Đoàn tỉnh 'lép vế' trong Liên hoan Ca múa nhạc toàn quốc

Sau 6 ngày tranh tài sôi nổi, Liên hoan Ca múa nhạc toàn quốc 2005 đã kết thúc ngày 28/10. Kết quả, 3 huy chương vàng (HCV), 5 huy chương bạc (HCB) đã được trao cho các đoàn và 22 HCV, 54 HCB dành cho cá nhân, nhóm xuất sắc.

Ban tổ chức cũng trao 5 giải cho nghệ sĩ chỉ đạo và diễn viên xuất sắc gồm có NSƯT Minh Mẫn (Trưởng đoàn Ca múa nhạc Bình Thuận), NSƯT Trần Bình (Giám đốc Nhà hát nhạc nhẹ Trung ương) cùng các diễn viên Thu Nguyệt (Nhà hát nhạc nhẹ Trung ương), Trung Thành (Đoàn nghệ thuật tổng hợp tỉnh Tiền Giang), Linh Nga (Nhà hát Ca múa nhạc Dân tộc Bông Sen).

Đến với liên hoan ca múa nhạc lần này, thực lực mạnh - yếu giữa các đoàn đã thể hiện rõ nét khi những đoàn Trung ương, thành phố lớn tỏ ra "lấn át" hẳn các đoàn tỉnh. Đành rằng đi thi thì mặt bằng giữa các đoàn được Ban giám khảo "cào bằng", nghĩa là không xét yếu tố Trung ương hay địa phương, nơi nào đầu tư kinh phí nhiều hay ít..., song có lẽ do thiếu kinh phí nên hầu hết các đoàn tỉnh đều không đầu tư nhiều vào chương trình.  

Hầu hết đoàn địa phương mang đến liên hoan chương trình gần giống như "nghệ thuật quần chúng", thiếu cả những lời dẫn cho các tiết mục. Chính vì đầu tư sơ sài mà các đoàn thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long không có tiết mục nào đoạt huy HCV mà đã để "lọt" về tay các đoàn: Nhà hát nhạc nhẹ Trung ương (3 HCV), Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam (3 HCV), Đoàn ca múa kịch Nghệ An (3 HCV), Nhà hát Ca múa nhạc Dân tộc Bông Sen TP HCM (3 HCV), Bình Thuận (3 HCV), Bắc Ninh (2 HCV), Quảng Ngãi (1 HCV), Đăk Lăk (1 HCV), Hải Phòng (1 HCV).

Các tiết mục của Đoàn nghệ thuật Khmer Kiên Giang được người xem đánh giá sinh động, lời dẫn hay. Với kinh phí vỏn vẹn 100 triệu đồng cho toàn bộ chuyến đi dự liên hoan, nhưng Đoàn nghệ thuật Khmer Kiên Giang đã để lại được dấu ấn trong lòng người xem, dù đó là những tiết mục đơn sơ mộc mạc. Tiết mục tốp ca nam nữ Cốm dẹp và Thốt Nốt đã mang về cho đoàn HCB.

Anh Kiêm Lý Mét - Phó đoàn Khmer Kiên Giang - cho biết: "Nguồn diễn viên của đoàn không phải là những người được đào tạo từ trường lớp như các đoàn Trung ương. Chúng tôi phải đi tìm từ trong quần chúng, khi phát hiện được thì xin gia đình cho các em theo đoàn để được bồi dưỡng thêm. Thanh niên Khmer bây giờ đi xa để tìm kế sinh nhai nên cũng khó có người muốn trụ lại với đoàn, vì vậy mà dàn nhạc thiếu người chơi".

Tiết mục "Bên dòng sông Lam" của Đoàn ca múa kịch Nghệ An. Ảnh: T.T.

