Canh bạc desktop của Google

Hãng dịch vụ tìm kiếm sẽ phải vượt qua một số thách thức lớn nếu họ muốn truyền sự thành công từ lĩnh vực search thông tin trực tuyến sang nền ứng dụng để bàn.

Tuần trước, công ty có trụ sở tại Mountain View, California (Mỹ) tuyên bố chuẩn bị tung ra một phần mềm cho phép người sử dụng search các file dữ liệu và nội dung text lưu trên ổ cứng máy tính. Điều này sẽ mở rộng biên giới dịch vụ tìm kiếm của họ ra khỏi phạm vi web và nhắm thẳng vào đối thủ trực tiếp là Microsoft khi mà công ty phần mềm cũng đang triển khai công nghệ riêng hòng đánh bật vị trí thống soái của Google khỏi lĩnh vực tìm kiếm trực tuyến.

Với việc tiến vào lĩnh vực ứng dụng để bàn bằng công cụ search file, Google sẽ có cơ hội thử nghiệm 2 hướng kinh doanh mới. Thứ nhất, họ sẽ mở rộng từ quảng cáo qua dịch vụ tìm kiếm trực tuyến (nguồn thu cơ bản của họ với doanh số 914 triệu USD năm ngoái) thành một ứng dụng có hỗ trợ quảng cáo chạy trên máy để bàn. Điều đó sẽ đưa Google tiến gần hơn tới những công ty đang gây nhiều tranh cãi như Claria (trước đây là Gator) và WhenU - hai đối tượng đang bận rộn với việc đáp ứng nhu cầu gia tăng đột biến của khách hàng về các sản phẩm chống adware và spyware. Thứ hai, Google sẽ có thể triển khai đại trà những gì mà họ đã đúc rút khi xây dựng ứng dụng search cho doanh nghiệp. Tất nhiên, đó không phải là một nhiệm vụ dễ dàng nếu biết rằng Google đã không thể “càn quét” được thị trường doanh nghiệp khi họ giới thiệu sản phẩm có tên Google Search Appliance này hồi tháng 9/2002 - công cụ hiện chỉ chiếm một phần khiêm tốn trong kinh doanh của Google.

Giới quan sát cho rằng, 3 yếu tố sau đây sẽ quyết định “vận đỏ đen” trong ván bài ứng dụng search desktop mà Google đang theo đuổi:

Tảng đá lớn Microsoft

Các nhà phân tích cho rằng, lĩnh vực search file trên máy để bàn đặt ra những vấn đề khác xa so với trên web và Google có thể dễ dàng bị “thổi bay” bởi sức mạnh sẵn có của Microsoft, chủ sở hữu phần mềm Windows đang chạy trên hơn 90% PC toàn cầu. Sự thống trị về hệ điều hành của Microsoft luôn được coi là lợi thế cạnh tranh rất lớn của hãng phần mềm khi họ tiến công vào những thị trường mới bằng hàng loạt ứng dụng mới trên nền Windows.

Trong hồ sơ cổ phần hóa nộp lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ, Google nhấn mạnh rằng những chiến thuật của Microsoft là mối đe dọa tiềm tàng đối với việc kinh doanh của họ trên web. Giải trình các yếu tố rủi ro mà công ty có thể phải đối mặt, Google biện luận rằng hãng phần mềm một ngày nào đó có thể sẽ tìm cách can thiệp để thao túng danh mục search của một số loại văn bản trên web. Những quan ngại như vậy còn lộ rõ hơn khi bàn đến lĩnh vực ứng dụng để bàn, nơi Microsoft luôn nắm tay đòn đầy sức mạnh, vượt lên trước các đối thủ khác thông qua việc thúc đẩy sản phẩm mới của họ.

