Nhiều địa phương sử dụng máy tính không hiệu quả

Gần đây, khắp các tỉnh thành bùng nổ xu hướng chạy đua lập dự án ứng dụng CNTT: đề xuất trang bị máy móc hiện đại, đường cáp quang, xây dựng hệ thống mạng, lập website… Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Trọng, Chánh văn phòng Ban Chỉ đạo 58, đa số địa phương còn rất lúng túng dẫn đến hiệu quả sử dụng còn thấp.

-Theo ông, vì sao các địa phương lúng túng?

-Bởi vì chiến lược phát triển như thế nào vẫn chưa rõ, mô hình nào trong ứng dụng CNTT cho các địa phương cũng chưa có. Theo tôi, Chính phủ sẽ phải suy nghĩ rất kỹ về vấn đề này. Tôi rất tâm đắc với ý kiến của một lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh: phải suy nghĩ thật kỹ mô hình CNTT ở các địa phương và tổ chức thực hiện ở một số địa phương theo mô hình đó, chứ không thể để tình trạng “ai nghĩ được gì thì làm như thế” kéo dài mãi.

-Nhìn vào thống kê chi tiêu cho CNTT ở nước ta qua nhiều năm cho thấy, “cán cân” luôn nghiêng hẳn về chi tiêu cho mua sắm phần cứng. Các chuyên gia cho rằng tình trạng đó nói lên hiệu quả các dự án ứng dụng CNTT còn thấp. Ông nhận định thế nào về việc này?

-Tất nhiên việc đầu tư cho phần cứng và phần mềm dịch vụ trong một dự án ứng dụng CNTT quá chênh nhau như vậy rõ ràng là hiệu quả chưa cao. Nhưng điều này không phải khi triển khai các dự án ứng dụng CNTT, các địa phương thích mua phần cứng hơn là bỏ tiền cho trang bị phần mềm.

Trên thực tế còn nhiều vấn đề bất cập trong triển khai các dự án CNTT mà kê khai mua sắm phần cứng như trang thiết bị, máy móc… thì được thông qua tương đối nhanh. Trong khi đó, các dự án có kinh phí dành cho mua sắm phần mềm chiếm khoảng 10% lại rất khó được phê duyệt. Nếu cứ quan niệm các dự án CNTT theo kiểu dự án xây dựng cơ bản thì tình trạng nói trên làm sao tránh khỏi?

Tới đây, chúng tôi dự kiến quy định rõ rằng trong một dự án CNTT, nếu không có tỷ lệ kinh phí dành cho phần mềm dịch vụ khoảng 40-50% thì dứt khoát không duyệt. Tôi tin tưởng đề nghị này sẽ được chấp nhận và với một dự án CNTT làm như thế là cần thiết. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là ném tiền cho mua sắm phần mềm dịch vụ theo kiểu “thích phần mềm nào thì mua phần mềm đó” mà phải chứng minh được việc sử dụng phần mềm như thế nào để xứng đáng với tỷ lệ kinh phí trên.

-Thực tế cũng có những nơi nhiều địa phương mua sắm máy tính đắt tiền chỉ dùng để đánh máy, cấp đường truyền dung lượng đến 64 Kb nhưng không biết làm gì… Theo ông, sự lãng phí như thế hiện có phổ biến?

-Có lẽ tình hình mua sắm máy tính mà không biết làm gì, theo tôi, là không phổ biến ở nhiều địa phương. Hầu hết máy tính được mua sắm đều được sử dụng vào những việc tương đối cụ thể và đơn giản như soạn thảo văn bản, lưu trữ và tìm kiếm văn bản… Tuy nhiên, nếu sử dụng máy tính để khai thác hệ thống thông tin hiệu quả thì rất nhiều nơi không biết làm thế nào cả.

- Không ít dự án xây dựng hệ thống CNTT cố gắng chứng minh cho được tính hiệu quả để được phê duyệt và cấp kinh phí. Nhưng việc thuyết minh tính hiệu quả ấy hiện rất tùy tiện. Ông có cho rằng điều này ảnh hưởng lớn đến tính khả thi của dự án CNTT?

-Tất nhiên là như thế. Bởi vì không hiểu đúng thế nào là hiệu quả thì sẽ làm ra những hệ thống thông tin phần lớn là không khả thi. Tôi cũng cho rằng nếu hiệu quả của một dự án CNTT mà không đo được thì sẽ không quản lý được hiệu quả của dự án đó. Một thời gian dài người ta dựa vào lập luận: ứng dụng CNTT làm thay đổi chất lượng công việc và xem đó là hiệu quả của dự án. Họ cũng nói đừng nghĩ hiệu quả ứng dụng CNTT sẽ đo được bằng những đại lượng cụ thể. Chính bản thân tôi cách đây độ chục năm cũng suy nghĩ như thế. Nhưng đó là cách nói của những người không hiểu tường tận vấn đề.

Tuổi Trẻ