Các tiết mục múa đoạt HCB như Bức tranh Riềm kê (Trà Vinh), Thiếu nữ mùa xuân (Bình Dương), Hồn đất (Hậu Giang)... là những nét đặc sắc nhất của các đoàn tỉnh tại liên hoan. Đoàn Ca múa nhạc Đồng Nai chỉ được một tiết mục múa xem ra chuyên nghiệp, những tiết mục còn lại là do công nhân các nhà máy, xí nghiệp dàn dựng cũng tạm được. Nhưng khi Đoàn Ca múa nhạc kịch Nghệ An xuất hiện, đoàn Đồng Nai bị "out" ngay chương trình vì "món ăn tinh thần" của Nghệ An trội hơn hẳn. Tiết mục múa Bên dòng sông Lam (HCV) của đoàn Nghệ An thể hiện những sinh hoạt của người dân bên dòng sông Lam được chuyển tải vào nghệ thuật thông qua những động tác múa thật uyển chuyển, mượt mà; những hình người được xếp thành con thuyền, dòng sông... Qua những động tác của diễn viên, người xem dễ dàng cảm nhận được sự dàn dựng công phu và chuyên nghiệp của tiết mục.

Chịu chơi nhất là Bình Dương, lãnh đạo tỉnh đã đầu tư cho đoàn 300 triệu đồng cho các chương trình dự thi nhưng người xem cảm thấy tiếc vì các tiết mục cứ bị lặp đi lặp lại: Khúc hát Bình Dương, Bình Dương cơn mưa hạnh phúc, Bình Dương đổi mới mùa xuân, Chào Bình Dương... dễ làm cho khán giả chán nản. Riêng múa Hồng hạc Phương Nam không phải dở, nhưng vì trang phục giữa nam và nữ không rõ ràng nên đã vô tình phá hỏng tiết mục.

Một tiết mục của Đoàn Khmer Kiên Giang.

Các đoàn Trung ương được người xem tấm tắc khen vì hầu như tất cả diễn viên của đoàn đều được đào tạo bài bản, chuyên nghiệp. Đối với tiết mục đơn ca Duyên phận do nghệ sĩ Thanh Thanh Huyền của đoàn Thăng Long (Hà Nội), phần phụ họa của hai nam nghệ sĩ và những động tác tự họa của Thanh Thanh Huyền đã làm tăng tính hấp dẫn cho ca khúc. Khúc bi tráng Trọng Thủy (HCV) là tiết mục đơn ca nam nhưng được dựng phần múa minh họa là câu chuyện tình Trọng Thủy - Mỵ Châu, ca khúc đã được tạo nên một sức sống mới.

Chủ tịch Hội đồng giám khảo Nguyễn Trung Kiên nhận xét: "20 chương trình của 20 đoàn nghệ thuật với 320 tiết mục đã mang lại cho liên hoan một chương trình nghệ thuật chất lượng cao, phong phú". Ông Kiên cũng cho rằng, liên hoan lần này mang tính chuyên nghiệp cao hơn so với trước là do các đoàn xác định được chủ đề, phương pháp nghệ thuật, phối khí. "Phần múa có nhạc nền cũng rất hay, độc lập, khởi sắc, đề tài mở rộng... Về hát có nhiều sáng tạo như không nhạc đệm, hát với bộ gõ...".

Đánh giá về các đoàn tham gia liên hoan, ông Trung Kiên cho biết có nhiều đoàn địa phương sống gần núi, biển, gần gũi với thiên nhiên và lấy đó làm đề tài sáng tác. Tuy nhiên, những sáng tác này vẫn thiếu tâm huyết sáng tạo nghệ thuật, thiếu cơ sở khoa học. "Sau liên hoan các đoàn phải nghĩ ngay đến việc đầu tư, tổ chức hội thảo... để xây dựng cho đoàn nghệ thuật địa phương của mình mang tính chuyên nghiệp cao hơn", ông Kiên nói. Ông cũng bày tỏ hy vọng liên hoan sau sẽ không còn chuyện có đẳng cấp "Trung ương hay địa phương" giữa các đoàn tham gia nữa.

Thái An