Các sự kiện nổi bật của ngành CNTT năm 2001

Những đột phá về CNTT, như trong kiến trúc bộ vi xử lý hay việc triển khai dịch vụ mạng 3G, bị mờ nhạt bởi những tác động của sự kiện 11/9 ở nước Mỹ. Đồng thời, báo động khẩn cấp của Microsoft về lỗi IIS đánh dấu một năm “đen tối” vì những đại dịch virus.

Lỗi IIS - Internet Information Server - có thể là sai sót kỹ thuật nghiêm trọng nhất trong phần mềm máy chủ web của Microsoft từ trước tới nay. Đúng 1 tháng sau khi Microsoft gửi thông báo về sự cố này tới khách hàng, ngày 19/7, virus Code Red xuất hiện và phát tán với tốc độ chóng mặt. Nó tấn công vào mọi máy chủ dùng IIS ở mọi ngóc ngách của Internet, Microsoft hay chính phủ một số nước đều trở thành nạn nhân. Phân tích các đoạn mã của Code Red, người ta phát hiện các máy chủ bị nhiễm trở thành tay sai tham gia cuộc tấn công DOS - từ chối phục vụ - vào website Whitehouse.gov. Nhà Trắng đã phải thay đổi địa chỉ số website của mình để tránh tai họa. Tiếp sau đó, kẻ hậu sinh “khả úy” của Code Red, Nimda lộ diện và hoành hành khắp nơi. Mức thiệt hai do 2 loại virus này gây ra đã lên đến hàng tỷ đôla.

Sự xuất hiện liên tiếp của các loại virus nguy hiểm khiến cho thế giới càng lo ngại về khả năng khủng bố mạng. Trước đó, cuộc Chiến tranh Thế giới Tin học lần thứ nhất nổ ra đã làm cho cộng đồng không gian điều khiển học một phen lo lắng phập phồng. Ngòi nổ của cuộc chiến mạng này bắt nguồn từ vụ máy bay Trung Quốc và Mỹ đâm vào nhau trên biển Đông, dẫn đến căng thẳng trong quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Bầu không khí này lan sang giới tin học và các cuộc tấn công vào website hai bờ Thái Bình Dương liên tiếp nổ ra. Trận chiến giữa các hacker Trung Quốc và Mỹ đã biến thành Chiến tranh Thế giới Tin học lần thứ nhất, khi có nhiều nước lao vào cuộc chiến. Hacker của các nước tự liên kết mình chia thành hai phe đồng minh. Mỹ nhận được sự ủng hộ của hacker từ Ảrập Xêút, Pakistan, Ấn Độ, Brazil, Argentina và Malaysia. Phe ủng hộ Trung Quốc bao gồm Hàn Quốc, Indonesia và Nhật Bản. Tuy nhiên, tuyên bố kết thúc của hacker Trung Quốc cũng làm cho không khí chiến tranh nguội dần.

Nhưng sự kiện 11/9 tại nước Mỹ đã đảo lộn tình hình thế giới về mọi mặt, trong đó, ngành công nghệ thông tin cũng sẽ thay đổi mãi mãi. Thay đổi đầu tiên chính là quyết định thông qua Luật Chống khủng bố mới của Mỹ. Theo đó, lực lượng an ninh Mỹ tăng cường sử dụng các biện pháp công nghệ cao để theo dõi các đối tượng tình nghi. Thậm chí, các nhà hành pháp Mỹ có quyền truy tố công dân nước ngoài nếu hành vi của họ trên mạng, bị Mỹ coi là phạm tội, được tiến hành qua cổng của Mỹ. Nước đồng minh thân cận của Mỹ, Vương quốc Anh, cũng quy kết hacker là khủng bố.

Vụ khủng bố tại Mỹ gián tiếp thúc đẩy sự ra đời Hiệp ước Quốc tế về Chống tội phạm máy tính do các nước thành viên Hội đồng châu Âu khởi xướng. 30 quốc gia trong đó có Mỹ, Canada và Nhật Bản đã đặt bút ký phê chuẩn hôm 23/11. Ngoài việc ngăn chặn các hành vi phạm tội như lừa đảo, truyền bá tranh ảnh sex và phá hoại mạng, hiệp ước còn đặt ra những quy định về cách kiểm duyệt Internet. Các nước tham gia phải quy định khung hình phạt tối thiểu đối với loại tội phạm công nghệ cao, bao gồm cả vi phạm Luật Bản quyền.

