Người mù 'lướt' web

Anh Trần Bá Thiện phát biểu tại ngày hội CNTT với người khuyết tật.

Không hề nhìn thấy bất cứ dòng chữ, hình ảnh nào trên màn hình vi tính trước mặt, nhưng những ngón tay của một bạn trẻ khiếm thị vẫn gõ một cách chính xác và thành thục trên bàn phím ba chữ "w" và tên miền website vào ô nhập địa chỉ truy cập, nhấn "enter" và bắt đầu "lướt" web...

Trong Ngày hội công nghệ thông tin với người khuyết tật, nhiều bạn trẻ khiếm thị đã thực hiện các thao tác truy cập Internet một cách thành thục và chính xác như những người sáng mắt. Họ làm được điều đó nhờ một công cụ hỗ trợ do chính những lập trình viên khiếm thị tạo nên: SMWB - một trình duyệt web dành cho người mù.

Đề án “Thiết kế trình duyệt Internet cho người mù" của Trung tâm Tin học vì người mù Sao Mai (TP HCM) đã đoạt giải thưởng 10.000 USD của cuộc thi Ngày sáng tạo Việt Nam do Ngân hàng Thế giới tổ chức vào tháng 5/2003. Với công cụ này, khi mở web, di chuyển chuột đến đâu, họ sẽ được nghe đọc và thông báo tất cả những nội dung thông tin, hình ảnh có trên trang web. Ngoài ra, trình duyệt web này còn giúp người khiếm thị sử dụng những phím tắt trên bàn phím để thao tác nhanh hơn khi muốn đọc phần nội dung chi tiết của các link liên kết, trở lại ô nhập địa chỉ website...

Tuy nhiên, có một số khó khăn cho những người khiếm thị khi truy cập do nhiều trang web có thiết kế không phù hợp với trình duyệt web Sao Mai. Các bộ đọc màn hình hiện nay có thể giúp người khiếm thị "thấy" được các phần văn bản trên máy tính. Khi gặp hình ảnh, bộ đọc chỉ thông báo đây là hình ảnh và đọc phần chú thích ảnh bên dưới. Do vậy, nếu nội dung trên website được tạo ra bằng cách quét qua máy scan thì sẽ được hiểu là một hình ảnh nhưng không thể đọc được nội dung trong đó. Hình ảnh trên các tờ báo điện tử đôi khi không ghi chú thích khiến người khiếm thị khi "đọc" báo online không thể biết được nội dung hình ảnh đó.

Anh Thiện góp ý: "Nên ghi thêm dòng chữ chú thích dưới các bức ảnh. Ví dụ, bài tường thuật về cuộc đua xe đạp có ảnh chụp vận động viên về nhất thì cần thêm vào những dòng mô tả đơn giản để chúng tôi biết bức ảnh ấy đang trưng bày cái gì".

Ngoài ra, một số tính năng hỗ trợ cho trang web như sử dụng hình ảnh động, lồng nhạc vào nền của trang web, việc sử dụng phông chữ không thống nhất... cũng gây nhiều trở ngại cho những người khiếm thị khi truy cập. Với các hình ảnh động hay dùng phông chữ không thống nhất, "điểm đọc" của trình duyệt web Sao Mai sẽ không giải mã để đọc được. Việc lồng nhạc nền vào background của trang web khiến người khiếm thị phải cùng lúc nghe nhiều âm thanh hỗn độn: âm thanh của nhạc nền và âm thanh của các bộ đọc đang đọc thông tin trên web. Anh Thiện cho biết Đài Truyền hình TP HCM đã tắt phần nhạc nền trên trang web của họ sau khi anh gửi e-mail trình bày khó khăn của người khiếm thị khi duyệt những website có tính năng này.

Thanh Niên