Dịch máy - thách thức trong tương lai

Ba hãng Systran (Pháp), IBM (Mỹ) và Lernout & Hauspie (Bỉ) hiện đang "thống trị" thị trường toàn cầu về phần mềm dịch máy (machine translation). Nhờ đó, hàng chục triệu người sử dụng Internet có thể đọc được tài liệu gốc, viết bằng thứ tiếng mà họ không hiểu, thông qua dịch vụ dịch thuật có sẵn và miễn phí trên mạng.

Systran tuyên bố, họ đã làm chủ được 99% hoạt động dịch thuật trên mạng và kiểm soát hơn 4 triệu website với 16 liên kết ngôn ngữ mỗi ngày. Hãng IBM đã cài đặt những chương trình sử dụng tiếng Trung, Nhật và Hàn Quốc.

Trong khi đó, các hãng máy tính châu Á cũng đóng vai trò ngày càng quan trọng trong thị trường dịch máy. Một số tập đoàn khổng lồ của Nhật như NEC, Nippon và Fujitsu đã nỗ lực dịch tài liệu tiếng Anh và những website có sẵn sang ngôn ngữ của họ. Hãng EW Gate của Singapore cũng đang chuyên tâm về dịch máy cho các thứ tiếng châu Á. Hãng này có tham vọng "tạo ra một cầu nối liên kết thế giới ngôn ngữ Đông - Tây". Còn hãng phần mềm Hong Kong cũng xúc tiến việc dịch trên mạng, từ tiếng Trung sang tiếng Anh và ngược lại.

Thách thức lớn nhất đối với các nhà khoa học là "dạy" cho máy tính biết nghĩ và nhận thức như con người, bởi lẽ ngôn ngữ rất đa dạng và có ý nghĩa nhất định trong từng hoàn cảnh cụ thể. Chẳng hạn, từ "bank" trong tiếng Anh có thể liên quan đến tiền tệ, dữ liệu, bộ nhớ hay sông, hồ. Trong những trường hợp như thế, con người có thể nhanh chóng nhận thức được nội dung của tài liệu hay đoạn hội thoại, và qua đó biết được ý nghĩa của từ đã sử dụng. Thế nhưng, để "điều khiển" một máy tính làm điều tương tự phải cần đến rất nhiều phân tích khác nhau. Lấy tiếng Trung làm ví dụ: nếu như trong tiếng Anh, mọi từ đều hình thành từ 26 ký tự trong bảng chữ cái, thì tiếng Trung lại dựa trên hàng chục nghìn ký tự và mỗi âm tiết mang một ý nghĩa riêng biệt.

Đôi khi, máy lại dịch sai hoặc tạo ra một câu khó hiểu, vô nghĩa. Tuy nhiên, nhiều nhà khoa học cho rằng, hầu hết các hệ thống dịch máy đều tỏ ra hữu dụng, nhất là trong một lĩnh vực chuyên môn cụ thể, chẳng hạn như kinh tế hay y học.

Theo Brian Garr, một chuyên gia về dịch bằng máy của hãng IBM, thì mục đích của dịch máy là tạo ra sự nhận thức về điều mà chúng ta chưa nhận thức được. Điều đó sẽ cho phép mọi người liên kết với nhau - một trong những mục tiêu cuối cùng của việc sử dụng các loại ngôn ngữ.

Việc tạo ra được một máy dịch hoàn hảo vẫn còn ở "tương lai xa", và điều này đang được coi là thách thức của ngành công nghệ thông tin.

(Theo KH&ĐS, 11/6)