Đền Hùng trong những ngày giỗ Tổ

Hôm nay, hội Đền Hùng bước vào ngày giỗ chính. Dẫu không hoành tráng và có quy mô lớn như lễ hội 2005 nhưng du khách về với đất Tổ trong những ngày qua đã phần nào cảm nhận được không khí sinh hoạt của người Việt thời Văn Lang qua những lễ hội văn hóa truyền thống.

Với 61 di tích lịch sử cấp quốc gia, 160 di tích cấp tỉnh và 92 lễ hội dân gian cùng những truyền thuyết lịch sử liên quan đến những địa danh huyền thoại như Phong Châu, Bạch Hạc…, Phú Thọ là mảnh đất nguồn cội, nơi lưu giữ những dấu ấn cổ xưa của đất nước thời kỳ đầu thành lập. Chính nhờ lợi thế này mà lễ hội Đền Hùng bao giờ cũng là nơi tập trung nhất sinh hoạt văn hóa, trò chơi dân gian.

Cổng chào tại khu di tích đền Hùng, với ý nghĩa trời tròn đất vuông theo sự tích Lang Liêu.

Không gian đất Tổ vốn mang dáng vẻ u tịch và trầm buồn mấy ngày qua dường như rực sáng trong trang phục đa sắc của những nghệ nhân hát xoan và rộn ràng trong tiếng trống đồng, tiếng giã bánh dày của thanh niên trai tráng. Qua lễ hội, con người ngày nay phần nào cảm nhận được trong âm thanh của tiếng chày nện cối, đời sống lao động thô sơ nhưng đầy tinh thần cố kết cộng đồng của người xưa. Từ nguyên liệu thiết thân với người dân Việt là hạt gạo nếp, qua sức mạnh chày cối của những người đàn ông và sự khéo léo, tinh tế của những người phụ nữ, người dân làng nghề Mộ Chu đã tái hiện quá trình sản xuất ra những chiếc bánh dày, dẻo thơm, mang hương vị của làng quê đồng nội.

Bên cạnh cuộc thi giã bánh dày, nhiều sản phẩm truyền thống cũng được người dân nơi đây giới thiệu đến du khách như đồ mây tre hay những con tò he ngộ nghĩnh tại các làng nghề Hy Cương, Hùng Sơn…

Trên sân thể thao tại khu di tích Đền Hùng, những cuộc "tỷ thí" khẳng định sức mạnh tinh thần và trí tuệ qua các trò chơi cổ truyền như bắn nỏ, cờ tướng… cũng được tổ chức.

Trên sân khấu hát xoan, dẫu khán giả hầu như chỉ là lớp người có tuổi nhưng các cụ tỏ ra rất hạnh phúc trước quyết định thành lập phường hát xoan An Thái. Ông Nguyễn Văn Vượng, một người dân xã Phượng Lâu, bày tỏ: “Nói là người dân vùng đất hát xoan nhưng chúng tôi cũng có ít cơ hội được nghe hát như thế này. Bây giờ có phường hát, tôi mong sẽ đào tạo thêm lớp trẻ, chứ chỉ nghe các cụ đã già hát cũng đơn điệu”.

Sở hữu di sản văn hóa truyền thống phong phú, Phú Thọ cũng đứng trước thách thức bảo tồn, phát huy giá trị và tầm ảnh hưởng của gia tài quý giá ấy. Ông Nguyễn Tiến Khôi - Giám đốc khu di tích đền Hùng - cho biết: “Bằng việc khai thác đậm những giá trị văn hóa truyền thống, chúng tôi hy vọng sẽ khơi gợi ý thức hướng về nguồn cội của không chỉ người dân Phú Thọ mà với tất cả du khách đã hành hương về vùng đất tổ này”.

Người dân bày hàng ngay tại "Khu vực cấm bán hàng".

Tuy nhiên, như nhiều lễ hội khác, nạn bán hàng rong cũng hiện diện tràn lan và lộn xộn tại khu di tích đền Hùng. Từ cổng chào đến đền Hạ, la liệt các quán cóc với đủ thức ăn, nước uống mời chào khách hàng. Khi phóng viên VnExpress giơ máy ảnh chụp góc bán hàng rong nhộn nhịp bên cạnh tấm biển “Khu vực cấm bán hàng", một cậu bé nhanh nhẹn rời ngay khỏi chỗ ngồi đến phân bua: “Chị đừng đưa lên báo, em biết như thế là sai nhưng mỗi năm mới có mấy ngày lễ hội, chúng em chỉ bán thêm để kiếm ít tiền đi học thôi”. Khi được hỏi: “Tại sao không bán tại khu dịch vụ đã được Ban quản lý di tích quy hoạch?”, cậu trả lời: “Có phải ai cũng được vào đấy bán đâu”.

Trao đổi với VnExpress về tình trạng này, ông Khôi tâm sự: “Đúng là người dân quanh đây còn nghèo lắm. Những ngày đầu hội lại trùng ngày nghỉ nên các em học sinh đổ ra bán hàng rất đông. Chúng tôi cũng muốn tạo điều kiện cho người dân dịp này kiếm thêm thu nhập nhưng như thế tình hình sẽ rất lộn xộn. Bất đắc dĩ chúng tôi đành đề nghị Sở Giáo dục không cho các em nghỉ học trong những ngày hội”.

Ngoài những gian hàng rong, một bộ phận gây ảnh hưởng không nhỏ đến cảnh quan và không gian văn hóa khu vực đền Hùng là những kiốt trang trí sặc sỡ, xập xình nhạc ngoại quốc với những lời mời chào du khách tham gia vào các trò chơi trúng thưởng. Trong khi các hiệu ảnh kiểu Hàn Quốc giăng đầy logo “Kỷ niệm đền Hùng theo cách của bạn” thì nơi đây lại vắng bóng những gian hàng sách báo giới thiệu về lễ hội cũng như các cửa hàng chuyên về đặc sản vùng đất này.

Bài, ảnh: Hà Linh