Theo một phân tích trên tờ The New York Times, Google sẽ cố gắng thỏa mãn nhu cầu chưa được đáp ứng của cộng đồng người dùng PC về một công cụ có khả năng giúp họ dễ dàng tìm thông tin qua các ứng dụng đa lớp trên ổ cứng, ví dụ như tìm qua e-mail, văn bản text thuộc nhiều định dạng khác nhau, nhạc, file ảnh… Người sử dụng gia đình có thể là những đối tượng chủ yếu tiếp cận và đánh giá một công cụ như vậy, nhưng nó cũng sẽ dễ dàng xâm nhập các công sở.

Microsoft đang xúc tiến việc phát triển Longhorn, phiên bản tiếp theo của Windows, để cho phép khách hàng search text, file và web trong khuôn khổ nhiều ứng dụng. Tuy nhiên, phiên bản đó đến tận sau năm 2006 mới có thể ra mắt. Mặc dù Microsoft đã thiết kế ứng dụng tìm kiếm cho desktop như một phần gắn liền của Windows, nó vẫn tỏ ra khá cồng kềnh. Do đó, hầu hết người sử dụng, khi tìm kiếm dữ liệu, vẫn phải dựa vào khả năng tự tổ chức các folder trong kho dữ liệu của họ.

Trong khi đó, hãng Apple cũng vừa tung ra một công cụ tích hợp trong hệ điều hành Mac OS X, có khả năng thực hiện những nhiệm vụ như trên nhưng lại chỉ làm việc trên dòng máy Macintosh của họ, vốn chiếm chưa đầy 5% thị trường.

Sự phức tạp của thị trường quảng cáo

Google có thể sẽ thiết lập được một thế đứng vững chắc, nói cách khác là một lợi thế so sánh, trên thị trường tìm kiếm desktop bằng cách nhảy vào sớm với một phần mềm miễn phí, có sự hỗ trợ của quảng cáo. Họ có thể mở rộng kinh doanh quảng cáo của mình vào môi trường PC, gần gũi với người sử dụng hơn (môi trường desktop là nơi người sử dụng bỏ ra ít nhất 50% thời gian bên máy tính của họ), tách ra khỏi không gian trực tuyến. Tất nhiên, Google cũng sẽ ngay lập tức vấp phải với những thách thức lớn.

AltaVista, công cụ search thuộc sở hữu của Yahoo, là một trong số những dịch vụ đầu tiên tìm cách khai thác “miếng bánh” tìm kiếm trên desktop nhưng sản phẩm của họ đã không thể bám trụ lại. Kể từ đó, hàng loạt công ty đã phát triển những ứng dụng có thể download nhằm giải quyết vấn đề này, trong số đó có các tên tuổi như Copernic, Groxis, Enfish, 8020 và X1 Technologies. Không một hãng nào giành được thành công đáng kể.

Tập đoàn dữ liệu IDC ước tính thị trường kinh doanh phần mềm tìm kiếm năm 2003 đạt 617 triệu USD. “Đó là một sân chơi khắc nghiệt, rất nhiều công ty đã đến và ra đi”, Andrew Feit, Phó chủ tịch phụ trách marketing của hãng công nghệ search Verity, nhận xét. Ông này cho rằng mặc dù Google đã cố né tránh dư luận xung quanh vấn đề quảng cáo trên dịch vụ tìm kiếm trực tuyến của họ, công ty này có nguy cơ mất khách nếu họ đi lệch hướng trong việc xúc tiến một ứng dụng cho phép download, phục vụ mục đích phân loại các tài liệu cá nhân.

Các công ty cung cấp phần mềm chống Adware như Claria và WhenU đang xúc tiến những ứng dụng để bàn mới để thu hút khách hàng, đồng thời hỗ trợ cho việc kinh doanh quảng cáo của họ. Hai hãng này áp dụng phương thức đóng gói phần mềm quảng cáo vào các ứng dụng chia sẻ file phổ biến khác, nhờ đó tăng thêm số người mà họ có thể theo dõi để phục vụ cho mục đích quảng cáo. Claria và WhenU giám sát khách hàng khi những người này truy cập web và rồi phát đi những thông điệp quảng cáo nhắm trước, dựa trên phản ứng của họ. Chính những biện pháp này đã khiến Claria và WhenU cùng nhiều công ty khác từng phải ra tòa để bảo vệ cái quyền được phát tán quảng cáo. Một dấu hiệu khác cho thấy sự chồng chéo ngày càng lớn giữa quảng cáo search web và các công cụ desktop có hỗ trợ quảng cáo là việc Overture, đơn vị trực thuộc Yahoo, ký một hợp đồng hiển thị những mục quảng cáo text rất nhỏ thông qua sản phẩm của Claria và WhenU.

