Khó tạo bước đột phá Internet trong trường học vào 2003

Nhu cầu sử dụng Internet trong các trường học ngày càng lớn.

Kinh phí thiếu, hệ thống máy tính cũ không thích ứng nổi với việc nối mạng trên diện rộng… đã hạn chế các trường đại học, cao đẳng và THPT tiếp cận với dịch vụ Internet tốc độ cao ADSL hoặc đường Leased line. Tốc độ truy cập “rùa bò” của các máy kết nối Internet trong nhiều trường khiến sinh viên nản chí.

Trước khi chính thức triển khai mạng Edunet, hầu hết các trường học đã kết nối Internet thông qua mạng điện thoại cố định (dial-up PSTN/ISDN) nhưng phần lớn chỉ phục vụ nhu cầu của cán bộ và giáo viên. Trong khối các trường đại học, cao đẳng, ĐH Bách khoa nằm trong top dẫn đầu về việc sử dụng Internet phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu của sinh viên. Hiện trường thuê đường truyền Leased line 256 Kbps của Công ty VDC trên cơ sở nâng cấp đường truyền 64 Kbps có từ năm 1998. Ông Phan Đức Chình, cán bộ quản trị mạng của Trung tâm thông tin và mạng trường ĐH Bách khoa, cho VnExpress biết: “Đường Leased line 256 Kbps phải chia sẻ cho 1.000 máy nên tốc độ rất chậm. Hệ thống máy tính được trang bị từ 1998 đã quá cũ, cấu hình thấp nên không thể tiếp nhận những chương trình mới. Chúng tôi đã ký hợp đồng với VDC nâng cấp đường truyền lên 2 Mbps trong thời gian tới. Tuy nhiên, muốn có hệ thống mạng nội bộ (LAN) chất lượng cao còn phải đầu tư nhiều, nhất là nâng đời hệ thống máy tính hiện có”.

1.000 máy tính nối mạng của trường Bách khoa là mơ ước của hầu hết các trường đại học, cao đẳng trong cả nước, nhưng số máy này mới chỉ đáp ứng được khoảng 20% nhu cầu của hơn 30.000 sinh viên trong trường. Họ chỉ được online miễn phí trên 10 máy, còn lại sẽ phải trả phí với giá ưu đãi dưới hình thức thẻ cào mệnh giá 5.000 đồng cho 15 giờ truy cập. Tuy nhiên, Nguyễn Đức Trung, sinh viên khoa Điện năm thứ 4 của trường, than phiền: “Tốc độ truy cập quá chậm, thời gian vào mạng miễn phí quy định từ 30 đến 60 phút/sinh viên mỗi ngày nên không đáp ứng được nhu cầu và phần lớn tụi em vẫn phải tìm đến những đại lý Internet bên ngoài”.

Hiện nay, ĐH Bách khoa phải trả khoảng 27-30 triệu đồng/tháng cho việc sử dụng đường Leased line 256 Kbps. Ước tính khi thay thế bằng đường truyền 2 Mbps, số tiền đó sẽ lên tới 45 triệu đồng/tháng. Với một trường lớn như Bách khoa, nguồn kinh phí trang trải cho hoạt động Internet có thể trích từ rất nhiều dự án, nhưng đối với nhiều trường đại học, cao đẳng khác thì việc đó không hề đơn giản.

ĐH Quốc gia Hà Nội cũng đang sử dụng đường truyền dung lượng 2 Mbps để kết nối mạng nội bộ. Từ Trung tâm ĐH Quốc gia, đường truyền này được kéo tới các trường thành viên qua hệ thống cáp quang. Tuy vậy, đến nay, ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn thuộc trường cũng mới chỉ được trang bị 22 máy kết nối Internet. Tốc độ truy cập mạng trong trường khá nhanh do số lượng máy ít và cấu hình cao, nhưng trước nhu cầu của gần 10.000 sinh viên, con số 22 máy tính chỉ như muối bỏ bể.

