Trần Hùng đọc ánh sáng trong phần bóng tối

Nhà quay phim Trần Hùng.

"Cho tôi ôm cậu một cái, tôi đọc được ánh sáng trong phần bóng tối của cậu". Đó là lời khen của đạo diễn, NSND Đặng Nhật Minh (một người khá kiệm lời), dành cho nhà quay phim Trần Hùng ngay sau khi ông vừa xem xong những cảnh quay của "Thời xa vắng".

Tại giải Cánh diều vàng 2004 của Hội Điện ảnh, một anh chàng đầu trọc, to ngang, đẹp trai, dáng đi hơi ngông nghênh, vụng về lên nhận giải Cánh diều vàng dành cho quay phim. Anh nói lời cảm ơn rất kiệm lời, khiến đông đảo khán giả tin chắc anh ta là một Việt kiều.

Trần Hùng lãng tử một cách hiền lành; xởi lởi và đam mê khi nói về duyên nợ cầm máy của mình.

Gọi là duyên nợ thật đúng vì năm 1990, chàng quay phim vừa ra trường, mới cưới vợ này bị một tai nạn nặng đến nỗi mất trí nhớ trong vòng vài năm. Vậy là sau bao nhiêu năm lăn lóc phụ quay, 5 năm mài quần trên giảng đường Đại học Sân khấu - Điện ảnh, giờ trở lại con số không.

Vẫn là người của Hãng phim truyện VN, nhưng Trần Hùng chẳng được phân công việc gì; sống nhờ vợ; cuộc đời vẫn tươi vui. Ngoài ăn và mặc, vợ vẫn lo được cho thú chơi ảnh. Rồi trí nhớ phục hồi dần dần, anh bắt đầu cầm máy quay video để có thêm thu nhập.

10 năm sau, khi ngấp nghé tới phần "đuôi của tuổi trẻ", Trần Hùng được phân công quay phim Thiếu phụ chưa chồng của đạo diễn Vũ Châu, cũng vì tình cờ được thế chỗ người khác. Mà cũng đâu có nhiều phim nhựa để làm, được phân công một phim rồi thì ngồi chơi vài năm đã, để dành lượt cho người khác.

Trần Hùng có mối quan hệ rất lâu với đạo diễn Hồ Quang Minh, tính ra cũng hơn chục năm. Ông đạo diễn vốn rất khó tính này đã mời Hùng quay phim với một câu nói hết sức đơn giản: "Anh tạo điều kiện để Hùng chơi với nghề cho tới bến luôn". Vậy là bao nhiêu năm chơi với nhau, cùng say mê nói về quan niệm sáng tác, cùng bàn kịch bản, cấu trúc phim, cảnh quay, cách thức thể hiện..., đạo diễn Hồ Quang Minh biết chắc Trần Hùng là sự lựa chọn tốt nhất cho phim.

Ngoài thú chơi ảnh, Hùng còn "đa mang" chơi thêm đồ cổ và tranh. Chơi ảnh giúp ích cho nghề cũng dễ giải thích được. "Nhưng chơi đồ cổ thì giúp được gì?". Hỏi thì nhà quay phim ngúc ngoắc cái đầu: "Giúp được nhiều chứ. Mà cũng chỉ thích chơi đồ cổ Việt Nam thôi. Đồ cổ Trung Quốc đẹp tròn trịa, tinh xảo, mịn màng quá, như cô gái đẹp bộc lộ hết mình rồi, chẳng còn gì để nói nữa. Đồ cổ Việt Nam thì giản dị, đơn sơ hơn nhưng lại chứa đựng rất nhiều duyên thầm, tình cảm của đất, nước, lửa và quá khứ trong đó. Nó giản dị đến mức dường như còn chất chứa trong đó nhiều điều muốn nói".

