Chú Tễu biến hóa trong tranh Phạm Khắc Quang

Trong triển lãm 'Kịch bản đương đại', khai mạc sáng 27/11 tại Bảo tàng Mỹ thuật VN, 66 Nguyễn Thái Học, Hà Nội, họa sĩ Phạm Khắc Quang đưa nhân vật dân gian nổi tiếng vào những câu chuyện mang đầy hơi thở đương đại.

Triển lãm "Kịch bản đương đại" được chia làm hai phần. Phần thứ nhất là chùm 10 bức tranh khắc gỗ màu với kỹ thuật khắc phá bản, thể hiện suy ngẫm của tác giả trước nhiều vấn đề xã hội trong cuộc sống nông thôn hiện nay.

Chú Tễu ngạo nghễ giữa "Chợ người".

Họa sĩ đưa chú Tễu - nhân vật dẫn chuyện trong các tích trò rối nước dân gian - đến với cuộc sống đương đại, làm nhân vật chính trong các câu chuyện thời cuộc. Tễu có khi là một thương lái, một doanh nhân lừng lững và viên mãn giữa chợ người - chợ đời. Cũng có khi, Tễu vẫn là người nông dân hóm hỉnh, ý vị trong mối quan hệ cộng đồng làng xã, cùng nhau làm mùa, cùng nhau vui chơi.

Nhưng cũng là người nông dân ấy với nụ cười vô ưu đang bày bán một góc tài sản tinh thần của làng mình, của chính mình - hình ảnh "cây đa bến nước sân đình" - ngay nơi chợ quê. Cái cười vô ưu của Tễu là để che giấu nỗi đau, sự bất lực trước sức cám dỗ và sự xô ép của nhu cầu vật chất hoặc cũng có thể là cái cười tự bằng lòng.

Chú Tễu mang cả di sản tinh thần của làng ra buôn.

Phần tiếp theo là một sáng tác sắp đặt mang tên Thở. Trên 30m2 nền với một số chất liệu được xử lý tinh tế, đem lại cảm giác về một mảnh ruộng quê, tác giả đặt lên 1.000 bản khắc chân dung người nông dân ở đa dạng lứa tuổi, trong đó phụ nữ chiếm đa số một cách ngẫu nhiên. Các chân dung được khắc trên bề mặt rộng nhất (7cm x 9cm) của chiếc xẻng gỗ - vật dụng quen thuộc trong căn bếp gia đình. Những nét khắc tỉ mỉ, giàu cảm xúc đã giúp thể hiện một cách sống động chân dung người nông dân hôm nay.

Sắp đặt mang tên "Thở".

Hai phần triển lãm không hoàn toàn tách rời nhau bởi bao trùm lên đó là những suy ngẫm của nghệ sĩ trước biết bao đổi thay trong cuộc sống của người nông dân quê hương anh, một vùng thuần nông Hải Dương có nghề rối nước truyền thống. Phạm Khắc Quang chia sẻ: “Trên con đường quốc lộ 5 từ Hà Nội về quê mà tôi vẫn thường đi lại, theo năm tháng, tôi và bao người khác chứng kiến cảnh một phần không nhỏ ruộng đất, làng mạc dần dần được thay bằng những công trường nhà máy, đẩy người nông dân xa dần với công việc ruộng đồng thường nhật. Bức tranh về cánh đồng thẳng cánh cò bay giờ đây phải phác họa thêm vào đó những tòa nhà công nghiệp lạnh lùng đứng lù lù như dọa dẫm những thửa ruộng yếu đuối mong manh”.

Họa sĩ Phạm Khắc Quang sinh năm 1975, tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Hà Nội (nay là Đại học Mỹ thuật Việt Nam). Anh từng có nhiều triển lãm chung và riêng trên toàn quốc. "Kịch bản đương đại" sẽ triển lãm đến hết ngày 4/12.

Hà Linh