Trong khi đó, ĐH Giao thông Vận tải sử dụng đường truyền Leased line của Công ty Vietel dung lượng 128 Kbps và dịch vụ MegaVNN để nối mạng cho 140 máy tính. Nhưng 12.000 sinh viên của trường cũng chỉ được sử dụng 40 máy với cước truy cập 2.000 đồng/giờ (tháng 11-12 tới, trường sẽ có thêm 50 máy đặt trong ký túc xá sinh viên theo Dự án đấu thầu với Ngân hàng Thế giới). Ông Vũ Đức Minh, Giám đốc Trung tâm Thông tin của trường, nói: "Tuy số lượng máy nối mạng chưa nhiều, nhưng tốc độ đường truyền vẫn chậm. Dịch vụ MegaVNN chỉ dành để nối mạng cho 100 máy của cán bộ, giáo viên nhưng cũng thường xuyên quá tải, trong khi nhu cầu của sinh viên thì chưa thể đáp ứng được".

Ông Phan Đức Chình cho biết: “Phần lớn chỉ có các cán bộ trẻ, nghiên cứu sinh và một số ít sinh viên năm cuối có nhu cầu thực sự về Internet, có kỹ năng cơ bản về sử dụng máy và khai thác mạng. 70-80% sinh viên còn lại vào mạng chỉ do tò mò, vào “để cho biết" hoặc chat và xem những trang web giải trí". Thậm chí, có trường hợp nhiều sinh viên còn không biết trường mình có phòng máy tính nối mạng như Đoàn Văn Thuận, học năm thứ 3 khoa Lịch sử, trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn. 

Qua khảo sát, việc triển khai Internet trong các trường THPT cũng gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là về kinh phí. Trường PTHT Chu Văn An hiện có 11 máy tính và 1 máy chủ kết nối thông qua đường điện thoại dial-up. Sau khi nguồn tài trợ của Dự án Xa lộ thông tin cho Tuổi trẻ - Pháp ngữ chấm dứt hồi đầu năm 2003, học sinh của trường không còn được truy cập miễn phí Internet từ 7h30 đến 19h30 hằng ngày. Một cán bộ của trường tiết lộ đã có nhà cung cấp dịch vụ mời sử dụng Internet băng rộng với mức cước 2 triệu đồng/tháng nhưng trường chưa dám thuê vì "chưa biết trông vào nguồn kinh phí nào".

Trường THPT Hà Nội - Amsterdam cũng trong tình trạng tương tự. Hiện trường được trang bị hơn 100 máy tính nhưng cũng chỉ có 3 máy nối mạng (dial-up) phục vụ cho việc nhận và gửi e-mail của Ban giám hiệu. Ngay cả cán bộ, giáo viên của trường muốn truy cập Internet tìm tài liệu phục vụ giảng dạy cũng phải tự thanh toán cước phí.

Đến nay, số trường học sử dụng Internet tốc độ cao vẫn còn quá ít, thậm chí băng hẹp 126 Kbps, 256 Kbps cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay. Như vậy, mục tiêu phổ cập Internet của dự án EduNet là “tạo ra một bước đột phá về Internet ngay trong năm 2003” có vẻ khó thành hiện thực.

Trao đổi với VnExpress, ông Quách Tuấn Ngọc, Giám đốc Trung tâm Công nghệ thông tin của Bộ Giáo dục và Đào tạo - đơn vị chủ trì EduNet, vẫn rất lạc quan: “Còn gần 3 tháng nữa để triển khai dự án này tới trường học, thời gian đó đủ cho các trường dàn xếp kinh phí và thực hiện dự án. Hiện chỉ còn khoảng 7 tỉnh chưa triển khai được chương trình này. Theo tôi, điều kiện quan trọng nhất để đẩy nhanh tiến độ thực hiện EduNet là nhận thức của lãnh đạo các trường đối với việc đáp ứng nhu cầu Internet cho học sinh, sinh viên". 

Ngọc Hà