Cuộc sống ở Baghdad qua web

Giao diện của Dear Raed.

Một người Iraq giấu tên đã phát triển nhật ký trên mạng (web log), miêu tả những gì diễn ra dưới trận mưa bom dội xuống thủ đô và ý kiến của thường dân. Dear Raed đăng nhiều thông tin mà đài truyền hình đưa dưới góc độ quân sự không thể có.  

Tác giả web log viết bằng tiếng Anh tự gọi mình là Salam Pax, nghĩa là Hoà bình (Salam - theo tiếng Ảrập và Pax - theo tiếng Latin). Salam, có thể là một thanh niên trung lưu 29 tuổi sống ở ngoại ô Baghdad, được coi là người Iraq duy nhất cập nhật tin về chiến tranh trên Internet.

Anh bắt đầu đưa lên Dear Raed những bài phân tích về sự kiện diễn ra tại Iraq như bầu cử, thanh sát vũ khí, chuẩn bị chiến tranh... từ cuối năm ngoái. Web log này ngày càng thu hút độc giả, nhất là khi cuộc chiến bùng nổ.

Salam miêu tả chi tiết những thay đổi trong cuộc sống thường nhật của người dân Iraq dưới tác động của chiến tranh và đây chính là nam châm thu hút người đọc. Baghdad dường như ngừng hoạt động, nhiều cửa hàng đóng kín, thực phẩm khan hiếm dần và giá cả leo thang. "Tôi chưa bao giờ thấy Baghdad như thế", anh viết.

Đường phố tĩnh lặng. Chỉ có các thành viên đảng Baath ôm vũ khí và đi thành từng nhóm lớn. Họ có mặt trên chiến hào, quảng trường và ngã tư đường phố. Trong những ngày đầu tiên của cuộc chiến, Salam miêu tả sự việc với giọng bình tĩnh nhưng cách diễn đạt đã thay đổi khi Iraq kháng cự và con số thương vong tăng dần.

"Điều duy nhất mà tôi nghĩ tới là tại sao điều này lại xảy đến với Baghdad. Khi một trong những toà nhà mà tôi yêu thích nổ tung, tôi chực khóc", Salam viết hôm thứ bảy (22/3). Anh và người nhà đã liều mình nơi chiến sự để kiểm tra mức độ thiệt hại mà các trận không kích của Mỹ gây ra.

"Tấn công chính xác. Nhưng họ đánh phá các mục tiêu quá gần khu vực dân sự ở Baghdad", Salam viết hôm 24/3. Anh cũng miêu tả việc cảnh sát Iraq đốt các hào dầu đào xung quanh Baghdad để gây nhiễu hệ thống dẫn hướng bom và tên lửa.

"Em họ tôi chạy đến, nói rằng nó nhìn thấy xe cảnh sát xếp thành dãy dài và lửa bốc dữ dội. Bây giờ, bạn có thể nhìn thấy các cột khói bao trùm toàn bộ thành phố", Salam kể lại trên web log. "Mọi người đóng cửa, ngồi trong nhà và hy vọng bom không rơi xuống đầu mình".

Salam cho biết một số khu vực ở Baghdad đã bị mất điện và chính quyền Bush lại dùng e-mail để đánh vào tâm lý người Iraq. Anh nhận được 5 thông điệp, 3 dành cho bên quân đội và 2 dành cho dân thường. "Trong thư, họ cho biết tần số đài phát thanh mà chúng tôi cần nghe. Họ gọi nó là radio thông tin".

Nhật ký của Salam cho thấy anh phản đối sự xâm lược của liên quân Anh - Mỹ nhưng không có thiện cảm với các nhà lãnh đạo Iraq. "Những kẻ cuồng tín. Chửi rủa thế giới là việc duy nhất còn lại mà họ làm", anh phát biểu hồi cuối tuần, khi Bộ trưởng Thông tin Mohammed Saeed al-Sahaf và Bộ trưởng Nội vụ Mahmoud Diyab al-Ahmed xuất hiện trên phương tiện thông tin đại chúng. 

Tin về sự tồn tại của Dear Raed lan nhanh qua thư điện tử, phòng chat và các web log khác. Hôm qua, nhật ký hoạt động trở lại sau 2 ngày gián đoạn vì quá tải. Lưu lượng truy cập tăng mạnh khiến máy chủ tê liệt và hòm thư của Salam chật cứng e-mail yêu cầu anh tiết lộ danh tính.

Khi Dear Raed ngày càng nổi tiếng thì một số người bắt đầu nghi ngờ về độ xác thực của nó. Họ không hiểu đây là tác phẩm của Mỹ hay là Iraq.

Nhà báo Paul Boultin của BBC đã cố gắng tìm hiểu xem web log được cập nhật từ đâu. Sau khi xem xét header của các thông điệp mà Salam gửi đi, Boultin nhận định rằng địa chỉ Internet mà người đàn ông bí ẩn sử dụng để đăng bài là ở Li-băng hoặc Iraq.

Theo Boultin, tin của Salam thường mâu thuẫn với báo cáo của phương Tây về tình hình ở Baghdad nhưng luôn luôn đúng. Những người hiểu rõ Baghdad hoặc theo dõi nhật ký sát sao khẳng định rằng tác giả của những dòng miêu tả chi tiết về cuộc sống Baghdad đang sống ở thủ đô Iraq.

Một số chuyên gia nhận định rằng, Salam từng sống ở phương Tây (có thể là Anh, dù anh sử dụng đặc ngữ Mỹ) vì có lối viết hóm hỉnh, châm biếm và tỏ ra yêu thích lời ca của nghệ sĩ người Anh David Bowie. Tuy nhiên, những dòng nhật ký về cuộc sống thường nhật ở Baghdad rất thuyết phục.

Ngoài biệt danh Salam, cái tên của nhật ký (Dear Raed) và dòng tiêu đề web log (Where is Raed?) cũng gây nhiều tranh cãi. Từ Dear (yêu quý) viết ngược sẽ thành Raed. Người ta đặt ra nhiều giả thuyết: Raed là một thành viên trong gia đình gặp rắc rối với chính quyền Iraq? Là người tình đồng tính của Salam?...

Trước những lời đồn đại, Salam tuyên bố: "Đừng gửi e-mail hỏi tôi là ai nữa! Không tin à? Thế thì đừng có đọc. Tôi không phải là công cụ tuyên truyền của bất kỳ ai, trừ bản thân". 

Minh Long