Desktop - thảm đỏ đang chờ Linux? 

Được gọi là “Windows của nhà nghèo” hay “Hệ điều hành của dân nghiền máy tính”, phần mềm mã mở này đang chầm chậm mở rộng biên giới trên môi trường ứng dụng để bàn.

Có thể không lật đổ được vị thế thống soái của Windows một sớm một chiều nhưng những bước tiến gần đây của “Chim cánh cụt” cho thấy giới phân phối, các hãng phần cứng và cộng đồng phát triển đang quyết tâm đưa Linux lên ngai trên “desktop”.

Những sản phẩm như Xandros hay Java Desktop System của Sun hoặc Linspire của Lindows đang nhắm tới người sử dụng mới, muốn chuyển sang một nền điều hành khác ngoài Windows. Các công ty này cố gắng tạo ra những sản phẩm dễ cài đặt và sử dụng, đồng thời cung cấp cả những chiếc PC đã cài sẵn Linux.

Tuy nhiên, sử dụng Linux không có nghĩa là sẽ được đảm bảo không còn gặp vấn đề. Để hệ điều hành này chạy suôn sẻ là một việc khá phức tạp và người sử dụng thường phải loay hoay với việc thiếu sự hỗ trợ phần mềm và các ổ thiết bị. Tuy nhiên, các nhà cung cấp đang cố gắng tìm ra những con đường mới để khắc phục hạn chế này và người sử dụng cũng tỏ ra hưởng ứng.

Theo Rick Berenstein, Giám đốc điều hành hãng Xandros, doanh số bán phần mềm điều hành mã mở của họ đã tăng gấp 6 lần so với năm ngoái. Ông này cho rằng việc không mất phí bản quyền, sự sẵn có của phần cứng giá rẻ và những vấn đề an ninh của Windows là 3 nguyên nhân chính cho hệ điều hành mã mở giành thêm “đất” trong cuộc cạnh tranh với Microsoft. Hàng loạt sản phẩm khác cũng đã bắt đầu hòa vào những nỗ lực của các nhà cung cấp phần cứng, khiến cho việc chuyển đổi sang Linux dễ dàng hơn đối với người dùng Windows có nhu cầu tìm một giải pháp khác.

“Khi mà giá phần cứng nói chung đã giảm xuống dưới 500 USD, thì không có lý gì người ta lại chịu bỏ ra nhiều tiền hơn chừng đó để mua phần mềm ứng dụng và hệ điều hành có bản quyền, nhất là khi những sản phẩm thay thế rẻ tiền khác đang xuất hiện ngày một nhiều”, Berenstein nói.

Gần đây, Xandros kết hợp với Element Computing, một hãng kinh doanh PC theo chính sách “nói không với Windows”, cung cấp máy tính xách tay thương hiệu ION có cài sẵn các phần mềm của Xandros. Hãng Element hiện còn bán cả máy tính bỏ túi và PC để bàn cài sẵn Linux.

Tuy nhiên, Xandros không phải là nhà cung cấp Linux duy nhất chơi cả vào lĩnh vực phần cứng. Lindows cũng đang cài sẵn hệ điều hành Linspire của họ trên các sản phẩm PC rẻ tiền (thấp nhất là 300 USD) tại nhiều điểm bán lẻ của các tên tuổi lớn như Wal-Mart. Bên cạnh việc xúc tiến quá trình cổ phần hóa và đối phó với Microsoft trong vụ kiện thương hiệu, Lindows đang tiến sâu dần vào một số lĩnh vực phần cứng khác, trong đó có việc phối hợp với Dell hỗ trợ công cụ giải trí DJ trên nền Linux.

Về phía Sun, hiện nay họ đã có 10 đối tác phần cứng đang cài sẵn và thử nghiệm sản phẩm Java Desktop. Theo Peder Ulander, Giám đốc giải pháp desktop của Sun, hầu hết những hệ thống mới cài sẵn phần mềm này được bán ra ở châu Á. Tại Mỹ, phần lớn việc cài sẵn Linux tập trung vào những hệ thống đang dùng hoặc các phần cứng cũ hơn.

Ulander cho biết nhiều khách hàng của Sun đang tìm kiếm một hệ điều hành “ổn định hơn” sau khi phải hứng chịu hàng loạt vụ tấn công của virus qua e-mail. “Một khách hàng cho chúng tôi biết virus đã tấn công và làm cho nhà máy của anh ta phải đóng cửa 3 ngày vì toàn bộ máy tính ở đó chạy Windows”, Ulander nói thêm.

Sun không có ý định chiếm chỗ của Microsoft. Thay vào đó, họ đang cố quyến rũ những khách hàng nào chưa nâng cấp sang các phiên bản mới nhất của Windows, nhất là số người sử dụng Windows 95 và 98 - chắc chắn sẽ không còn nhận được sự hỗ trợ của Microsoft.

Ulander phân tích: “Vậy ích lợi về chi phí nằm ở chỗ nào? Để nâng cấp từ Windows 95 sang XP đòi hỏi phần cứng mới trong khi chúng tôi có thể cung cấp cho bạn đủ cả trình duyệt web, e-mail và nhiều ứng dụng khác chỉ với giá 50 USD”. Tuy nhiên, ông này cũng nhấn mạnh rằng để giành được khách hàng thì chỉ những ứng dụng giá rẻ thôi chưa đủ. “Với các nhà phát triển mã mở, hết một ngày làm việc mà chưa nghĩ ra một ý tưởng mới nào thì cũng đồng nghĩa với việc Microsoft đã có thêm cơ hội để đi trước”, quan chức của Sun phát biểu.

Đó là một trong những lý do tại sao Sun đang tích cực xúc tiến một môi trường để bàn 3 chiều có tên “Project Looking Glass”. Công ty dự định sẽ đưa sản phẩm này vào một phiên bản Java Desktop Linux mà họ tung ra trong thời gian tới. Ulander nhắc lại chuyện hai năm trước, một vị giám đốc của Red Hat nói rằng Linux trên cho desktop sẽ không bao giờ là một tương lai có thực. Thế nhưng giờ đây, hàng loạt tổ chức tài chính, nhiều trung tâm viễn thông và cửa hàng trên khắp thế giới đang dần chấp nhận hệ điều hành của Sun. Ulander dự báo từ cuối năm nay hoặc đầu năm 2005, quá trình triển khai và sử dụng Linux đại trà sẽ diễn ra mạnh mẽ.

Cùng chia sẻ niềm lạc quan lớn lao về tương lai của hệ điều hành “Chim cánh cụt”, Paula Hunter, Giám đốc phát triển của Dự án phát triển mã mở ODSL, cho rằng làn sóng chấp nhận Linux đang lan tỏa ngày một mạnh trên môi trường để bàn. (ODSL là một tổ chức phi lợi nhuận có tôn chỉ là thúc đẩy sự tăng trưởng và chấp nhận Linux trong động đồng doanh nghiệp. Đây cũng là nơi làm việc của Linus Torvalds, người được coi là cha đẻ của Linux).

Phan Khương (theo PC World, LinuxInsider)