Ngăn chặn "rác thải" máy tính

Chị Nguyễn Thị Nga (TP HCM) mua một máy tính Intel Pentium MMX 223 MHz tại Công ty Vesco 2. Nhưng khi mang về mới thấy máy chỉ đổi hay thay mới chứ không nâng cấp được, không phù hợp với giá tiền đã mua và không phải loại máy đời cuối năm 2000. Chị Nga đã khiếu nại với Hội tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng nhờ can thiệp.

Nhằm mục tiêu bảo hộ cho các sản phẩm màn hình và máy tính non trẻ của Việt Nam và ngăn chặn việc gây thiệt hại cho người tiêu dùng, hôm nay, tại TP HCM, Thời báo Kinh tế Việt Nam phối hợp với Công ty Samsung Việt Nam (Savina) tổ chức hội thảo mang tên “Ngăn chặn rác thải màn hình và máy tính đã qua sử dụng vào thị trường Việt Nam”.

Hội tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cho biết, tháng 4 vừa qua, anh Phạm Gia Nghĩa, sinh viên ở TP HCM, đến Công ty cổ phần máy tính Green Tech để mua một máy tính IBM “mới 99%-100%” qua bảng giá chào hàng với giá 620 USD, và đặt cọc trước 1 triệu đồng. Khi nhận hàng, nhìn bề ngoài của máy thấy có nhiều dấu trầy xước, những ốc vít có dấu hiệu đã bị mở ra, phụ kiện kèm theo không có, anh Nghĩa cho rằng đây là loại máy second hand và đã không đồng ý mua, đồng thời yêu cầu công ty phải cung cấp một máy mới hoặc trả lại tiền đặt cọc. Tuy nhiên, công ty bán hàng không chịu. Sự việc đã được đưa ra Văn phòng Hội tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng phía Nam nhờ giải quyết.

Những số liệu từ các nhà sản xuất máy tính Việt Nam cũng cho thấy, đang có những đợt nhập khẩu khá ồ ạt các loại màn hình và máy tính đã qua sử dụng vào Việt Nam. Theo ước tính, mỗi tháng có thể có từ 40 đến 60 container các loại màn hình và máy tính đã qua sử dụng đủ các nhãn hiệu được nhập và bán trên thị trường Việt Nam.

Tiến sĩ Phạm Văn Phú, Chủ tịch Hội điện tử và CNTT TP HCM, cho biết hiện Việt Nam có 612 công ty trong nước và 117 công ty có vốn nước ngoài sản xuất phần cứng. Các công ty trong nước chiếm 75% thị trường máy tính cả nước, 80% kim ngạch nhập khẩu linh kiện máy tính theo đường chính ngạch. Năm 2001, doanh số của thị trường máy tính của Việt Nam là 417.000 chiếc, nhưng đường nhập khẩu chính ngạch chỉ có 45.000 máy tính nguyên chiếc, 215.000 màn hình các loại, 46.520 máy in, 216,5 triệu USD linh kiện rời (tương đương khoảng 240.000 máy tính). Từ đó có thể thấy đã có hơn 200.000 chiếc máy tính được lắp ráp bằng linh kiện nhập qua đường không chính ngạch, hay còn gọi là nhập lậu.

Cũng theo ông Phú, kim ngạch nhập khẩu 6 tháng đầu năm nay của các loại phần cứng máy tính khoảng 120 triệu USD, tương đương với 6 tháng đầu năm trước, nhưng chỉ khác là máy tính đã qua sử dụng được nhập về nhiều hơn. Ông Phú cho rằng với đà này thì Nhà nước sẽ thất thu thuế, tình hình nhập và buôn lậu gia tăng.

Ông Nguyễn Văn Đạo, Phó tổng giám đốc Savina, cũng phàn nàn việc nhập khẩu tràn lan các loại màn hình máy tính đã qua sử dụng gây ảnh hưởng nhiều đến việc sản xuất các loại màn hình nhãn hiệu Samsung sản xuất ở Việt Nam. Lượng bán các loại màn hình SyncMaster trước đây là khoảng 10.000 chiếc/tháng. Nhưng hiện nay, màn hình đã qua sử dụng nhập về nhiều nên chỉ bán được 8.000 màn hình SyncMaster/tháng. Tỷ lệ bị ảnh hưởng là 16,5% dù bản thân công ty đã có nhiều cố gắng thay đổi chính sách kinh doanh, tiếp thị và bảo hành. Theo Savina, việc nhập khẩu chính thức hay không chính thức máy vi tính đã qua sử dụng trong thời gian gần đây phần lớn là do các doanh nghiệp hay cá nhân trước thường nhập hàng điện tử như tivi, đầu máy đã qua sử dụng thực hiện. Việc nhập khẩu này không những làm rối loạn tình hình sản xuất, kinh doanh sản phẩm tin học tại thị trường Việt Nam, mà còn gây ra những thiệt hại to lớn cho người tiêu dùng do phải sử dụng mặt hàng kém chất lượng.

Tổng giám đốc Công ty Mekong Xanh, ông Vũ Anh Tuấn, cho biết các màn hình và máy tính cũ nhập về Việt Nam thường là công nghệ quá cũ, đã qua sử dụng từ một đến vài năm và được thu hồi từ công sở, trường học, thậm chí cả bãi rác. Đây cũng có thể là những hàng bị lỗi trong quá trình sản xuất, đáng lẽ phải hủy bỏ. Những sản phẩm này không được bảo hành hay chỉ bảo hành trong cửa hàng người bán, người mua đem ra khỏi cửa hàng là xong. Hàng được “tút” lại và đóng thùng tại Việt Nam, không thể nâng cấp hay làm gì thêm, lại bị hạn chế trong việc sử dụng một số phần mềm mới. Vì thế, chúng được bán với giá rất rẻ, trung bình chỉ có 500.000 đồng/màn hình hay 2 triệu đồng/bộ.

Nhiều đại diện của các công ty sản xuất máy tính thương hiệu Việt Nam tham gia hội thảo đề nghị Nhà nước và các ban ngành chức năng nên có biện pháp ngăn chặn tình hình nhập khẩu màn hình và máy tính đã qua sử dụng, và đưa ra những chính sách phát triển cho ngành sản xuất phần cứng ở Việt Nam. Cụ thể, cấm nhập tiểu ngạch - biên mậu các mặt hàng máy tính và linh kiện; kiểm tra kỹ C/O trong lúc làm thủ tục nhập khẩu tại hải quan; cấm nhập linh kiện máy tính đã qua sử dụng, kiểm tra việc tạm nhập tái xuất các lô hàng và cho các nhà lắp ráp máy tính thương hiệu Việt Nam được hưởng chính sách và ưu đãi về thuế như nhà sản xuất phần mềm.

Thời Báo Kinh Tế Việt Nam