Thách thức về phần mềm

Google cũng sẽ đối mặt với nhiều thách thức về công nghệ cho việc tìm kiếm trên desktop. “Nhiều người luôn coi công cụ search gắn liền với cái tên Google, nhưng trên thực tế có một thị trường hoàn toàn khác cho phần mềm tìm kiếm phục vụ doanh nghiệp. Và đây là một vấn đề rất phức tạp”, Sue Feldman, Phó chủ tịch IDC, phụ trách nghiên cứu các công nghệ nội dung, nhận định. Hai năm trước, Google giới thiệu một ứng dụng mới dùng cho việc search thông tin trong các mạng Intranet doanh nghiệp và tìm file trên desktop. Như được nêu trong hồ sơ cổ phần hóa của Google, những phần mềm này hiện chiếm chưa đầy 5% hoạt động kinh doanh của công ty và năm ngoái chỉ đem về có 48 triệu USD. Dù đã có vài trăm khách hàng doanh nghiệp sử dụng, Google vẫn chưa thể thành công trong lĩnh vực này như đã đạt được với dịch vụ search online và quảng cáo.

Google thành công trong việc hỗ trợ việc tìm kiếm thông tin trên web bằng cách cho kết quả có nội dung liên quan nhanh. Tuy nhiên, công thức dùng cho môi trường trực tuyến - vốn dựa vào cơ cấu link các trang web - chưa chắc sẽ được chuyển thể thành công sang không gian PC vì file và văn bản ở môi trường này không sẵn có cơ chế link.

Một trong những câu trả lời cho vấn đề này là nhúng (embed) một thông điệp chặt vào các ứng dụng và văn bản để mọi người có thể đặt tên cho chúng bằng một vài từ khóa. Điều đó sẽ tạo thuận lợi cho việc truy hồi nhanh file. Các nhà sản xuất ứng dụng như Adobe Systems và nhiều đại gia hệ điều hành như Microsoft có ưu thế rất lớn trong việc phát triển những công cụ như vậy.

Một giải pháp khác, đang được Microsoft xúc tiến, là tạo ra các văn bản thông minh với những đường link XML. Như vậy sẽ cho phép mọi người nhập liệu vào văn bản và rồi truyền sang ứng dụng khác. Công cụ search sẽ được cài sẵn vì thế thông tin liên quan có thể được tìm thấy trong nhiều ứng dụng riêng biệt.

Autonomy, Convera và Verity là những công ty đang tìm cách giải quyết bài toán công cụ search cho doanh nghiệp và nhìn chung, họ đang cung cấp công nghệ mạnh hơn nhiều so với kỹ thuật cùng loại của Google (Hệ thống của Google chủ yếu tập trung vào tính đơn giản và khả năng hoạt động tương thích với các văn bản HTML).

“Thách thức thực sự của Google là sự chấp nhận của công chúng. Điều đó sẽ được phản ánh qua việc họ có tải và cài đặt phần mềm mà hãng dịch vụ tìm kiếm đang xúc tiến hay không”, Matthew Berk, một nhà phân tích độc lập, kết luận. “Về cơ bản, ý tưởng công nghệ mới của Google tức là: để tìm kiếm dữ liệu trong ổ cứng máy tính, bạn cần cài một thứ gì đó có tính chất xâm nhập, “soi” sâu vào cỗ máy của bạn”.

Phan Khương (theo CNet)