Khi hỏi: "Hãy định nghĩa về nghề bằng một câu thật ngắn gọn?". Hùng nói: "Quay phim là họa sĩ vẽ bằng ánh sáng". Vậy là anh đã chọn cho mình con đường đi rõ ràng. Các nhà quay phim khác, người thì mạnh về bố cục, người thì mạnh về đường nét, người khác lại mạnh về góc độ... còn với Hùng thì là ánh sáng. Hùng quan niệm cảnh quay không chỉ là "sáng mặt đặt tên" mà quan trọng nhất phải tải được không khí của từng cảnh quay, không khí ấy lại phải là điểm nhấn ấn tượng trong cả cảm xúc chung.

Khi xem phim xong, nhà phê bình điện ảnh Ngô Phương Lan gọi điện cho Trần Hùng: "Tôi đọc được rất rõ cảm xúc, ánh mắt của Sài trong đêm khi đi cùng thủ trưởng, trước khi anh ta buộc phải hiểu rằng mình không còn sự lựa chọn nào khác hơn là phải 'yêu vợ'".

Để có những cảnh quay đẹp nên thơ, Trần Hùng đã có những ngày dài cùng đạo diễn Hồ Quang Minh đi chọn cảnh. Hai anh em đi trên "con ngựa sắt" to đùng của Hùng, điểm xuất phát là đê sông Hồng, đoạn bến Phà Đen. Đi hẳn trên mặt đê để nhìn bao quát toàn cảnh hàng trăm cây số từ Phà Đen đến cửa Ba Lạng (Nam Định). Đi hết đê tả lại sang đê hữu. Vẫn chưa có nơi nào vừa ý. Rồi cuối cùng về quê của nhà văn Lê Lựu để uống rượu. Hơn 9 giờ đêm, được một cô gái mời: "Về quê em mà xem, có đình làng đẹp lắm". Lại tràn trề hy vọng, giữa đêm lại phóng xe đi. Đến nơi thì đã 12 giờ, tối mò, chỉ trông thấy cảnh vật rất lờ mờ nhưng cả đạo diễn và quay phim cùng "cảm" được không gian quanh mình. Sung sướng đến ngẩn ngơ: "Đúng là cảnh trong phim rồi, không thể nào khác được". Phim quay xong, giới trong nghề bái phục vì bối cảnh. Đẹp và hiếm quá. Rất làng quê Việt Nam mà lại có nét đẹp lạ riêng, vượt qua nhiều cảnh quay làng quê tưởng đã quá quen thuộc trong trí nhớ của khán giả rồi.

"Người vẽ bằng ánh sáng" này cũng rất nhớ về một kỷ niệm chẳng liên quan gì đến nghề nghiệp cả. Đó là chuyện hoa hậu Nguyễn Thị Huyền, dù chỉ là vai phụ nhưng đã đi cùng đoàn làm phim suốt mấy tháng trời. Khi chia tổ để tiện sinh hoạt, Hùng xin đạo diễn Hồ Quang Minh cho cô bé xinh đẹp về tổ quay phim. Cảm giác mà chàng quay phim tấm tắc mãi là: "Sự xinh đẹp, vui tươi, chu đáo của nàng khiến tổ gồm toàn đàn ông "mềm mại" đi rất nhiều. Nàng chăm chút cho những gã đàn ông xa nhà từng bữa ăn, từng ngụm nước".

Đến nay, sau hơn 20 năm lăn lộn với nghề, Trần Hùng đã để lại dấu ấn với giải thưởng đáng tự hào. Người bạn thân tặng anh một câu anh rất tâm đắc: "Kẻ lang thang vướng phải cánh diều". Nhưng với Hùng, anh luôn tâm niệm: "Làm việc để tự kiểm tra bản thân chứ không phải để phô diễn bản thân".

Công việc sắp tới của anh chàng đầu trọc này là thực hiện phim video 2 tập Em tôi cùng đạo diễn Vũ Xuân Hưng. Một dự định lớn hơn mà anh đang háo hức chờ đợi là được làm một phim nhựa cùng với đạo diễn, NSND Đặng Nhật Minh. "Cảm giác rất thích, rất tự hào khi được ông đạo diễn vốn rất khó tính này mời. Chắc số mình gặp may với những đạo diễn tên Minh", Trần Hùng tươi cười khoe.

(Theo Thanh Niên)