Giả Bình Ao: 'Tác phẩm của tôi không còn sexy'

Tác phẩm Hoài niệm sói của Giả Bình Ao.

“Những sáng tác thời kỳ đầu của tôi trong sáng và tươi tắn, được nhiều độc giả nữ yêu thích, nguyên nhân cụ thể thì tôi không nói được, nhưng quả thật tôi nhận được rất nhiều thư từ nữ độc giả”, nhà văn Trung Quốc tâm sự.

- Người ta nói “Ngũ thập đại thoại” là một sơ kết cuộc đời và tâm thái sáng tác của Giả Bình Ao, ông nghĩ sao?

- Trước đó, niềm hứng thú sáng tác của tôi là ở truyện vừa và truyện ngắn, bởi tiểu thuyết đã viết trên chục năm rồi, cần được nghỉ ngơi và bổ sung vốn sống. Ngũ thập đại thoại là tập tản văn viết trong vài ba năm nay, cũng có thể nói là sơ kết cho giai đoạn này của cuộc đời. Sự thích ứng của con người với cuộc sống cũng giống như là cây cối trong bốn mùa vậy, đến quãng trên dưới 50 chắc chắn là khác với thời 20-30 tuổi, cũng khác với tuổi 40, nó bình tâm nhiều hơn, tự tại nhiều hơn, có thể tùy tâm thỏa dục được rồi.

- Cho tới ngày này, ông đắc ý nhất là cuốn tiểu thuyết nào?

- Tôi không có tác phẩm hài lòng nhất, chỉ có những tác phẩm quan trọng. Cái quan trọng tôi nói là chỉ những tác phẩm đã có ý nghĩa bước ngoặt trong cuộc đời và trong sáng tác, như Cao Lão Trang, Hoài niệm sói... và cả tập truyện vừa và truyện ngắn Những câu chuyện nghe được mới xuất bản gần đây.

 - Mọi người đều biết ông hay ốm, ông cũng tự cợt mình là “bệnh nhân trứ danh của văn đàn”, ông nhìn nhận thế nào về sinh lão bệnh tử?

- Ốm đau đương nhiên là khó chịu rồi, nhưng cứ bị ốm thì làm sao được? Trong lúc ốm đành nghĩ ngợi một số việc gì đấy, nghĩ nhiều rồi sẽ cảm nhận được mặt tốt của bệnh tật đối với con người. Mục đích sự sống không phải vì cái chết, bệnh tật là một thứ quá độ chăng.

- Có người nói rằng ông đã hút lấy những cặn bã của văn học tình dục cổ đại, ông nhìn nhận ra sao bình luận này?

- Sự tranh luận về tôi quả là chưa bao giờ thấy dứt, điều này đã có lúc làm tôi mệt mỏi, bởi nó sẽ làm bạn bị xẻ chia mất một phần thời gian sáng tác. Thế nhưng, nếu tranh luận và phê bình đều nằm trong phạm vi văn học, tôi rất hoan nghênh.

Nếu có người bảo sáng tác của tôi là kế thừa những cặn bã của “văn học tình dục cổ đại”, thì có phải là công bằng? Bởi trong Phế Đô có miêu tả sexy, nhưng sau Phế Đô, mười mấy năm nay rồi, tác phẩm tôi có chỗ nào đã viết sexy? Có nói với họ thì cũng chẳng đi tới đâu. Có người trong họ hoàn toàn không đọc sách anh, thế mà đã nói toáng lên... Nhưng tôi tôn trọng thứ phê bình văn học bình thường đó.

- Có nhiều cách nói về ngôn ngữ tiểu thuyết của ông, bản thân ông cảm thấy chịu ảnh hưởng gì lớn nhất?

- Ngôn ngữ tiểu thuyết của tôi có chịu ảnh hưởng của nhà văn Tôn Lê, nhưng... cũng không hẳn chỉ có một mình Tôn Lê.

- Con gái ông cũng có khả năng văn học khá cao, sau này ông sẽ có dự định đào tạo cô ấy như thế nào?

- Nhà văn là một nghề rất đặc thù, cần có thiên bẩm, cũng cần phải từng trải, tôi cũng không thể phán đoán gì sớm thế, phải chờ xem sở thích sau này của cháu, quả thật cháu là một cô bé rất hướng thiện, tôi không kỳ vọng cháu sẽ làm nên việc gì lớn, chỉ mong cho cháu được khỏe mạnh, bình yên.

- Có ý kiến nói thành công của tác phẩm ông là do lăng xê thương mại?

- Nếu sáng tác đơn thuần dựa vào thương mại, thì cả trăm nghìn độc giả đều là đồ ngốc hay sao? Phán đoán bất cứ một việc gì chúng ta đều cần phải xem xét từ nhiều góc độ. Thời nay đã là xã hội kinh tế thương phẩm, việc lăng xê đều có tồn tại ít nhiều ở các ngành nghề. Tôi không dành nhiều chủ tâm cho mặt này, cái có vai trò thật sự vẫn là ở tác phẩm.

- Có nhà bình luận cho rằng, Trung Quốc đương đại hoàn toàn không có cỡ nhà văn hạng nhất, ý ông thế nào?

- Đương nhiên là có thể có cách nhìn khác nhau đối với văn học đương đại, ngày nay ai ai cũng có quyền phát ngôn. Văn học đương đại ra sao, cũng không phải việc do một vài người nói sao là vậy. Bất cứ một việc gì cũng phải để sau một quãng thời gian, chúng ta mới có thể nhìn nhận được rõ hơn, sự thật sau cùng có thể nói rõ tất cả.

(Theo Văn Nghệ)