Vĩnh biệt 'Người xây tháp Chàm thế kỷ 21'

Người tái tạo gạch Chăm xây Tháp Chàm thế kỷ 21 - ông Lê Văn Chỉnh - đã trút hơi thở cuối cùng sau cơn xuất huyết não. Ông đã lặng lẽ ra đi sau 20 năm ròng rã nghiên cứu. Ngày ông Chỉnh qua đời, cũng là ngày ngôi đền tháp Mỹ Sơn chói rạng hào quang trong đêm khai mạc Quảng Nam - Hành trình di sản.

Ông Lê Văn Chỉnh giới thiệu lá bời bời - chất phụ gia cho gạch Chăm.

Rất ít người biết tin về sự ra đi đột ngột của ông Chỉnh. Ngay cả ông Phan Thanh Bảo, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Di tích Quảng Nam, cũng chỉ hay tin và đến viếng ông Chỉnh 4 ngày sau khi ông qua đời.

Đám tang ông Chỉnh, theo lời kể của những người dân Phú Bình (xã Tam Xuân, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam), chẳng có gì đặc biệt so với các đám khác ở làng quê nghèo. Nhưng điều mọi người chú ý nhất khi đến thắp nhang tiễn đưa ông là cái lò gạch còn ngút khói ở góc vườn. Vì cái lò gạch này và vì tâm huyết một đời của ông Lê Văn Chỉnh mà nhà ông cứ mãi nghèo. Nghèo đến mức ông Phan Thanh Bảo, sau khi viếng ông trở về, cứ than thở: "Cái bàn thờ cũng nhỏ, không có chỗ để đặt trái cây thắp hương…".

Chẳng ai trách ông Chỉnh vì quá đam mê tìm tòi phát hiện ra bí ẩn của những viên gạch Chăm mà để gia cảnh nghèo túng. Người ta chỉ tiếc cho ông đã sớm ra đi khi tâm nguyện còn dang dở, khi công trình nghiên cứu một đời của ông đã bắt đầu thuyết phục các cấp ngành quản lý, thu hút được sự quan tâm đặc biệt của dư luận.

Sau bao năm tìm tòi, ông Chỉnh đã tái tạo được những viên gạch Chăm đúng với nguyên mẫu gạch Chăm xưa, không bao giờ thối rữa, không có loài rêu nào bám phủ được trên nó... Cùng với việc dốc hết gia tài để cho ra đời những mẻ gạch Chăm, ông Chỉnh còn tìm ra chất phụ gia kết dính và "phương pháp mài chập" để các viên gạch tự chồng khít lên nhau không cần có sự can thiệp của vữa hồ.

Thành quả lớn nhất của cuộc đời ông Lê Văn Chỉnh là 2 ngôi tháp Chăm sừng sững tại số 222 đường Trần Phú và Khu du lịch Suối Lương, dưới chân đèo Hải Vân (Đà Nẵng). Với hai ngôi tháp này, ông được mệnh danh là "Người xây tháp Chàm thế kỷ 21". Mất trọn đời người để xây nên 2 tòa tháp, nhưng tháp xây xong mà ông lão 64 tuổi Lê Văn Chỉnh vẫn còn nghèo… xơ xác. Nhưng cũng từ 2 ngôi tháp này, ông Chỉnh được mời chào, tiếp cận những hợp đồng lớn. Tất cả đang còn trong hứa hẹn thì ông đã vội ra đi, hóa thân vào cõi vĩnh hằng.

Bà Nguyễn Thị Nga - vợ ông Lê Văn Chỉnh - kể lại, trước khi bị cơn xuất huyết não, ông đã yếu lắm. Trên giường bệnh, ông thường nắm tay bà nói rằng ông chưa thể chết được vì còn quá nhiều việc phải làm với các công trình gạch Chăm. Bạo bệnh khiến ông Chỉnh ra đi đột ngột, không kịp dặn dò vợ con điều gì. Nhưng theo lời bà Nguyễn Thị Nga thì trước khi lâm bệnh, ông Chỉnh dự định vào TP HCM ký một hợp đồng xây tháp vào tháng 5. Từ Hà Nội, một cơ quan của ngành văn hóa cũng đang có ý định mời ông Chỉnh góp tay phục chế hàng loạt hiện vật Chăm.

Tâm đắc phát kiến của ông Chỉnh nhất là ông Hồ Việt - Trưởng Văn phòng đại diện Tổng cục Du lịch tại miền Trung. Trong khả năng của mình, ông Hồ Việt đã có những động thái tích cực nhằm hỗ trợ nghiên cứu gạch Chăm và chất kết dính, thuyết phục các cấp thẩm quyền sớm công nhận thành quả và áp dụng các phát kiến của ông vào phục chế các tháp Chăm. Hai người con trai của "Người xây tháp Chàm thế kỷ 21" - Lê Nguyên Vũ (37 tuổi) và Lê Duy Anh (35 tuổi ) - sẽ tiếp tục các công việc dang dở khi ông đã ra đi. 

(Theo Sài Gòn Giải Phóng)