Nghệ thuật sân khấu tìm đường trở lại sàn diễn

Sáng 6/3, hội thảo mang tên "Giải pháp phát triển ngành nghệ thuật sân khấu" đã diễn ra tại Hà Nội. Hơn 50 đại biểu là các giáo sư, tiến sĩ, nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực này có tham luận đóng góp ý kiến. Tuy nhiên, giải pháp cuối cùng cho vấn đề chính vẫn chưa tìm thấy.

Tham gia cuộc gặp gỡ này, ông Lê Ngọc Cường - Cục trưởng Cục nghệ thuật biểu diễn - nhấn mạnh, trọng tâm hội thảo là đề xuất những giải pháp phát triển nhằm tháo gỡ khó khăn, yếu kém vốn tồn tại nhiều năm qua chứ không đi sâu vào việc "ôn nghèo kể khổ", nhắc lại quá nhiều hiện trạng, và những tồn tại được nêu lên chỉ đơn thuần là minh chứng cần thiết khi trình bày các giải pháp tháo gỡ mà thôi. Tuy đã được nhấn mạnh, nhưng không phải đại biểu nào cũng thực hành đúng đề xuất trên.

NSND Trọng Khôi - Chủ tịch Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam - trong bài phát biểu của mình đã không ngại nói thẳng, văn hóa nghệ thuật giờ đây ngày càng mang tính thông tấn nhiều hơn, mà một trong những nguyên nhân không nhỏ tạo nên điều đó là do chế độ kiểm duyệt giáo điều. Kiểu kiểm duyệt từ kịch bản văn học rồi mới đến duyệt mộc, duyệt vở diễn vẫn đang duy trì, và trở thành rào cản đối với sự phát triển của nghệ thuật nước nhà. Ông Khôi đưa ra minh chứng chế độ duyệt nhiều khi làm biến đổi giá trị của một kịch bản văn học, và ý kiến cá nhân ép uổng tác giả phải sửa chữa đã làm mất đi tính chân thực của tác phẩm. Theo ông Khôi, trong văn hóa nghệ thuật vẫn tồn tại những vùng cấm kỵ, nhạy cảm, vì thế những người cầm bút sẽ còn rất lâu mới mong có được sự thoải mái trong sáng tác. Kết quả là, để tìm được cái mới trong mỗi tác phẩm giờ đây không phải là điều dễ dàng. Theo ông Khôi, để khắc phục, cơ quan chức năng chỉ cần duyệt vở diễn là đã quá đủ rồi. 

Thứ trưởng Lê Tiến Thọ phát biểu tại hội thảo. Ảnh: B.L.

Đồng cảm với NSND Trọng Khôi, PGS.TS Phạm Duy Khuê cũng than thở bằng bài phát biểu dài 20 phút, rằng cái thời nghệ thuật bao cấp theo kiểu "Ăn của bà phải vâng, phải hộ. Ăn của bà phải độ, phải che. Ăn của bà phải vuốt ve cho bà" đã "xưa như trái đất". Ông Khuê cho rằng, nghệ thuật hôm nay phải trở lại là mình, đích thực của dân, do dân, vì dân, phải tạo nên tính hấp dẫn kỳ diệu, được giải trí thỏa đáng đối với người xem. Mạnh dạn bàn đến những tồn tại yếu kém của nghệ thuật, ông Khuê cho rằng, vì nghệ thuật sân khấu sa lầy trong cuộc khủng hoảng đã mấy chục năm nay nên những người trẻ có năng khiếu, thanh sắc, có thần khí nghệ thuật đích thực... thà đi làm tiếp viên hàng không kiếm được nhiều tiền chứ không học nghệ thuật, nhất là nghệ thuật sân khấu "nghèo kiết xác, tương lai mờ mịt như sương chiều hốc núi".

Tham gia cuộc hội thảo, ông Lê Tiến Thọ - Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin - đã đưa ra 10 giải pháp cho vấn đề phát triển nghệ thuật sân khấu. Trong đó, Thứ trưởng nhấn mạnh đến những giải pháp như nâng cao cơ chế chính sách đối với diễn viên, chế độ nhuận bút vì đó là yếu tố kích cầu; quan tâm tới lĩnh vực đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn cho diễn viên, đạo diễn; xã hội hóa nghệ thuật bằng nhiều hình thức... Thứ trưởng cũng bày tỏ mong muốn được nhìn thấy một nền nghệ thuật ngày càng tiến bộ của nước nhà, và hy vọng đó là một ngày không quá xa.

Hội thảo tiếp tục diễn ra đến hết ngày 7/3.

Bảo Lê