Một tác động trực tiếp khác của vụ khủng bố tại New York và Washington là việc các công ty công nghệ cắt giảm nhân công hàng loạt và doanh thu tụt dốc. Ngành công nghiệp máy tính hy vọng sự xuất hiện của Windows XP sẽ giúp khôi phục sự quan tâm của người tiêu dùng đối với các sản phẩm máy tính. Hệ điều hành này, theo lời Chủ tịch Bill Gates, “đánh dấu điểm cuối cùng của một kỷ nguyên, sự chấm dứt của DOS và cũng là sự kết thúc của Windows 95”. Microsoft tự hào tuyên bố XP là sản phẩm ổn định và an toàn nhất từ trước tới nay của họ. Hệ thống này được gắn kết khá chặt chẽ với các dịch vụ và sản phẩm khác của Microsoft trong chiến lược .Net. Tuy nhiên, trong nó có gắn kèm Internet Explorer, Media Player và nhiều chức năng bổ sung gây tranh cãi cho các đối thủ cạnh tranh và một số luật sư của Mỹ.

Cũng như các phiên bản Windows trước đó, XP trở thành mục tiêu mà các đối thủ công kích Microsoft vi phạm Luật Chống độc quyền. Mặc dù vậy, Microsoft và Bộ Tư pháp cũng 9 bang của Mỹ đạt được một thỏa thuận, mở đường cho việc kết thúc vụ kiện lịch sử kéo dài suốt 3 năm qua. Theo dàn xếp giữa 2 bên, Microsoft được phép thêm các tính năng mới vào Windows, nhưng đồng thời phải đưa ra thị trường 1 bản không có bổ sung. Ngoài ra, Microsoft cũng sẽ phải tiết lộ nhiều hơn nữa mã nguồn của Windows cho các hãng sản xuất phần mềm. Thỏa thuận này có thể làm hài lòng Bộ Tư pháp, nhưng 9 trong số 18 bang tham gia vẫn tiếp tục theo đuổi vụ kiện.

Những biến động về CNTT trên thế giới cũng phần nào tác động đến tình hình Việt Nam, Nhưng sự phát triển về CNTT và Internet nói riêng của Việt Nam đã đạt được bước tiến quan trọng với sự ra đời Nghị định 55 của Chính phủ. Nghị định này được coi là cởi trói cho Internet. Doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế có thể trở thành nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP), nếu được Tổng cục Bưu điện cho phép. Mặc dù, Nghị định yêu cầu quản lý chặt các điểm cung cấp dịch vụ Internet công cộng, nhưng trong gần nửa năm trở lại đây, số lượng quán cà phê Internet mọc lên rất nhanh tại các thành phố lớn trên cả nước. Những cửa hàng này đều phải đăng ký thuê bao và hoạt động dịch vụ với các ISP, tuy nhiên nhiều nơi vẫn sử dụng Internet Card để giảm giá thành.

Internet Card được coi là một trong những thành công của Internet Việt Nam trong năm 2001 với 2 nhà cung cấp chính là FPT và VDC. Điểm hấp dẫn nhất của nó là mức cước sử dụng Internet giảm 30-70% (tùy thuộc thời điểm kết nối) so với hình thức thanh toán mà các ISP ở Việt Nam hiện áp dụng. Mỗi Internet Card thực chất là một tài khoản để trả cước Internet tính theo thời gian. Tài khoản này tồn tại và hữu dụng khi còn số dư và chưa hết hạn sử dụng. Thành công của hình thức dịch vụ này thể hiện qua số lượng khách hàng sử dụng Internet như của FPT đã tăng gần 3 lần kể từ 1/7. Hệ thống quản lý của FPT Internet cho thấy, thời gian truy cập của các khách hàng cũ cũng tăng lên gấp nhiều lần.

Đó là những sự kiện tiêu biểu đã tạo ra diện mạo của ngành CNTT năm 2001.

Văn Bình