Theo dự báo của Hiệp hội Phần mềm Việt Nam (VINASA), đến năm 2010, doanh số xuất khẩu phần mềm sang xứ sở anh đào sẽ đạt khoảng 350 triệu USD, so với 5 triệu USD năm nay. Con số trên dựa vào kinh nghiệm tăng trưởng (với tốc độ bình quân 80-120% mỗi năm) của các công ty thâm nhập thành công thị trường này.

Đối tác gia công phần mềm chủ yếu của Nhật Bản đến nay là Trung Quốc và Ấn Độ. Tuy nhiên, các công ty nước này đang tìm cách chuyển hướng sang những thị trường khác trong khu vực như Việt Nam, Thái Lan, Philippines, Myanmar vì các doanh nghiệp Trung Quốc và Ấn Độ ngày một lớn mạnh và sẽ trở thành những đối thủ cạnh tranh trực tiếp. Trong số các "ứng cử viên", Việt Nam đang là sự lựa chọn số 1 của Nhật Bản vì sự tương đồng về văn hóa, khoảng cách địa lý, sự ổn định về chính trị, quan hệ mật thiết giữa hai chính phủ với nhiều chính sách hỗ trợ việc hợp tác, nguồn nhân lực có học vấn và giá rẻ.

VINASA cũng xác định Nhật Bản có vị trí chiến lược đối với ngành công nghiệp phần mềm VN ở những khía cạnh: là thị trường xuất khẩu chính, đối tác chuyển giao công nghệ và giúp nâng cao năng lực của các doanh nghiệp phần mềm nội địa, đồng thời là khách hàng lâu dài của ngành này. Một số doanh nghiệp phần mềm VN đã bước đầu thâm nhập thành công thị trường Nhật Bản, như công ty phần mềm FPT (FSoft), CMC, Sao Mai, Tân Thế Kỷ… đạt tốc độ tăng trưởng doanh thu gia công phần mềm cho Nhật Bản trên 100%/năm.

Tại buổi làm việc giữa VINASA và các thành viên hôm qua ở Hà Nội, Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm VN Trương Gia Bình chia sẻ kinh nghiệm làm ăn với đối tác ở đất nước mặt trời mọc. "Khi chúng ta đã tạo được sự tin tưởng với các doanh nghiệp nước bạn thì họ sẽ không quan tâm lắm đến giá cả mà vấn đề chất lượng được đặt lên hàng đầu", ông nói.

Anh Nguyễn Kim Cương ở Công ty CMC cũng đồng quan điểm và cho biết sau hơn 2 năm hợp tác với Nhật Bản, CMC rút ra bài học là cần phải có tính kiên nhẫn khi làm ăn với đối tác Nhật, đồng thời "không nhất thiết phải có đội ngũ lập trình viên giỏi, cái cốt lõi là có tinh thần làm việc tốt và đúng hạn", anh chia sẻ.

FSoft là một trong những công ty có kinh nghiệm làm ăn với Nhật Bản. Sau 4 năm hợp tác, FSoft đã lập hẳn một nhóm giao tiếp với khách hàng Nhật có tên gọi Japanese Communication Team. Chị Quách Liễu Hoàn, Trưởng nhóm, tâm sự: "Nhiệm vụ của chúng tôi là phiên dịch các cuộc họp, dự án với khách hàng Nhật, biên dịch tài liệu tiếng Nhật, làm cầu nối liên lạc giữa đội dự án và khách hàng, tham gia vào các hoạt động marketing". Với cách làm việc chuyên nghiệp, hiện Fsoft có trong tay nhiều dự án khá lớn với đối tác nước bạn như: Hitachi Software, IBM Japan, NTT-IT, Sanyo, Nissen…

Theo VINASA, nếu ước tính doanh số trung bình một kỹ sư phần mềm đạt được trong một năm là 19.200 USD (1.600 USD/tháng x 12 tháng) thì để giành 10% thị trường gia công phần mềm của Nhật Bản trong vòng 6 năm nữa, VN cần có lượng kỹ sư phần mềm là 18.229 người so với con số 260 hiện nay. "Tuy nhiên, nếu trong tình huống không thuận lợi thì doanh số xuất khẩu phần mềm sang Nhật Bản và số lao động tương ứng sẽ chỉ khoảng 93 triệu USD (chiếm 3%) và 4.900 người vào năm 2010", ông Bình nói.

Từ ngày 6 đến 12/6, VINASA và khoảng 12 doanh nghiệp thành viên do Thứ trưởng Bộ Bưu chính viễn thông Mai Liêm Trực dẫn đầu sẽ sang công tác tại Nhật Bản. Nội dung làm việc chủ yếu của chuyến đi lần thứ 3 này (sau hai đợt đi hồi tháng 4 và tháng 9/2003) là cụ thể hóa một số cam kết hợp tác về CNTT của lãnh đạo cấp cao hai nước trong chuyến đi trước, thông báo chiến lược CNTT quốc gia của Việt Nam, Internet cộng đồng, xúc tiến kinh doanh giữa các doanh nghiệp phần mềm hai bên, đẩy mạnh hợp tác về phần mềm nguồn mở, thăm quan và học hỏi kinh nghiệm phát triển CNTT của nước bạn.

Hiện nay, Mỹ là quốc gia chiếm tỷ trọng thuê gia công phần mềm ở nước ngoài lớn nhất thế giới - gần 40% và dự báo đạt tới 65% trong tương lai. Hãng nghiên cứu Gartner cho biết 79% doanh nghiệp lớn của Mỹ đã thuê gia công và số còn lại dự kiến cũng sẽ sớm gia nhập trào lưu này. Còn Công ty IDC thì dự báo chi tiêu của Mỹ cho lĩnh vực này sẽ tăng từ 9 tỷ USD năm 2002 lên 17,2 tỷ USD trong năm 2005 (tăng trung bình 25% mỗi năm).

Theo ông Bình, Ấn Độ là rào cản chính khiến Việt Nam khó thâm nhập thị trường gia công phần mềm Mỹ. Dự báo doanh thu xuất khẩu phần mềm và dịch vụ của quốc gia Nam Á giai đoạn 2003-2008 sẽ tăng gấp 5 lần, từ khoảng 10 tỷ USD lên tới 50 tỷ USD. Thị trường xuất khẩu chính là Mỹ (6,7 tỷ USD năm 2003, chiếm hơn 70%) và châu Âu (2,2 tỷ USD). Một trong những yếu tố quan trọng giúp Ấn Độ thành công trong việc thu hút hợp đồng gia công phần mềm từ nước ngoài là nguồn nhân lực CNTT dồi dào, trình độ cao, thành thạo tiếng Anh và giá rẻ. Các công ty nước ngoài khi thuê gia công phần mềm tại nước này có thể tiết kiệm được từ 20% đến 40% chi phí. Việt Nam hoàn toàn thua kém Ấn Độ về nguồn nhân lực, cả về số lượng lẫn khả năng ngoại ngữ (tiếng Anh). Ngoài ra, Trung Quốc và Nga cũng đang nổi lên là hai đại gia trong lĩnh vực này.

Do vậy, Việt Nam phải chuyển hướng khác mà Nhật Bản hiện là niềm hy vọng chính của các doanh nghiệp phần mềm Việt Nam.

Diệu Anh